Nghị định số 46/2010/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định chi tiết về chế độ thôi việc và thủ tục nghỉ hưu đối với công chức, nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Cán bộ, công chức và bảo đảm quyền lợi hợp pháp của công chức khi chấm dứt hoạt động công vụ hoặc đến tuổi nghỉ hưu.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với công chức theo quy định tại Nghị định số 06/2010/NĐ-CP của Chính phủ. Các quy định này cũng được áp dụng đối với những người được Đảng, Nhà nước điều động, phân công và những người được tuyển dụng, bổ nhiệm theo chỉ tiêu biên chế được giao làm việc trong các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, và tổ chức xã hội - nghề nghiệp. Đối với trường hợp công chức thôi việc, nghỉ hưu do sắp xếp tổ chức thì thực hiện theo quy định về chính sách tinh giản biên chế tại Nghị định số 132/2007/NĐ-CP.

Nguyên tắc thực hiện thôi việc, nghỉ hưu

Việc giải quyết chế độ thôi việc và thủ tục nghỉ hưu cho công chức phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:

• Bảo đảm tính công khai, minh bạch trong mọi quy trình.
• Tuân thủ đúng thẩm quyền và trình tự, thủ tục do pháp luật quy định.
• Bảo đảm quyền của công chức trong việc yêu cầu cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền xem xét tính hợp pháp của các quyết định thôi việc, nghỉ hưu.

Các trường hợp công chức được hưởng chế độ thôi việc

Công chức được giải quyết hưởng chế độ thôi việc trong hai trường hợp cụ thể:

• Thôi việc theo nguyện vọng cá nhân và được cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền đồng ý bằng văn bản.
• Thôi việc do hai năm liên tiếp không hoàn thành nhiệm vụ theo quy định của Luật Cán bộ, công chức.

Thủ tục giải quyết thôi việc

Quy trình giải quyết thôi việc được phân định rõ ràng theo từng trường hợp:

• Trường hợp thôi việc theo nguyện vọng: Công chức phải làm đơn gửi cơ quan có thẩm quyền. Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận đơn, nếu đồng ý thì cơ quan ra quyết định thôi việc bằng văn bản. Trường hợp không đồng ý, cơ quan phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do. Các lý do từ chối giải quyết bao gồm: công chức đang trong thời gian luân chuyển, biệt phái, đang bị xem xét kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự; chưa phục vụ đủ thời gian cam kết khi tuyển dụng; chưa hoàn thành nghĩa vụ thanh toán tài chính, tài sản cá nhân đối với cơ quan; hoặc do yêu cầu công tác, chưa bố trí được người thay thế.
• Trường hợp thôi việc do không hoàn thành nhiệm vụ: Trong vòng 30 ngày kể từ ngày có kết quả phân loại đánh giá, cơ quan có thẩm quyền phải thông báo bằng văn bản cho công chức. Tiếp đó, trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày thông báo, cơ quan ra quyết định thôi việc chính thức.
• Thời hạn chi trả: Trong vòng 30 ngày kể từ ngày ban hành quyết định thôi việc, cơ quan, tổ chức phải hoàn thành việc thanh toán trợ cấp thôi việc cho công chức.

Quy định về trợ cấp thôi việc và thời gian tính trợ cấp

Chế độ trợ cấp thôi việc được tính toán dựa trên thời gian công tác và mức lương hiện hưởng của công chức:

• Mức hưởng trợ cấp: Mỗi năm làm việc được tính bằng 1/2 tháng lương hiện hưởng (bao gồm lương theo ngạch, bậc, phụ cấp chức vụ lãnh đạo, phụ cấp thâm niên vượt khung, phụ cấp thâm niên nghề và hệ số chênh lệch bảo lưu lương nếu có). Mức trợ cấp tối thiểu cho công chức thôi việc bằng 01 tháng lương hiện hưởng. Ngoài trợ cấp thôi việc, công chức còn được hưởng chế độ bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật.
• Thời gian làm việc tính trợ cấp: Là tổng thời gian có đóng bảo hiểm xã hội (được cộng dồn nếu đứt quãng) mà chưa nhận trợ cấp thôi việc hoặc trợ cấp phục viên trước đó. Thời gian này bao gồm thời gian làm việc trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, quân đội, công an, công ty nhà nước, thời gian đi học, nghỉ hưởng lương, nghỉ ốm đau, thai sản, thời gian bị kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự oan sai, thời gian tạm đình chỉ công tác hoặc được bố trí làm việc khi hưởng án treo, cải tạo không giam giữ.
• Quy đổi tháng lẻ: Dưới 03 tháng không tính; từ đủ 03 tháng đến đủ 06 tháng tính bằng 1/2 năm làm việc; từ trên 06 tháng đến 12 tháng tính bằng 01 năm làm việc.
• Nguồn kinh phí chi trả: Đối với cơ quan hành chính, Đảng, đoàn thể, quân đội, công an, kinh phí được bố trí trong dự toán chi hoạt động thường xuyên hàng năm. Đối với đơn vị sự nghiệp công lập, kinh phí được chi trả từ nguồn hoạt động thường xuyên được giao hoặc từ nguồn thu sự nghiệp tùy thuộc vào mức độ tự chủ tài chính của đơn vị.

Xác định thời điểm nghỉ hưu và các trường hợp được lùi thời điểm nghỉ hưu

Nghị định quy định chi tiết cách xác định thời điểm nghỉ hưu và các trường hợp đặc biệt được kéo dài thời gian công tác:

• Thời điểm nghỉ hưu thông thường: Là ngày 01 của tháng liền kề sau tháng công chức đủ tuổi nghỉ hưu. Nếu hồ sơ không ghi rõ ngày, tháng sinh thì thời điểm nghỉ hưu là ngày 01 tháng 01 của năm liền kề sau năm đủ tuổi nghỉ hưu.
• Các trường hợp được lùi thời điểm nghỉ hưu:
  • Lùi không quá 01 tháng: Thời điểm nghỉ hưu trùng Tết Nguyên đán; có người thân (vợ, chồng, bố, mẹ, con) từ trần hoặc mất tích; gia đình bị thiệt hại nặng do thiên tai, hỏa hoạn.
  • Lùi không quá 03 tháng: Bị bệnh nặng hoặc tai nạn có xác nhận của bệnh viện.
  • Lùi không quá 06 tháng: Đang điều trị bệnh thuộc danh mục cần chữa trị dài ngày do Bộ Y tế ban hành, có xác nhận của bệnh viện.
• Nếu công chức thuộc nhiều trường hợp lùi thời điểm nghỉ hưu thì chỉ áp dụng một trường hợp có thời gian lùi dài nhất. Việc lùi thời điểm nghỉ hưu do cơ quan quản lý quyết định, trừ khi công chức không có nguyện vọng lùi.

Thủ tục thực hiện nghỉ hưu

Quy trình thực hiện thủ tục nghỉ hưu được tiến hành chặt chẽ theo các mốc thời gian quy định:

• Thông báo nghỉ hưu: Trước 06 tháng tính đến thời điểm nghỉ hưu, cơ quan quản lý phải ra thông báo bằng văn bản gửi công chức và chuẩn bị người thay thế.
• Quyết định nghỉ hưu: Trước 03 tháng tính đến thời điểm nghỉ hưu, cơ quan quản lý ra quyết định nghỉ hưu chính thức. Cơ quan phối hợp với tổ chức bảo hiểm xã hội để hoàn thiện thủ tục hưởng chế độ cho công chức.
• Trách nhiệm của công chức: Công chức có trách nhiệm bàn giao toàn bộ hồ sơ, tài liệu và công việc đang đảm nhận trước thời điểm nghỉ hưu.
• Quy định riêng đối với công chức trong đơn vị sự nghiệp công lập: Đối với công chức có trình độ chuyên môn cao trong đơn vị sự nghiệp công lập, nếu có nguyện vọng và đủ điều kiện kéo dài tuổi nghỉ hưu của viên chức, trước 03 tháng tính đến thời điểm nghỉ hưu, cơ quan quản lý sẽ ra quyết định thôi giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý để chuyển sang làm viên chức và thực hiện thủ tục kéo dài thời gian công tác. Nếu không có nguyện vọng kéo dài, quy trình nghỉ hưu được thực hiện theo thủ tục thông thường.

Hiệu lực thi hành

Nghị định 46/2010/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2010. Riêng chế độ trợ cấp thôi việc quy định tại Nghị định này được tính hưởng kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2010. Nghị định này thay thế các quy định về thôi việc đối với công chức tại Nghị định số 54/2005/NĐ-CP và các quy định về thủ tục nghỉ hưu đối với công chức tại Nghị định số 143/2007/NĐ-CP.