Nghị định số 143/2007/NĐ-CP được ban hành bởi Chính phủ nhằm quy định chi tiết về thủ tục, thời điểm thông báo, thời điểm ra quyết định nghỉ hưu và hưởng chế độ hưu trí đối với cán bộ, công chức đủ điều kiện nghỉ hưu. Văn bản này thiết lập một quy trình thống nhất, công khai và minh bạch trong việc giải quyết chế độ hưu trí, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của cán bộ, công chức khi đến tuổi nghỉ hưu theo quy định của pháp luật.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Nghị định này điều chỉnh về thủ tục, thời điểm thông báo, thời điểm ra quyết định nghỉ hưu và hưởng chế độ hưu trí đối với cán bộ, công chức đủ điều kiện nghỉ hưu theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.

Đối tượng áp dụng bao gồm cán bộ, công chức quy định tại Pháp lệnh Cán bộ, công chức, cụ thể:

• Cán bộ, công chức được bầu cử đảm nhiệm chức vụ theo nhiệm kỳ trong cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội từ cấp huyện đến trung ương.
• Cán bộ, công chức làm việc tại cơ quan nhà nước các cấp.
• Thẩm phán Tòa án nhân dân và Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân.
• Cán bộ, công chức làm việc tại cơ quan chuyên môn của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội.
• Cán bộ, công chức được cử, biệt phái công tác tại các tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp.
• Cán bộ, công chức làm việc tại các cơ quan, đơn vị thuộc lực lượng vũ trang và các đơn vị sự nghiệp của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội.

Nghị định này không áp dụng đối với các trường hợp sau:

• Các chức danh lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước bao gồm: Tổng Bí thư, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Trưởng ban các Ban của Trung ương Đảng, Chánh Văn phòng Trung ương, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng; Chủ tịch nước, Phó Chủ tịch nước, Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước; Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ; Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban của Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, đại biểu Quốc hội chuyên trách; Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao; Người đứng đầu tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương.
• Cán bộ, công chức tự nguyện xin nghỉ hưu trước khi đến tuổi hưởng chế độ hưu trí theo quy định.
• Cán bộ, công chức nghỉ hưu do sắp xếp lại tổ chức và thực hiện chính sách tinh giản biên chế theo quy định của Chính phủ.

Quy trình và thủ tục thực hiện nghỉ hưu

Quy trình thực hiện nghỉ hưu đối với cán bộ, công chức được thực hiện chặt chẽ qua hai bước thông báo và ra quyết định với mốc thời gian cụ thể:

• Thông báo nghỉ hưu (Trước 06 tháng): Tính đến ngày cán bộ, công chức đủ tuổi nghỉ hưu, người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị sử dụng cán bộ, công chức phải ra thông báo bằng văn bản gửi cho cán bộ, công chức đó biết. Đồng thời, phải báo cáo lên cơ quan có thẩm quyền quản lý cán bộ, công chức và chủ động chuẩn bị nhân sự thay thế.
• Quyết định nghỉ hưu (Trước 03 tháng): Tính đến ngày cán bộ, công chức đủ tuổi nghỉ hưu, người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền phải ra quyết định nghỉ hưu. Quyết định này bắt buộc phải có điều khoản xác định rõ thời điểm nghỉ việc và thời điểm bắt đầu hưởng chế độ hưu trí. Căn cứ vào quyết định này, cơ quan sử dụng cán bộ, công chức phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội để hoàn tất các thủ tục liên quan. Khi đến thời điểm ghi trong quyết định, cán bộ, công chức chính thức được nghỉ hưu và hưởng chế độ.

Các trường hợp đặc biệt được lùi thời điểm nghỉ hưu

Người đứng đầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền được phép quyết định lùi thời điểm nghỉ hưu và hưởng chế độ hưu trí đối với cán bộ, công chức trong các trường hợp ngoại lệ sau:

• Lùi không quá 01 tháng: Khi thời điểm nghỉ hưu trùng vào dịp nghỉ Tết Nguyên dán; hoặc cán bộ, công chức có người thân (vợ, chồng, bố, mẹ của bản thân hoặc của vợ/chồng, con) qua đời; hoặc bản thân và gia đình chịu thiệt hại nặng nề do thiên tai, hỏa hoạn, địch họa.
• Lùi không quá 03 tháng: Áp dụng đối với cán bộ, công chức đang trong quá trình điều trị do bị bệnh tật hoặc tai nạn.
• Lùi không quá 06 tháng: Áp dụng đối với cán bộ, công chức đang mắc bệnh thuộc danh mục cần chữa trị dài ngày do Bộ Y tế ban hành; hoặc cán bộ, công chức đang trong thời hiệu xem xét xử lý kỷ luật, hoặc đang trong thời gian bị khởi tố điều tra vụ án hình sự.

Quy định áp dụng đối với các đối tượng đặc thù

• Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp: Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Bộ trưởng Bộ Công an có trách nhiệm căn cứ vào các nguyên tắc của Nghị định này để ban hành hướng dẫn chi tiết về thủ tục, thời điểm thông báo, ra quyết định nghỉ hưu phù hợp với đặc thù của lực lượng vũ trang.
• Cán bộ quản lý doanh nghiệp nhà nước: Các chức danh quản lý bao gồm Chủ tịch Hội đồng quản trị, Ủy viên Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Giám đốc, Phó Tổng giám đốc, Phó giám đốc, Kế toán trưởng doanh nghiệp nhà nước và người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp khi nghỉ hưu cũng phải tuân thủ các quy định về thủ tục, thời điểm thông báo và quyết định nghỉ hưu theo Nghị định này.
• Đại biểu dân cử: Cán bộ, công chức là đại biểu Quốc hội không chuyên trách hoặc đại biểu Hội đồng nhân dân khi đủ điều kiện nghỉ hưu vẫn thực hiện chế độ hưu trí bình thường nhưng tiếp tục thực hiện nhiệm vụ đại biểu cho đến hết nhiệm kỳ theo quy định pháp luật.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm tổ chức thực hiện

Nghị định số 143/2007/NĐ-CP có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày đăng Công báo. Kể từ ngày Nghị định này có hiệu lực, các văn bản sau đây chính thức bị bãi bỏ:

• Quyết định số 21/HĐBT ngày 08 tháng 8 năm 1981 của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ).
• Chỉ thị số 668/CT-TTg ngày 11 tháng 11 năm 1994 của Thủ tướng Chính phủ.
• Chỉ thị số 18/2002/CT-TTg ngày 05 tháng 9 năm 2002 của Thủ tướng Chính phủ.
• Công văn số 1631/TTg-TCCB ngày 12 tháng 10 năm 2006 của Thủ tướng Chính phủ.

Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Hội đồng nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, cùng người đứng đầu các tổ chức chính trị, xã hội và đơn vị sự nghiệp công lập chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc các quy định tại Nghị định này.