Nghị định 31/2011/NĐ-CP được ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 75/2006/NĐ-CP ngày 02 tháng 8 năm 2006 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Giáo dục. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm hoàn thiện hệ thống quy định về phổ cập giáo dục, chương trình, sách giáo khoa, tổ chức cơ sở giáo dục, bồi dưỡng nhà giáo, chính sách người học và kiểm định chất lượng giáo dục tại Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục, các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân bao gồm cả cơ sở công lập, dân lập, tư thục, nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục và người học tại các cấp học, trình độ đào tạo.

1. Quy định về phổ cập giáo dục và trách nhiệm của Ủy ban nhân dân các cấp

• Nhà nước thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi, phổ cập giáo dục tiểu học và phổ cập giáo dục trung học cơ sở.
• Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm xây dựng kế hoạch, giải pháp thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ năm tuổi; bảo đảm mọi trẻ em sáu tuổi được vào học lớp một; duy trì, nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục tiểu học, trung học cơ sở và chống mù chữ.
• Hằng năm, các cơ sở giáo dục và đơn vị hành chính đã đạt chuẩn phổ cập phải tự kiểm tra theo tiêu chuẩn và báo cáo bằng văn bản lên cấp có thẩm quyền.

2. Quản lý sách giáo khoa và giáo trình giáo dục

• Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo có thẩm quyền quy định tiêu chuẩn, quy trình biên soạn, chỉnh sửa sách giáo khoa; quyết định duyệt và chọn sách giáo khoa sử dụng chính thức, thống nhất trong giảng dạy (bao gồm cả sách chữ nổi, sách tiếng dân tộc và sách cho trường chuyên biệt) trên cơ sở thẩm định của Hội đồng quốc gia.
• Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội theo thẩm quyền quy định việc biên soạn, lựa chọn, thẩm định, duyệt và sử dụng giáo trình giáo dục nghề nghiệp, giáo trình giáo dục đại học.
• Hiệu trưởng các trường đại học, cao đẳng, trung cấp và Giám đốc trung tâm dạy nghề chịu trách nhiệm tổ chức biên soạn hoặc lựa chọn giáo trình phù hợp với mục tiêu, chương trình khung và phê duyệt trên cơ sở thẩm định của Hội đồng thẩm định giáo trình do trường/trung tâm thành lập.

3. Phân loại cơ sở giáo dục khác và cơ sở giáo dục dân lập

• Cơ sở giáo dục khác bao gồm: nhóm trẻ, nhà trẻ, các lớp độc lập (mẫu giáo, xóa mù chữ, ngoại ngữ, tin học, lớp cho trẻ em hoàn cảnh khó khăn, trẻ khuyết tật, lớp dạy nghề, lớp trung cấp chuyên nghiệp tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh); trung tâm kỹ thuật tổng hợp - hướng nghiệp, trung tâm dạy nghề, trung tâm giáo dục thường xuyên, trung tâm học tập cộng đồng, trung tâm ngoại ngữ, tin học; viện nghiên cứu khoa học đào tạo trình độ tiến sĩ, phối hợp đào tạo thạc sĩ.
• Cơ sở giáo dục dân lập do cộng đồng dân cư cấp thôn, bản, ấp, xã, phường, thị trấn thành lập, đầu tư và bảo đảm kinh phí hoạt động dưới sự hỗ trợ của chính quyền địa phương. Chủ tịch UBND cấp huyện cho phép thành lập và UBND cấp xã trực tiếp quản lý. Đặc biệt, không thành lập cơ sở giáo dục dân lập ở các cấp giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học.

4. Thành lập, cho phép hoạt động, đình chỉ và giải thể cơ sở giáo dục

• Điều kiện thành lập nhà trường và cho phép hoạt động giáo dục thực hiện theo quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục.
• Cơ sở giáo dục bị đình chỉ hoạt động hoặc giải thể khi vi phạm các trường hợp quy định tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục. Trình tự, thủ tục đình chỉ, cho phép hoạt động trở lại hoặc giải thể được quy định cụ thể trong Điều lệ hoặc Quy chế tổ chức và hoạt động của nhà trường, cơ sở giáo dục khác.

5. Thẩm quyền ban hành Điều lệ và Quy chế tổ chức hoạt động

• Thủ tướng Chính phủ ban hành Điều lệ trường đại học, Quy chế tổ chức và hoạt động của đại học, trường đại học tư thục.
• Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Điều lệ trường phổ thông có nhiều cấp học, trường THPT, THCS, tiểu học, mẫu giáo, mầm non; Quy chế tổ chức và hoạt động của trường mầm non dân lập, tư thục, trường tư thục phổ thông, trường trung cấp chuyên nghiệp tư thục, trường cao đẳng tư thục; phối hợp ban hành Quy chế trường chuyên biệt.

6. Đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục

• Người tốt nghiệp các trình độ đào tạo muốn trở thành nhà giáo nhưng chưa qua đào tạo nghiệp vụ sư phạm bắt buộc phải được bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm.
• Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định chi tiết về chương trình, nội dung, phương pháp, hình thức, thời gian bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm và điều kiện để các cơ sở giáo dục được tổ chức bồi dưỡng, cấp chứng chỉ.
• Nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục được cử đi học nâng cao trình độ, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ được hưởng nguyên lương và phụ cấp trong suốt quá trình học tập.

7. Danh hiệu Tiến sĩ danh dự

• Cơ sở giáo dục đại học được giao nhiệm vụ đào tạo trình độ tiến sĩ có quyền phong tặng danh hiệu tiến sĩ danh dự.
• Bằng tiến sĩ danh dự phải ghi rõ danh hiệu "Tiến sĩ danh dự", tuyệt đối không ghi "học vị Tiến sĩ" và không ghi ngành đào tạo cụ thể.

8. Chính sách học bổng, trợ cấp và miễn giảm học phí cho người học

• Bổ sung đối tượng học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở đi học nghề vào diện được hưởng các chính sách hỗ trợ.
• Thủ tướng Chính phủ quy định tiêu chuẩn, mức và thủ tục xét cấp học bổng chính sách, miễn giảm học phí.
• Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định chi tiết về ưu tiên tuyển sinh, học bổng khuyến khích học tập, việc trao nhận học bổng, trợ cấp và tài trợ giáo dục. Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định riêng về trợ cấp xã hội cho người học.

9. Kiểm định chất lượng giáo dục và tổ chức kiểm định

• Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy định về tiêu chuẩn đánh giá, quy trình, chu kỳ kiểm định chất lượng giáo dục; tiêu chuẩn tuyển chọn, chương trình đào tạo, cấp và thu hồi thẻ kiểm định viên chất lượng giáo dục.
• Tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục có thể do Nhà nước hoặc tổ chức, cá nhân thành lập dưới sự quyết định hoặc cho phép của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.
• Điều kiện hoạt động của tổ chức kiểm định bao gồm: có đề án phù hợp quy hoạch mạng lưới; có đội ngũ kiểm định viên đạt chuẩn và đủ số lượng; có quyết định thành lập hoặc cho phép thành lập; đáp ứng đầy đủ yêu cầu về cơ sở vật chất, thiết bị, nhân lực và tài chính.

Hiệu lực thi hành

Nghị định 31/2011/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2011. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này.