Nghị định số 21/2010/NĐ-CP được ban hành bởi Chính phủ nhằm quy định chi tiết về công tác quản lý biên chế công chức, bao gồm các nguyên tắc, căn cứ xác định, nội dung quản lý, quy trình lập kế hoạch, điều chỉnh biên chế hàng năm và phân định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức liên quan trong hệ thống chính trị.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Nghị định này điều chỉnh toàn diện hoạt động quản lý biên chế công chức tại Việt Nam. Đối tượng áp dụng bao gồm:

• Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và các tổ chức do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ thành lập mà không phải là đơn vị sự nghiệp công lập.
• Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
• Văn phòng Chủ tịch nước, Văn phòng Quốc hội, Kiểm toán Nhà nước, Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân các cấp.
• Các cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội ở cấp Trung ương, cấp tỉnh và cấp huyện.
• Các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Nhà nước, Đảng Cộng sản Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội ở cả ba cấp (Trung ương, tỉnh, huyện).

Nguyên tắc và Căn cứ xác định biên chế công chức

Việc quản lý biên chế công chức phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc và căn cứ pháp lý sau:

• Nguyên tắc quản lý: Tuân thủ pháp luật và quy định của Đảng; bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa quản lý biên chế với tuyển dụng, sử dụng và quản lý; kết hợp chặt chẽ giữa quản lý biên chế với tiêu chuẩn chức danh và vị trí việc làm; đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, phù hợp với chức năng nhiệm vụ của từng cơ quan; bảo đảm tính công khai, minh bạch và dân chủ.
• Căn cứ xác định đối với cơ quan Trung ương: Dựa trên vị trí việc làm phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức; tính chất, quy mô, mức độ phức tạp của ngành, lĩnh vực; quy trình quản lý chuyên môn nghiệp vụ; mức độ hiện đại hóa công sở, ứng dụng công nghệ thông tin và thực tế tình hình quản lý biên chế được giao.
• Căn cứ xác định đối với cơ quan địa phương: Ngoài các căn cứ áp dụng cho Trung ương, địa phương phải căn cứ thêm vào quy mô dân số, diện tích tự nhiên, trình độ phát triển kinh tế - xã hội, số lượng đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã và đặc điểm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội tại địa bàn.
• Căn cứ xác định đối với đơn vị sự nghiệp công lập: Dựa trên các căn cứ chung của cơ quan Trung ương và các quy định của Chính phủ về công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập.

Nội dung quản lý, lập kế hoạch và điều chỉnh biên chế hàng năm

Công tác quản lý biên chế được thực hiện thông qua các quy trình chặt chẽ từ lập kế hoạch đến điều chỉnh thực tế:

• Nội dung quản lý biên chế: Bao gồm việc xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật, hướng dẫn xác định biên chế; lập kế hoạch và điều chỉnh biên chế; quyết định phân bổ, sử dụng biên chế; thanh tra, kiểm tra việc thực hiện và tiến hành thống kê, tổng hợp, báo cáo định kỳ.
• Kế hoạch biên chế hàng năm: Các cơ quan, đơn vị có trách nhiệm lập kế hoạch hàng năm bao gồm báo cáo kết quả sử dụng biên chế năm trước liền kề (kèm biểu mẫu thống kê); xác định số lượng biên chế đề xuất cho năm tiếp theo; đưa ra giải pháp thực hiện, dự kiến nguồn bổ sung, thay thế, thực hiện tinh giản biên chế và dự toán kinh phí thực hiện.
• Thời hạn và hồ sơ gửi kế hoạch: Chậm nhất là ngày 20 tháng 7 hàng năm, các cơ quan hành chính nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập liên quan phải gửi kế hoạch về Bộ Nội vụ để thẩm định, trình Thủ tướng Chính phủ. Các cơ quan Đảng, đoàn thể, Quốc hội, Tòa án, Viện kiểm sát gửi cơ quan có thẩm quyền quyết định và đồng gửi Bộ Nội vụ để tổng hợp chung. Nếu quá thời hạn này mà không gửi kế hoạch, biên chế của cơ quan đó sẽ bị giữ ổn định như năm trước. Hồ sơ gồm văn bản đề nghị (do người đứng đầu ký), kế hoạch biên chế và các tài liệu liên quan.
• Căn cứ và hồ sơ điều chỉnh biên chế: Việc điều chỉnh biên chế chỉ được thực hiện khi có sự thành lập, tổ chức lại, giải thể cơ quan; thay đổi địa giới hành chính (nhập, chia, thành lập mới cấp tỉnh, huyện); hoặc điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn theo quyết định của cấp có thẩm quyền. Hồ sơ điều chỉnh gồm văn bản đề nghị, đề án điều chỉnh và tài liệu kèm theo.

Phân định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức

Nghị định quy định rõ thẩm quyền và trách nhiệm của từng chủ thể trong công tác quản lý biên chế:

• Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ: Chỉ đạo lập kế hoạch biên chế hàng năm; quyết định giao biên chế cho các cơ quan hành chính trực thuộc và bộ máy lãnh đạo đơn vị sự nghiệp trực thuộc trong phạm vi được giao; thực hiện thống kê, báo cáo, thanh tra, kiểm tra và giải quyết khiếu nại, tố cáo theo thẩm quyền.
• Bộ trưởng Bộ Nội vụ: Trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tổng biên chế công chức hành chính, biên chế dự phòng và biên chế làm việc ở nước ngoài; thực hiện giao biên chế sau khi được phê duyệt; quyết định điều chỉnh biên chế trong phạm vi dự phòng; ban hành hướng dẫn xác định biên chế theo ngành, lĩnh vực; tổng hợp, thống kê biên chế toàn quốc và tiến hành thanh tra, kiểm tra việc thực hiện.
• Bộ trưởng Bộ Tài chính: Xây dựng định mức phân bổ dự toán chi quản lý hành chính theo biên chế công chức; hướng dẫn địa phương xây dựng định mức chi; bảo đảm bố trí kinh phí ngân sách nhà nước theo biên chế công chức được giao cho các cơ quan Trung ương.
• Hội đồng nhân dân cấp tỉnh: Quyết định giao biên chế công chức trong các cơ quan của HĐND, UBND và đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc cấp tỉnh, cấp huyện trong phạm vi tổng biên chế được cấp có thẩm quyền giao.
• Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Chỉ đạo lập kế hoạch biên chế hàng năm của địa phương; trình HĐND cấp tỉnh quyết định biên chế và tổ chức triển khai thực hiện; thực hiện chế độ báo cáo, thống kê, kiểm tra và giải quyết khiếu nại, tố cáo về biên chế công chức tại địa phương.

Hiệu lực thi hành và Trách nhiệm thực hiện

Nghị định 21/2010/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 5 năm 2010. Nghị định này chính thức bãi bỏ các quy định về biên chế công chức tại Nghị định số 71/2003/NĐ-CP ngày 19 tháng 6 năm 2003 của Chính phủ về phân cấp quản lý biên chế hành chính, sự nghiệp nhà nước. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch HĐND, Chủ tịch UBND cấp tỉnh và các tổ chức, cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc các quy định tại Nghị định này.