Nghị định 92/1998/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định chi tiết về việc hành nghề tư vấn pháp luật của tổ chức luật sư nước ngoài tại Việt Nam. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm thiết lập hành lang pháp lý chặt chẽ, tạo điều kiện cho các tổ chức luật sư nước ngoài hoạt động hợp pháp, đồng thời bảo vệ chủ quyền và trật tự pháp luật của Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng: Nghị định này áp dụng đối với các tổ chức luật sư nước ngoài và luật sư nước ngoài có nhu cầu hoặc đang hành nghề tư vấn pháp luật tại Việt Nam. Bên cạnh đó, các quy định của Nghị định cũng được áp dụng đối với hoạt động hành nghề tư vấn pháp luật tại Việt Nam của luật sư là người Việt Nam định cư ở nước ngoài và các tổ chức luật sư do họ thành lập ở nước ngoài.

Nguyên tắc chung và chính sách bảo hộ của Nhà nước Việt Nam

• Nhà nước Việt Nam cho phép các tổ chức luật sư nước ngoài có đủ điều kiện theo quy định được hành nghề tư vấn pháp luật tại Việt Nam và bảo đảm đối xử công bằng, thỏa đáng.
• Tài sản hợp pháp của tổ chức luật sư nước ngoài hành nghề tại Việt Nam được bảo hộ, không bị quốc hữu hóa hoặc bị tịch thu bằng các biện pháp hành chính.
• Nghiêm cấm mọi tổ chức, cá nhân nước ngoài hành nghề tư vấn pháp luật tại Việt Nam dưới bất kỳ hình thức nào nếu không được Bộ Tư pháp Việt Nam cấp phép.
• Tổ chức luật sư nước ngoài và luật sư nước ngoài hoạt động tại Việt Nam phải tôn trọng độc lập, chủ quyền của Việt Nam và tuân thủ nghiêm chỉnh pháp luật Việt Nam.

Điều kiện và thủ tục thành lập Chi nhánh tổ chức luật sư nước ngoài

• Điều kiện cấp phép: Tổ chức luật sư nước ngoài muốn hành nghề tại Việt Nam phải được thành lập và hoạt động hợp pháp tại nước mang quốc tịch; có khách hàng nước ngoài đang đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam; có uy tín nghề nghiệp; có thiện chí với Nhà nước Việt Nam; có phương án hoạt động, cam kết thực hiện đầy đủ nghĩa vụ pháp lý và có cơ sở vật chất cần thiết.
• Hình thức hoạt động và nhân sự chủ chốt: Tổ chức luật sư nước ngoài đủ điều kiện được phép đặt tối đa hai Chi nhánh tại Việt Nam. Tổ chức phải cử một luật sư của mình có ít nhất 5 năm kinh nghiệm hành nghề tư vấn pháp luật làm Trưởng Chi nhánh để quản lý, điều hành và chịu trách nhiệm trước pháp luật Việt Nam.
• Tiêu chuẩn đối với luật sư nước ngoài: Luật sư nước ngoài làm việc tại Chi nhánh phải có giấy phép hành nghề tư vấn pháp luật hợp pháp do cơ quan có thẩm quyền nước ngoài cấp, có thiện chí với Việt Nam và không trong thời gian bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc chưa được xóa án tích.
• Thời hạn hoạt động: Thời hạn hoạt động của Chi nhánh là 5 năm kể từ ngày ký Giấy phép và có thể được gia hạn nhiều lần, mỗi lần gia hạn không quá 5 năm.
• Hồ sơ và thủ tục cấp phép: Đơn xin phép phải làm bằng tiếng Việt. Các giấy tờ kèm theo (như bản sao Điều lệ, báo cáo tài chính 2 năm gần nhất, danh sách và lý lịch luật sư, quyết định cử Trưởng Chi nhánh, phương án hoạt động, danh sách khách hàng) lập ở nước ngoài phải được hợp pháp hóa lãnh sự, dịch ra tiếng Việt và công chứng. Hồ sơ gửi về Bộ Tư pháp; trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ và lệ phí, Bộ Tư pháp sẽ quyết định cấp hoặc từ chối cấp Giấy phép (nếu từ chối phải nêu rõ lý do bằng văn bản).
• Đăng ký hành nghề và đăng báo: Trong vòng 60 ngày kể từ ngày được cấp Giấy phép, Chi nhánh phải đăng ký hành nghề tại Sở Tư pháp nơi đặt trụ sở. Chi nhánh chỉ được hoạt động kể từ ngày được cấp Giấy đăng ký hành nghề. Trong vòng 15 ngày kể từ ngày đăng ký, Chi nhánh phải đăng báo địa phương hoặc trung ương trong 5 số liên tiếp về việc đặt Chi nhánh.
• Thay đổi nội dung hoạt động và gia hạn: Mọi thay đổi về tên gọi, trụ sở, Trưởng Chi nhánh, danh sách luật sư, lĩnh vực hành nghề phải được Bộ Tư pháp chấp thuận bằng văn bản và đăng ký lại tại Sở Tư pháp trong vòng 30 ngày. Đơn xin gia hạn hoạt động phải gửi trước khi hết hạn ít nhất 60 ngày.

Phạm vi hành nghề, quyền và nghĩa vụ của Chi nhánh và luật sư nước ngoài

• Phạm vi hành nghề tư vấn: Luật sư nước ngoài của Chi nhánh chỉ được tư vấn về pháp luật nước ngoài và pháp luật quốc tế trong các lĩnh vực kinh doanh, đầu tư, thương mại. Tuyệt đối không được tư vấn về pháp luật Việt Nam và không được tham gia tố tụng với tư cách là người bào chữa, người đại diện cho khách hàng trước Tòa án Việt Nam.
• Hợp tác tư vấn pháp luật: Chi nhánh được ký hợp đồng hợp tác tư vấn pháp luật với tổ chức hành nghề tư vấn pháp luật Việt Nam để nhận ý kiến tư vấn về pháp luật Việt Nam và cung cấp ý kiến tư vấn về pháp luật nước ngoài, quốc tế. Bản sao hợp đồng hợp tác phải gửi cho Bộ Tư pháp và Sở Tư pháp địa phương.
• Chế độ tài chính và kế toán: Chi nhánh được nhận thù lao theo thỏa thuận với khách hàng và việc nhận thù lao phải thực hiện tại Việt Nam. Chi nhánh phải thực hiện chế độ kế toán, thống kê theo pháp luật Việt Nam; mở tài khoản ngoại tệ và tiền Việt Nam tại ngân hàng được phép hoạt động tại Việt Nam và thực hiện mọi khoản thu chi qua tài khoản này.
• Sử dụng lao động: Chi nhánh được ký hợp đồng lao động với nhân viên Việt Nam và tuyển dụng người nước ngoài không phải là luật sư. Nghiêm cấm Chi nhánh thuê luật sư Việt Nam làm việc. Chi nhánh được nhận công dân Việt Nam có bằng cử nhân luật vào tập sự (người tập sự không được tư vấn trực tiếp cho khách hàng).
• Nghĩa vụ pháp lý và bảo hiểm: Chi nhánh phải có ít nhất một luật sư nước ngoài làm việc thường xuyên tại Việt Nam; chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại vật chất do lỗi của luật sư gây ra cho khách hàng; có nghĩa vụ mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho luật sư của mình; chấp hành quy định quản lý ngoại hối và nộp thuế đầy đủ cho Nhà nước Việt Nam.
• Chế độ báo cáo và chấm dứt hoạt động: Chi nhánh phải báo cáo định kỳ 6 tháng và hàng năm bằng văn bản gửi Bộ Tư pháp và Sở Tư pháp địa phương. Chi nhánh chấm dứt hoạt động khi hết hạn mà không được gia hạn, tự chấm dứt, bị tước Giấy phép hoặc khi tổ chức mẹ ở nước ngoài chấm dứt hoạt động. Chi nhánh phải hoàn thành mọi nghĩa vụ nợ nần, trả trụ sở và báo cáo kết quả giải thể trong vòng 90 ngày kể từ ngày chấm dứt hoạt động.

Quản lý nhà nước đối với hoạt động hành nghề tư vấn pháp luật nước ngoài

• Bộ Tư pháp: Thực hiện quản lý thống nhất trên phạm vi cả nước; xây dựng văn bản quy phạm pháp luật; hướng dẫn thủ tục; cấp, gia hạn, thu hồi Giấy phép; thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm theo thẩm quyền.
• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Quản lý hoạt động của Chi nhánh tại địa phương; tiến hành kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm hành chính theo thẩm quyền.
• Sở Tư pháp: Thực hiện đăng ký hành nghề, đăng ký thay đổi, gia hạn; theo dõi việc nhận người tập sự và lao động; báo cáo định kỳ 6 tháng và hàng năm cho Bộ Tư pháp và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Quy định về xử lý vi phạm hành chính và kỷ luật

• Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng: Áp dụng đối với các hành vi như không mua bảo hiểm nghề nghiệp; sử dụng lao động trái phép; không báo cáo hoặc báo cáo sai lệch; không đăng ký, đăng báo đúng hạn; tẩy xóa, cho thuê, cho mượn Giấy phép; không có biển hiệu hoặc sử dụng biển hiệu trái quy định.
• Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng: Áp dụng đối với hành vi tự ý thay đổi trụ sở sang tỉnh khác, thay đổi tên gọi, Trưởng Chi nhánh hoặc danh sách luật sư khi chưa được chấp thuận; cản trở công tác thanh tra; vi phạm chế độ kế toán, tài chính và quản lý tài khoản.
• Phạt tiền từ trên 60.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng: Áp dụng đối với hành vi hành nghề khi Giấy phép đã hết hạn hoặc đang bị đình chỉ; sử dụng luật sư nước ngoài không phép; hành nghề vượt quá phạm vi ghi trong Giấy phép.
• Hình thức xử phạt bổ sung: Tước quyền sử dụng Giấy phép đặt Chi nhánh có thời hạn hoặc không thời hạn đối với các vi phạm nghiêm trọng hoặc có tình tiết tăng nặng.
• Xử lý đối với cá nhân, tổ chức không phép: Tổ chức, cá nhân nước ngoài tự ý hành nghề tư vấn pháp luật mà không được phép sẽ bị buộc chấm dứt hoạt động, phạt tiền 100.000.000 đồng và tịch thu toàn bộ các khoản lợi thu được từ hoạt động trái phép này.
• Xử lý đối với luật sư nước ngoài: Tùy theo mức độ vi phạm sẽ bị phạt cảnh cáo, đình chỉ hành nghề có thời hạn, cấm hành nghề tư vấn pháp luật tại Việt Nam hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Xử lý đối với cán bộ, công chức và công dân Việt Nam: Cán bộ, công chức vi phạm quy định khi thi hành công vụ sẽ bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự; công dân vi phạm sẽ bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ. Người bị xử lý có quyền khiếu nại theo quy định của pháp luật.

Hiệu lực thi hành

Nghị định 92/1998/NĐ-CP có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày ký. Nghị định này thay thế hoàn toàn Nghị định số 42/CP ngày 8 tháng 7 năm 1995 của Chính phủ ban hành Quy chế hành nghề tư vấn pháp luật của tổ chức luật sư nước ngoài tại Việt Nam. Tất cả các quy định trước đây về hành nghề tư vấn pháp luật của tổ chức luật sư nước ngoài tại Việt Nam trái với Nghị định này đều bị bãi bỏ.