Pháp lệnh quy định việc quản lý Nhà nước đối với công tác phòng cháy và chữa cháy được Ủy ban thường vụ Quốc hội nước Việt Nam dân chủ cộng hòa thông qua ngày 27 tháng 9 năm 1961 và được Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh ban hành, nhằm xác định rõ trách nhiệm của toàn dân và thiết lập hệ thống quản lý nhà nước thống nhất đối với công tác phòng ngừa, khắc phục các sự cố hỏa hoạn.

Pháp lệnh áp dụng đối với mọi công dân, cán bộ, công nhân, viên chức, thủ trưởng các cơ quan, xí nghiệp, kho tàng, công trường, nông trường, hợp tác xã, cũng như các cơ quan quản lý nhà nước từ trung ương đến địa phương trên phạm vi cả nước.

• Phòng cháy và chữa cháy là nghĩa vụ của mỗi công dân. Mọi công dân có trách nhiệm tích cực đề phòng không để xảy ra cháy, nâng cao tinh thần cảnh giác, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về phòng cháy và chuẩn bị sẵn sàng phương tiện để chữa cháy kịp thời, hiệu quả khi có sự cố.
• Tại các cơ quan, xí nghiệp, kho tàng, công trường, nông trường, công tác phòng cháy và chữa cháy là nghĩa vụ của toàn thể cán bộ, công nhân, viên chức, trong đó thủ trưởng đơn vị là người chịu trách nhiệm chính và trước hết.

• Bộ Nội vụ chịu trách nhiệm thống nhất quản lý nhà nước đối với công tác phòng cháy và chữa cháy trên toàn quốc.
• Đối với các cơ quan, xí nghiệp và đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng, công tác phòng cháy và chữa cháy do Bộ Quốc phòng trực tiếp quản lý, có sự phối hợp chặt chẽ với Bộ Nội vụ.
• Ủy ban hành chính các cấp phụ trách quản lý công tác phòng cháy và chữa cháy tại địa phương dưới sự chỉ đạo, hướng dẫn của Bộ Nội vụ và Ủy ban hành chính cấp trên. Tùy theo nhu cầu thực tế, các khu tự trị, thành phố trực thuộc trung ương và tỉnh được thành lập Sở hoặc Ty Phòng cháy và chữa cháy.

• Nghiên cứu, soạn thảo để Bộ Nội vụ ban hành các điều lệ, biện pháp và tiêu chuẩn kỹ thuật về phòng cháy và chữa cháy.
• Kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện các quy định, tiêu chuẩn kỹ thuật về phòng cháy và chữa cháy tại các cơ quan, xí nghiệp, kho tàng, công trường, nông trường, hợp tác xã, nhà ở của nhân dân và các khu vực cần thiết khác.
• Thỏa thuận về thiết kế và thiết bị phòng cháy, chữa cháy của các công trình xây dựng kinh tế, văn hóa và các khu nhà lớn trước khi tiến hành thi công.
• Chỉ đạo nghiệp vụ phòng cháy, chữa cháy và tổ chức phối hợp chiến đấu giữa các đội chữa cháy.
• Nghiên cứu, phổ biến khoa học kỹ thuật và hướng dẫn tuyên truyền, giáo dục nhân dân về phòng cháy và chữa cháy.
• Hướng dẫn, kiểm tra việc sản xuất, mua sắm các loại máy móc, phương tiện, dụng cụ và hóa chất chữa cháy về mặt chất lượng, số lượng và quy cách mẫu mã.
• Phối hợp với cơ quan công an để tiến hành điều tra và kết luận nguyên nhân các vụ cháy.

• Thành lập các đội phòng cháy và chữa cháy mang tính chất nghĩa vụ của nhân dân tại các thị xã, khu phố, thị trấn, xã, thôn, xóm, cơ quan, xí nghiệp, kho tàng, công trường, nông trường và các địa bàn cần thiết khác.
• Thành lập đội chữa cháy chuyên nghiệp tại các thành phố, thị xã lớn (do ngân sách địa phương bảo đảm kinh phí) và tại các xí nghiệp quan trọng (do quỹ xí nghiệp bảo đảm kinh phí).

• Trong trường hợp khẩn cấp để chữa cháy, người chỉ huy chữa cháy có quyền huy động lực lượng, phương tiện của cơ quan nhà nước và nhân dân. Để ngăn chặn cháy lan gây thiệt hại lớn, người chỉ huy có quyền quyết định dỡ bỏ nhà cửa hoặc di dời tài sản, vật dụng lân cận đám cháy.
• Cục trưởng Cục Phòng cháy và chữa cháy, Thủ trưởng các Sở, Ty Phòng cháy và chữa cháy có quyền tạm thời đình chỉ hoạt động của từng bộ phận hoặc toàn bộ đơn vị nếu phát hiện vi phạm quy định phòng cháy gây nguy cơ cháy trực tiếp. Quyết định đình chỉ phải được báo cáo ngay cho Bộ Nội vụ, Ủy ban hành chính sở quan và cơ quan quản lý trung ương (nếu là đơn vị do trung ương trực tiếp quản lý).

• Khen thưởng: Các cá nhân, đơn vị có thành tích xuất sắc trong công tác phòng cháy hoặc chữa cháy sẽ được biểu dương, khen thưởng theo quy định.
• Xử lý vi phạm: Người có hành vi vi phạm quy định về phòng cháy và chữa cháy hoặc gây ra nạn cháy sẽ bị xử lý kỷ luật hành chính, xử phạt theo thể lệ quản lý trị an hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ nghiêm trọng của hành vi.

Pháp lệnh quy định việc quản lý Nhà nước đối với công tác phòng cháy và chữa cháy năm 1961 được Ủy ban thường vụ Quốc hội nước Việt Nam dân chủ cộng hòa thông qua ngày 27 tháng 9 năm 1961. Hội đồng Chính phủ chịu trách nhiệm quy định các biện pháp cụ thể để thi hành Pháp lệnh này.