Nghị định số 79/2005/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định chi tiết về điều kiện đăng ký và hoạt động của đại lý làm thủ tục hải quan, nhằm thiết lập hành lang pháp lý rõ ràng, nâng cao tính chuyên nghiệp và hiệu quả trong hoạt động khai thuê hải quan tại Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng: Nghị định này áp dụng đối với các thương nhân thực hiện dịch vụ đại lý làm thủ tục hải quan (đại lý hải quan), nhân viên đại lý hải quan, các chủ hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu và cơ quan hải quan các cấp trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan.

Điều kiện thành lập và hoạt động của đại lý hải quan

• Thương nhân muốn hoạt động với tư cách là đại lý hải quan phải đáp ứng đầy đủ 04 điều kiện cốt lõi: Đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật; có ghi nhận ngành nghề kinh doanh dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu hoặc dịch vụ khai thuê hải quan trong Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh; sở hữu ít nhất 01 nhân viên đại lý hải quan được cấp thẻ; đáp ứng đầy đủ điều kiện về nối mạng máy tính với cơ quan Hải quan để phục vụ việc thực hiện thủ tục hải quan điện tử tại các địa phương đã triển khai hệ thống này.

Tiêu chuẩn và các trường hợp cấm đối với nhân viên đại lý hải quan

• Tiêu chuẩn tuyển dụng: Nhân viên đại lý hải quan phải là công dân Việt Nam, tốt nghiệp từ trình độ trung cấp trở lên thuộc các khối ngành kinh tế hoặc luật, đồng thời phải sở hữu chứng chỉ về nghiệp vụ khai hải quan do cơ quan có thẩm quyền cấp.
• Các đối tượng tuyệt đối không được làm nhân viên đại lý hải quan bao gồm: Người thành niên bị hạn chế hoặc mất năng lực hành vi dân sự; người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đang chấp hành hình phạt tù; người từng bị xử lý hành chính về các hành vi vi phạm pháp luật hải quan và thuế trong thời hạn 01 năm tính đến ngày nộp hồ sơ cấp thẻ; công chức, viên chức nhà nước đang tại chức. Đại lý hải quan có trách nhiệm kiểm tra, xác nhận và chịu trách nhiệm trước pháp luật về các điều kiện này của nhân viên mình.

Thủ tục cấp thẻ nhân viên đại lý hải quan

• Thẻ nhân viên đại lý hải quan do cơ quan Hải quan cấp trong thời hạn tối đa 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Thẻ ghi nhận đầy đủ thông tin về họ tên, số CMND của nhân viên và tên đại lý hải quan chủ quản. Trường hợp từ chối cấp thẻ, cơ quan Hải quan phải trả lời bằng văn bản nêu rõ lý do.
• Hồ sơ đề nghị cấp thẻ bao gồm: Văn bản đề nghị từ đại lý hải quan chủ quản (nêu rõ họ tên, số và ngày cấp CMND của nhân viên) kèm theo bản sao công chứng các văn bằng chuyên môn (kinh tế, luật) và chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan.
• Khi thực hiện các giao dịch trực tiếp với cơ quan Hải quan, nhân viên đại lý hải quan bắt buộc phải xuất trình Thẻ nhân viên đại lý hải quan và Giấy chứng minh nhân dân khi được yêu cầu.

Trình tự đăng ký hoạt động của đại lý hải quan

• Thương nhân tiến hành đăng ký kinh doanh hoặc bổ sung ngành nghề dịch vụ giao nhận, khai thuê hải quan tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh, thành phố theo quy định của Luật Doanh nghiệp.
• Trước khi chính thức đi vào hoạt động, đại lý hải quan phải nộp hồ sơ thông báo năng lực cho Cục Hải quan tỉnh nơi đặt trụ sở chính (hoặc Cục Hải quan tỉnh nơi có cửa khẩu thường xuyên hoạt động nếu địa phương đặt trụ sở không có Cục Hải quan).
• Hồ sơ thông báo gồm: Văn bản cam kết đáp ứng và duy trì đủ điều kiện hoạt động; bản sao công chứng Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh; bản sao công chứng chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan của nhân viên; mẫu chữ ký của nhân viên có thẩm quyền ký trên tờ khai hải quan.

Quyền và nghĩa vụ của đại lý hải quan và chủ hàng

• Trách nhiệm của đại lý hải quan: Phải ký hợp đồng bằng văn bản với chủ hàng trước khi thực hiện dịch vụ; có quyền yêu cầu chủ hàng cung cấp đầy đủ, chính xác chứng từ và thông tin lô hàng; thực hiện các công việc khai, ký tên, đóng dấu tờ khai, nộp hồ sơ hải quan và xuất trình hàng hóa để kiểm tra; thực hiện nộp thuế, lệ phí hoặc đệ trình khiếu nại khi được ủy quyền trong hợp đồng; chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu thực hiện sai phạm vi ủy quyền hoặc khai sai thông tin do chủ hàng cung cấp.
• Trách nhiệm của chủ hàng: Ký kết hợp đồng rõ ràng về phạm vi ủy quyền; cung cấp đầy đủ, chính xác, hợp pháp các chứng từ, thông tin liên quan đến lô hàng; chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật nếu cung cấp thông tin sai lệch, chứng từ không hợp pháp dẫn đến hành vi vi phạm pháp luật của đại lý hải quan.

Chính sách hỗ trợ từ phía cơ quan Hải quan

• Cơ quan Hải quan thực hiện hỗ trợ miễn phí cho các đại lý hải quan trong các hoạt động: Kết nối mạng kỹ thuật giữa đại lý và cơ quan hải quan; tư vấn nghiệp vụ thủ tục hải quan và chính sách thuế xuất nhập khẩu; cập nhật kịp thời các văn bản quy phạm pháp luật mới; tổ chức các khóa tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật về hải quan.

Chế tài xử lý vi phạm đối với đại lý và nhân viên

• Đình chỉ hoạt động vĩnh viễn: Sở Kế hoạch và Đầu tư quyết định thu hồi hoặc dừng hoạt động của đại lý hải quan theo đề nghị của Tổng cục Hải quan khi đại lý không còn đáp ứng đủ điều kiện hoạt động; thông đồng với chủ hàng để vi phạm pháp luật; tự ý thay đổi tên, địa chỉ trái phép nhằm buôn lậu, trốn thuế; hoặc tự chấm dứt hoạt động.
• Tạm dừng hoạt động: Tổng cục Hải quan quyết định tạm dừng hoạt động của đại lý nếu không thực hiện đúng trách nhiệm theo quy định; không chấp hành quyết định xử phạt của cơ quan hải quan; cho mượn danh nghĩa hoạt động. Thời gian tạm dừng kéo dài cho đến khi đại lý khắc phục xong hậu quả.
• Thu hồi thẻ nhân viên đại lý hải quan: Áp dụng khi nhân viên có hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, trốn thuế; cho mượn thẻ hoặc sử dụng thẻ của người khác; dùng thẻ làm thủ tục cho doanh nghiệp không ký hợp đồng với đại lý chủ quản; hối lộ, tiêu cực; hoặc khi đại lý chủ quản có văn bản đề nghị thu hồi.
• Các hành vi vi phạm khác tùy theo tính chất, mức độ sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Hiệu lực thi hành: Nghị định 79/2005/NĐ-CP có hiệu lực thi hành sau 15 ngày, kể từ ngày đăng Công báo. Nghị định này bãi bỏ các quy định tại Điều 6 Nghị định số 101/2001/NĐ-CP ngày 31 tháng 12 năm 2001 của Chính phủ. Bộ trưởng Bộ Tài chính chịu trách nhiệm hướng dẫn và tổ chức thi hành; các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này.