Nghị định 81-CP được ban hành năm 1995 bởi Chính phủ nhằm hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về lao động là người tàn tật. Văn bản này quy định chi tiết về các chính sách ưu đãi, hỗ trợ học nghề, tạo việc làm, chỉ tiêu nhận lao động tàn tật tại các doanh nghiệp và việc thành lập, sử dụng Quỹ việc làm dành cho người tàn tật.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định áp dụng đối với người tàn tật có khả năng lao động bị suy giảm; các cơ sở dạy nghề, cơ sở sản xuất kinh doanh dành riêng cho người tàn tật; các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế và các cơ quan, tổ chức liên quan trong việc thực hiện chính sách lao động đối với người tàn tật.

Tiêu chuẩn xác định người tàn tật và các cơ sở chuyên biệt

• Người tàn tật: Là người có khả năng lao động bị suy giảm từ 21% trở lên do tàn tật và phải được Hội đồng giám định y khoa xác nhận.
• Cơ sở dạy nghề dành riêng cho người tàn tật: Bao gồm các trường, trung tâm do Nhà nước, tổ chức hoặc cá nhân thành lập, yêu cầu thường xuyên có ít nhất 70% tổng số học viên là người tàn tật.
• Cơ sở sản xuất kinh doanh dành riêng cho người tàn tật: Là các doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ sản xuất có từ 10 lao động trở lên, trong đó lao động là người tàn tật phải chiếm trên 51%, đồng thời phải có quy chế hoặc điều lệ phù hợp với đối tượng này.

Quỹ việc làm cho người tàn tật tại địa phương

• Thành lập quỹ: Các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm lập Quỹ việc làm cho người tàn tật nhằm trợ giúp phục hồi chức năng lao động và tạo việc làm.
• Nguồn hình thành quỹ: Được trích từ ngân sách địa phương; Quỹ quốc gia về việc làm; khoản thu từ các doanh nghiệp không nhận đủ tỷ lệ lao động tàn tật theo quy định; các khoản tài trợ của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước; cùng các nguồn thu hợp pháp khác.
• Mục đích sử dụng: Hỗ trợ kinh phí xây dựng cơ sở vật chất ban đầu, duy trì dạy nghề và phát triển sản xuất cho các cơ sở chuyên biệt; hỗ trợ doanh nghiệp nhận nhiều lao động tàn tật vượt tỷ lệ quy định; cho vay vốn lãi suất thấp đối với cơ sở dạy nghề, sản xuất kinh doanh của người tàn tật hoặc cá nhân, nhóm lao động là người tàn tật; chi cho các hoạt động phục hồi chức năng lao động.

Chính sách ưu đãi đối với cơ sở dạy nghề và sản xuất kinh doanh chuyên biệt

• Hỗ trợ tài chính và vốn vay: Được xét cấp hỗ trợ một phần kinh phí từ Quỹ việc làm khi có dự án đào tạo, phát triển sản xuất hoặc nhận thêm người tàn tật; được vay vốn với lãi suất ưu đãi từ Quỹ việc làm và các nguồn vốn khác của Nhà nước.
• Ưu đãi về đất đai: Được ưu tiên giao đất hoặc cho thuê đất tại các địa điểm thuận lợi cho việc tổ chức dạy nghề, sản xuất kinh doanh.
• Chính sách thuế: Được miễn các loại thuế theo thủ tục hướng dẫn của Bộ Tài chính.
• Quản lý tài sản: Các nguồn vốn do Nhà nước cấp hoặc do các tổ chức, cá nhân tài trợ là tài sản của Nhà nước giao cho cơ sở quản lý, sử dụng vì lợi ích tập thể, tuyệt đối không được chia cho cá nhân.

Chế độ ưu đãi đối với người tàn tật học nghề và cơ sở nhận dạy nghề

• Đối với người tàn tật học nghề: Người học nghề tại các cơ sở công lập được giảm 50% học phí nếu suy giảm khả năng lao động từ 31% đến 40%; được miễn 100% học phí nếu suy giảm từ 41% trở lên. Trường hợp suy giảm từ 41% trở lên không có lương, sinh hoạt phí hoặc học bổng thì được hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng từ ngân sách nhà nước là 100.000 đồng.
• Đối với cơ sở nhận người tàn tật vào học nghề: Được xét giảm thuế doanh thu từ hoạt động dạy nghề và được vay vốn lãi suất thấp từ Quỹ việc làm khi có dự án dạy nghề cụ thể.

Quy định về tỷ lệ nhận lao động là người tàn tật tại các doanh nghiệp

• Tỷ lệ bắt buộc: Các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế phải nhận lao động là người tàn tật theo tỷ lệ: ít nhất 2% đối với các ngành sản xuất điện năng, luyện kim, hóa chất, địa chất, bản đồ, dầu khí, khai thác mỏ, khoáng sản, xây dựng cơ bản, vận tải; và ít nhất 3% đối với các ngành nghề còn lại.
• Xử lý vi phạm và khuyến khích: Doanh nghiệp nhận không đủ tỷ lệ quy định phải nộp một khoản tiền hàng tháng vào Quỹ việc làm cho người tàn tật. Ngược lại, doanh nghiệp nhận vượt tỷ lệ quy định sẽ được ưu tiên vay vốn lãi suất thấp hoặc hỗ trợ tài chính khi gặp khó khăn hoặc có dự án mở rộng sản xuất.
• Điều kiện làm việc: Người sử dụng lao động phải bố trí máy móc, thiết bị, trang bị phương tiện bảo hộ lao động, an toàn và vệ sinh lao động phù hợp với từng loại khuyết tật của người lao động.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

• Hiệu lực: Nghị định 81-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký. Các quy định trước đây về lao động là người tàn tật trái với Nghị định này đều bị bãi bỏ.
• Trách nhiệm hướng dẫn và thi hành: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư chịu trách nhiệm hướng dẫn thi hành. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này.