Nghị định 116/2004/NĐ-CP do Chính phủ ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 81/CP ngày 23 tháng 11 năm 1995 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về lao động là người tàn tật. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm hoàn thiện các chính sách hỗ trợ, tạo cơ hội việc làm bình đẳng và bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người lao động khuyết tật tại Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng: Nghị định này áp dụng đối với người lao động là người tàn tật; các cơ sở sản xuất kinh doanh dành riêng cho người tàn tật; các doanh nghiệp, người sử dụng lao động thuộc mọi thành phần kinh tế; cùng các cơ quan, tổ chức chịu trách nhiệm quản lý, đào tạo nghề và thực hiện chính sách an sinh xã hội cho người tàn tật.

- Định nghĩa pháp lý về lao động là người tàn tật

• Lao động là người tàn tật theo quy định là người lao động không phân biệt nguồn gốc gây ra tình trạng tàn tật.
• Người lao động phải bị khiếm khuyết một hoặc nhiều bộ phận cơ thể hoặc chức năng biểu hiện dưới các dạng tật khác nhau.
• Tình trạng khiếm khuyết này dẫn đến việc bị suy giảm khả năng lao động từ 21% trở lên.
• Mức độ suy giảm khả năng lao động phải được Hội đồng giám định y khoa hoặc cơ quan y tế có thẩm quyền xác nhận theo đúng quy định của Bộ Y tế.

- Tiêu chí xác định cơ sở sản xuất kinh doanh dành riêng cho người tàn tật

• Nghị định sửa đổi điều kiện công nhận cơ sở sản xuất kinh doanh dành riêng cho người tàn tật là phải có trên 51% tổng số lao động là người tàn tật.

- Cơ chế hình thành Quỹ việc làm cho người tàn tật

Quỹ việc làm cho người tàn tật được thiết lập nhằm hỗ trợ sinh kế, tạo việc làm và được hình thành từ các nguồn tài chính sau:

• Nguồn ngân sách nhà nước cấp từ địa phương.
• Khoản thu từ các doanh nghiệp nộp do không nhận đủ tỷ lệ lao động là người tàn tật vào làm việc theo quy định pháp luật.
• Các khoản tài trợ, trợ giúp tự nguyện của các tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước.
• Các nguồn thu hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.

- Chính sách ưu đãi tín dụng để tạo việc làm

• Người tàn tật và các cơ sở sản xuất kinh doanh dành riêng cho người tàn tật được tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn vay với lãi suất ưu đãi.
• Nguồn vốn vay ưu đãi này được trích từ chương trình cho vay xóa đói, giảm nghèo và tạo việc làm của Ngân hàng Chính sách xã hội nhằm mục đích tự tạo việc làm hoặc mở rộng quy mô sản xuất, tiếp nhận thêm lao động.

- Chính sách giáo dục, đào tạo nghề và miễn giảm học phí

• Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính ban hành hướng dẫn chi tiết về việc miễn, giảm học phí và cấp trợ cấp xã hội cho người tàn tật khi tham gia học nghề.
• Hàng năm, Chương trình mục tiêu quốc gia về giáo dục và đào tạo có trách nhiệm bố trí một khoản kinh phí cụ thể để hỗ trợ đào tạo nghề ngắn hạn cho người tàn tật.
• Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chịu trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan để phân bổ và hướng dẫn thực hiện khoản kinh phí hỗ trợ đào tạo nghề ngắn hạn này trong tổng nguồn kinh phí dành cho dạy nghề hàng năm.

- Nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp khi không nhận đủ tỷ lệ lao động tàn tật

• Các doanh nghiệp có nghĩa vụ tiếp nhận lao động là người tàn tật vào làm việc theo tỷ lệ quy định.
• Trường hợp doanh nghiệp tiếp nhận số lao động là người tàn tật thấp hơn tỷ lệ bắt buộc thì hàng tháng phải nộp vào Quỹ việc làm cho người tàn tật một khoản tiền tương ứng.
• Mức tiền phải nộp được tính bằng: Mức tiền lương tối thiểu hiện hành do Nhà nước quy định nhân với số lao động là người tàn tật mà doanh nghiệp còn thiếu so với tỷ lệ quy định.

- Hiệu lực thi hành và trách nhiệm tổ chức thực hiện

• Nghị định này có hiệu lực thi hành sau 15 ngày, kể từ ngày đăng Công báo.
• Các cơ quan chịu trách nhiệm hướng dẫn thi hành bao gồm: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế, Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch và Đầu tư.
• Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc các quy định tại Nghị định này.