Nghị định 133-HĐBT năm 1991 do Hội đồng Bộ trưởng ban hành nhằm hướng dẫn thi hành Luật Công đoàn, quy định chi tiết về quyền hạn, trách nhiệm của tổ chức công đoàn cũng như mối quan hệ phối hợp giữa công đoàn với các cơ quan Nhà nước, đơn vị kinh tế, tổ chức xã hội và chủ doanh nghiệp nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.

Phạm vi áp dụng của Nghị định bao gồm toàn bộ các hoạt động liên quan đến tổ chức công đoàn tại các cấp chính quyền, cơ quan Nhà nước, đơn vị sự nghiệp, đơn vị kinh tế, tổ chức xã hội và các doanh nghiệp tư nhân. Đối tượng áp dụng trực tiếp là người lao động, các cấp tổ chức công đoàn, thủ trưởng các cơ quan, đơn vị, tổ chức và các chủ doanh nghiệp trên phạm vi cả nước.

- Quy định về thành lập và tư cách pháp nhân của tổ chức công đoàn

• Các cấp chính quyền, cơ quan, đơn vị, tổ chức và chủ doanh nghiệp có trách nhiệm tôn trọng quyền gia nhập công đoàn của người lao động và thành lập công đoàn theo quy định của Điều lệ Công đoàn Việt Nam.
• Một tổ chức công đoàn từ cấp cơ sở trở lên chỉ có tư cách pháp nhân sau khi được công đoàn cấp trên có thẩm quyền ra quyết định công nhận.
• Sau khi thành lập, công đoàn phải gửi văn bản kèm bản sao quyết định công nhận đến cơ quan, đơn vị, tổ chức hoặc chủ doanh nghiệp liên quan để thông báo về tên công đoàn, ngày thành lập, trụ sở, danh sách Ban chấp hành và Chủ tịch công đoàn nhằm thiết lập quan hệ công tác.
• Việc thành lập Hội những người lao động, trước hết là trong lĩnh vực tiểu thủ công nghiệp, sẽ do công đoàn chỉ đạo và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam hướng dẫn cụ thể.

- Quan hệ phối hợp giữa công đoàn với cơ quan Nhà nước và đơn vị kinh tế

• Các Bộ, Ủy ban Nhà nước và cơ quan thuộc Hội đồng Bộ trưởng có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam trong việc soạn thảo các dự án kinh tế - xã hội, luật pháp, chính sách liên quan trực tiếp đến nghĩa vụ, quyền và lợi ích của người lao động.
• Các cấp chính quyền từ cấp huyện trở lên và các cơ quan hành chính, sự nghiệp khi thảo luận, triển khai các chính sách, chương trình công tác liên quan đến người lao động bắt buộc phải mời công đoàn cùng cấp tham gia đóng góp ý kiến và cung cấp đầy đủ thông tin, tư liệu cần thiết.
• Người quản lý đơn vị kinh tế quốc doanh phải phối hợp với công đoàn thực hiện quyền làm chủ của tập thể lao động. Công đoàn có quyền tham gia ý kiến về quản lý sản xuất, kỹ thuật, tài chính; trường hợp người quản lý không đồng ý với ý kiến của công đoàn thì tự quyết định và phải giải trình rõ lý do.
• Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam hoặc đại diện Ban thư ký được dự họp Hội đồng Bộ trưởng; Chủ tịch công đoàn các cấp được dự hội nghị của cơ quan Nhà nước cùng cấp khi bàn về các vấn đề liên quan đến người lao động.
• Cơ quan Nhà nước, đơn vị, tổ chức phối hợp với công đoàn phát động, tổ chức phong trào thi đua lao động sản xuất và thực hành tiết kiệm. Thủ trưởng đơn vị quyết định mục tiêu, nội dung, chế độ khen thưởng sau khi thảo luận với công đoàn; công đoàn chịu trách nhiệm đề ra biện pháp động viên phong trào.

- Quyền tham gia giải quyết việc làm, ký kết thỏa ước và hợp đồng lao động

• Các cấp công đoàn có quyền tham gia ý kiến với các cơ quan, tổ chức liên quan về biện pháp giải quyết việc làm, đào tạo nâng cao trình độ nghề nghiệp cho người lao động, đồng thời được phép tự tổ chức tìm việc làm, dạy nghề theo quy định của Nhà nước.
• Công đoàn cơ sở là đại diện cho tập thể người lao động để ký kết thỏa ước lao động tập thể với người quản lý đơn vị kinh tế hoặc chủ doanh nghiệp, đồng thời hỗ trợ người lao động ký kết hợp đồng lao động cá nhân và giám sát quá trình thực hiện các cam kết này.

- Chăm lo đời sống, tiền lương, phúc lợi và bảo hộ lao động

• Thủ trưởng cơ quan, đơn vị, tổ chức và chủ doanh nghiệp phải thảo luận, thống nhất với Ban chấp hành công đoàn trước khi quyết định các vấn đề về tiền lương, tiền thưởng và phân phối nhà ở.
• Trường hợp không đạt được sự nhất trí về tiền lương, tiền thưởng, nhà ở, hai bên phải báo cáo lên cơ quan Nhà nước cấp trên trực tiếp và cấp công đoàn tương đương để phối hợp giải quyết trong thời hạn từ 30 đến 50 ngày. Nếu vẫn không thống nhất, người đứng đầu cơ quan Nhà nước sẽ quyết định và tự chịu trách nhiệm.
• Ban chấp hành công đoàn cơ sở phối hợp với thủ trưởng đơn vị lập kế hoạch sử dụng quỹ phúc lợi tập thể để trình Đại hội công nhân viên chức quyết định. Công đoàn có quyền kiểm tra và đình chỉ việc sử dụng quỹ phúc lợi nếu phát hiện chi sai quyết định của Đại hội.
• Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam trực tiếp quản lý Viện nghiên cứu khoa học kỹ thuật bảo hộ lao động, phối hợp với cơ quan Nhà nước nghiên cứu, kiến nghị chương trình ứng dụng khoa học kỹ thuật bảo hộ lao động, an toàn lao động, vệ sinh công nghiệp và bảo vệ môi trường.
• Các vụ tai nạn lao động xảy ra phải có sự tham gia điều tra, xử lý của đại diện công đoàn. Công đoàn có quyền bảo lưu ý kiến về nguyên nhân, trách nhiệm gây tai nạn trong biên bản kết luận và kiến nghị xử lý theo pháp luật.
• Các cơ quan quản lý và tổ chức bảo hiểm xã hội phải phối hợp chặt chẽ với công đoàn trong việc xây dựng, thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội; chăm lo đời sống văn hóa, thể thao, dưỡng sức cho người lao động và cán bộ hưu trí, người bị tai nạn lao động.

- Bảo vệ quyền lợi người lao động trong kỷ luật và giải quyết tranh chấp

• Trước khi quyết định kỷ luật người lao động bằng hình thức hạ bậc lương, bồi thường vật chất hoặc chuyển công tác khác, thủ trưởng đơn vị phải thảo luận với công đoàn.
• Đối với hình thức kỷ luật buộc thôi việc hoặc chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn, thủ trưởng đơn vị hoặc chủ doanh nghiệp bắt buộc phải đạt được sự nhất trí với Ban chấp hành công đoàn cơ sở. Nếu không nhất trí, vụ việc sẽ được chuyển sang giải quyết theo trình tự pháp luật về tranh chấp lao động.
• Công đoàn có quyền tự tổ chức hoặc phối hợp kiểm tra việc chấp hành pháp luật về hợp đồng lao động, tuyển dụng, thôi việc, tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hộ lao động. Người sử dụng lao động phải cung cấp tài liệu phục vụ kiểm tra. Biên bản kiểm tra phải được lập công khai và gửi cơ quan có thẩm quyền giải quyết trong vòng 30 ngày.
• Ban chấp hành công đoàn cơ sở có trách nhiệm hướng dẫn hoạt động của Ban thanh tra nhân dân tại đơn vị theo hướng dẫn của Tổng thanh tra Nhà nước và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.
• Thủ trưởng đơn vị, chủ doanh nghiệp phải giải quyết kịp thời khiếu nại, tố cáo của người lao động và thông báo kết quả cho công đoàn; các kiến nghị của công đoàn phải được bàn bạc giải quyết trong vòng 30 ngày.
• Mọi bất đồng giữa tập thể lao động và người sử dụng lao động phải được phối hợp giải quyết trong vòng 15 ngày. Khi cần thiết, công đoàn tổ chức đối thoại trực tiếp nhưng không được làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh bình thường của đơn vị.

- Bảo đảm điều kiện hoạt động và chế độ đối với cán bộ công đoàn

• Cơ quan, đơn vị, chủ doanh nghiệp có trách nhiệm cung cấp miễn phí các phương tiện cần thiết cho hoạt động công đoàn như nơi làm việc, phương tiện giao thông, liên lạc, văn phòng phẩm phù hợp với điều kiện thực tế.
• Cán bộ công đoàn không chuyên trách được sử dụng một số thời gian trong giờ làm việc để hoạt động công đoàn mà vẫn hưởng nguyên lương: Chủ tịch công đoàn cơ sở có trên 150 lao động được dành 6 ngày/tháng; từ 80 đến 150 lao động được dành 3 ngày/tháng.
• Cán bộ công đoàn chuyên trách do công đoàn chi trả lương nhưng vẫn được hưởng đầy đủ các quyền lợi về khen thưởng, phúc lợi xã hội, phân phối nhà ở của đơn vị như các cán bộ, công nhân viên khác. Khi thôi làm nhiệm vụ chuyên trách (trừ trường hợp bị kỷ luật), họ được ưu tiên sắp xếp công việc tại đơn vị.
• Bộ Tài chính phối hợp với Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam hướng dẫn cụ thể việc bảo đảm kinh phí hoạt động cho công đoàn theo quy định của Luật Công đoàn.

- Chế độ tài sản và sở hữu của công đoàn

• Tài sản di động và bất động sản do người lao động đóng góp, do quỹ công đoàn tự tạo ra hoặc do nước ngoài viện trợ thuộc quyền sở hữu riêng của công đoàn.
• Đối với tài sản được hình thành từ cả nguồn kinh phí công đoàn và ngân sách Nhà nước cấp, Bộ Tài chính và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam sẽ lập danh mục phân định để trình Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng quyết định quyền sở hữu.
• Các tài sản, cơ sở vật chất khác thuộc sở hữu Nhà nước do công đoàn đang quản lý, sử dụng thì công đoàn tiếp tục được quản lý để phục vụ lợi ích của người lao động.

- Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

• Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký. Các quy định trước đây trái với Luật Công đoàn và Nghị định này đều bị bãi bỏ.
• Các cấp chính quyền, cơ quan Nhà nước, đơn vị kinh tế, chủ doanh nghiệp và các cấp công đoàn có trách nhiệm phối hợp thi hành nghiêm túc Nghị định này. Mọi hành vi vi phạm tùy theo mức độ sẽ bị xử lý kỷ luật hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.