Nghị định 221-CP được ban hành năm 1961 bởi Hội đồng Chính phủ nhằm quy định chi tiết về công tác phòng cháy và chữa cháy rừng, xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và mọi công dân trong việc bảo vệ tài nguyên rừng quốc gia.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định áp dụng đối với mọi công dân, cơ quan Nhà nước, xí nghiệp, công trường, nông trường, lâm trường, lực lượng vũ trang và các tổ chức, cá nhân hoạt động, sinh sống tại các khu vực có rừng hoặc giáp ranh với rừng trên toàn lãnh thổ.

• Rừng được xác định là tài sản công cộng. Việc phòng cháy và chữa cháy rừng là nghĩa vụ bắt buộc của mỗi công dân.
• Ủy ban hành chính và nhân dân địa phương nơi có rừng có trách nhiệm trực tiếp trong việc bảo vệ, phòng cháy và chữa cháy rừng tại địa bàn.
• Các cơ quan, xí nghiệp, công trường, nông trường, lâm trường và lực lượng vũ trang đóng quân sát rừng phải có trách nhiệm bảo vệ rừng. Thủ trưởng các đơn vị này có nhiệm vụ giáo dục, đôn đốc cán bộ, chiến sĩ thực hiện nghiêm túc các quy định và tích cực tham gia chữa cháy khi có sự cố xảy ra.

• Cấm hoàn toàn việc đốt lửa trong các khu rừng dễ cháy bao gồm: rừng thông, rừng phi lao, rừng long não, rừng bạch đàn, rừng cao su, rừng có than và các khu vực đang gây rừng, trồng rừng mới.
• Cấm đốt nương rẫy tại các khu vực rừng đặc thù như: rừng đầu nguồn, rừng ven đường giao thông, rừng có nhiều lâm sản quý hiếm, rừng đang trong quá trình nuôi dưỡng, rừng thuộc khu di tích lịch sử và rừng phục vụ nghiên cứu khoa học.
• Cấm tuyệt đối hành vi đốt lửa trong rừng nhằm mục đích săn bắn, hạ cây, lấy củi hoặc dọn đường.

• Đối với các khu rừng không thuộc diện cấm, việc đốt lửa phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện sau:
  • Đốt rừng làm nương, làm bãi chăn nuôi: Phải được sự cho phép của Ủy ban hành chính xã. Trước khi đốt phải dọn đường ranh cản lửa rộng tối thiểu 5 mét, phải đốt thành từng đống nhỏ vào ban ngày khi gió nhẹ và có người canh gác liên tục để đề phòng lửa cháy lan.
  • Đốt lửa đun nấu, sưởi ấm: Phải tránh xa nơi có nhiều lá khô, rác vụn, bụi rậm và phải dập tắt hoàn toàn tàn lửa sau khi sử dụng.
  • Đốt lửa hun tổ ong, hun chuột: Không được để lửa bùng lên thành ngọn, tránh nguy cơ cháy lan vào rừng.
  • Đốt than hầm, than hoa: Phải được cơ quan Lâm nghiệp địa phương cấp phép, tuân thủ điều lệ khai thác, báo cáo Ủy ban hành chính xã, dọn đường ranh cản lửa quanh lò rộng tối thiểu 5 mét và che đậy lò cẩn thận không để tàn than bay ra ngoài.
• Đốt bờ ruộng ven rừng: Phải dọn đường ranh cản lửa rộng ít nhất 2 mét về phía rừng, đốt từng đống nhỏ vào ban ngày khi gió nhẹ và bố trí người canh gác đề phòng cháy lan.

• Đường dây điện cao thế: Việc đặt đường dây đi qua rừng phải có sự thỏa thuận của cơ quan Lâm nghiệp cấp tỉnh trở lên. Đơn vị quản lý phải thường xuyên kiểm tra, phát quang không để cây, cành cây sà hoặc đổ vào đường dây điện gây chập cháy.
• Tuyến đường sắt qua rừng: Tổng cục Đường sắt phối hợp với Tổng cục Lâm nghiệp làm đường ranh cản lửa rộng tối thiểu 5 mét từ chân đường sắt vào rừng, thường xuyên phát quang lau sậy, bụi rậm. Đồng thời quy định cụ thể khu vực xả than (phải xả nước dập tắt tàn lửa) và cấm hành khách vứt tàn lửa ra rừng.
• Phương tiện chạy bằng than: Khi đi qua rừng không được đổ than lửa ra đường, không dừng xe đánh lò ở nơi có bụi rậm, lá khô. Trường hợp khẩn cấp phải chọn nơi rừng quang và dập tắt hoàn toàn than rơi vãi sau khi đánh lò.

• Ủy ban hành chính các cấp chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện công tác phòng cháy, chữa cháy rừng dưới sự hướng dẫn của Bộ Nội vụ, Tổng cục Lâm nghiệp và cấp trên.
• Ủy ban hành chính cấp xã, thị xã, thị trấn có trách nhiệm hướng dẫn nhân dân xây dựng quy ước bảo vệ rừng, kiểm tra đôn đốc và thành lập các đội phòng cháy, chữa cháy nghĩa vụ tại địa phương.
• Các cơ quan, xí nghiệp, lâm trường, nông trường đóng sát hoặc trong rừng phải thành lập đội phòng cháy, chữa cháy nghĩa vụ nội bộ và phối hợp chặt chẽ với nhân dân địa phương khi có cháy rừng.
• Tại các khu rừng có giá trị kinh tế lớn, Tổng cục Lâm nghiệp có quyền thành lập các đội chữa cháy rừng chuyên nghiệp để bảo vệ tài sản quốc gia.

• Khen thưởng: Các đơn vị, cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác phòng cháy và chữa cháy rừng sẽ được biểu dương, khen thưởng theo quy định của Nhà nước.
• Bồi thường: Người tham gia chữa cháy rừng bị thiệt hại tài sản riêng hoặc bị thương tật sẽ được Ty Lâm nghiệp địa phương xem xét bồi thường, nguồn kinh phí trích từ quỹ lâm nghiệp địa phương.
• Xử lý vi phạm: Cá nhân, tổ chức vi phạm các quy định tại Nghị định này sẽ bị xử lý kỷ luật hành chính, xử phạt theo thể lệ quản lý trị an hoặc truy tố trước pháp luật tùy theo mức độ nghiêm trọng của hành vi.

Nghị định này có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Bộ trưởng Bộ Nội vụ và Tổng cục trưởng Tổng cục Lâm nghiệp chịu trách nhiệm hướng dẫn, đôn đốc và kiểm tra việc thi hành các điều khoản quy định tại Nghị định này trên phạm vi cả nước.