Nghị quyết 88/2014/QH13 do Quốc hội ban hành ngày 28 tháng 11 năm 2014 là văn bản pháp lý quan trọng, quyết định chủ trương đổi mới căn bản, toàn diện chương trình và sách giáo khoa giáo dục phổ thông tại Việt Nam nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

- Tán thành chủ trương đổi mới chương trình, sách giáo khoa

Quốc hội chính thức tán thành chủ trương đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông theo Đề án của Chính phủ. Việc đổi mới được thực hiện một cách toàn diện, đồng bộ từ mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục cho đến phương thức thi, kiểm tra và đánh giá chất lượng giáo dục.

- Mục tiêu và yêu cầu cốt lõi của công cuộc đổi mới

• Mục tiêu đổi mới: Tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông. Kết hợp chặt chẽ giữa dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp. Chuyển đổi mạnh mẽ từ nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hòa đức, trí, thể, mỹ, phát huy tốt nhất tiềm năng của từng học sinh.
• Yêu cầu đổi mới: Kế thừa và phát huy các ưu điểm của chương trình, sách giáo khoa hiện hành, bảo tồn các giá trị truyền thống tốt đẹp của văn hóa Việt Nam và phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế. Khắc phục triệt để tình trạng quá tải, tăng cường thực hành và gắn kết chặt chẽ với thực tiễn cuộc sống. Quá trình đổi mới phải được tiến hành đồng bộ, công khai, minh bạch, tiếp thu rộng rãi ý kiến của nhân dân, các nhà khoa học, nhà giáo và người học.

- Nội dung đổi mới chương trình giáo dục phổ thông

• Cấu trúc hệ thống giáo dục: Hệ thống giáo dục phổ thông kéo dài 12 năm, chia làm hai giai đoạn rõ rệt: Giai đoạn giáo dục cơ bản (gồm cấp tiểu học 5 năm và cấp trung học cơ sở 4 năm) bảo đảm trang bị tri thức nền tảng và đáp ứng yêu cầu phân luồng mạnh sau trung học cơ sở; Giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp (cấp trung học phổ thông 3 năm) giúp học sinh tiếp cận nghề nghiệp, chuẩn bị cho giai đoạn học sau phổ thông có chất lượng.
• Phương thức xây dựng nội dung: Nội dung giáo dục được tinh giản, hiện đại, thiết thực, phù hợp với lứa tuổi. Thực hiện tích hợp cao ở các lớp học dưới và phân hóa dần ở các lớp học trên. Ở cấp tiểu học và trung học cơ sở, lồng ghép các lĩnh vực liên quan thành môn học tích hợp để giảm hợp lý số môn học, tránh chồng chéo. Ở cấp trung học phổ thông, học sinh học một số môn bắt buộc, đồng thời được tự chọn các môn học và chuyên đề học tập theo hình thức tích lũy tín chỉ.
• Phân cấp quản lý chương trình: Thực hiện một chương trình giáo dục phổ thông thống nhất nhưng mềm dẻo, linh hoạt. Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì xây dựng, thẩm định và ban hành chương trình khung quốc gia. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương tổ chức biên soạn nội dung bổ sung về đặc điểm lịch sử, văn hóa, kinh tế - xã hội của địa phương. Các cơ sở giáo dục chủ động vận dụng để xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường.
• Đổi mới phương pháp giáo dục: Tập trung phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, bồi dưỡng phương pháp tự học, kỹ năng hợp tác, làm việc nhóm và tư duy độc lập. Đa dạng hóa hình thức tổ chức học tập, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông. Kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục nhà trường, gia đình và xã hội.
• Đổi mới đánh giá và thi cử: Đổi mới căn bản phương pháp đánh giá chất lượng theo hướng hỗ trợ phát triển năng lực học sinh, phản ánh mức độ đạt chuẩn của chương trình. Đổi mới phương thức thi và công nhận tốt nghiệp trung học phổ thông theo hướng gọn nhẹ, giảm áp lực và tốn kém cho xã hội, bảo đảm độ tin cậy, trung thực, cung cấp dữ liệu cho việc tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học.

- Cơ chế xã hội hóa và quản lý sách giáo khoa

• Xã hội hóa biên soạn sách giáo khoa: Khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia biên soạn sách giáo khoa trên cơ sở chương trình giáo dục phổ thông thống nhất. Áp dụng cơ chế một môn học có một số sách giáo khoa để đa dạng hóa tài liệu học tập.
• Vai trò của Bộ Giáo dục và Đào tạo: Ban hành tiêu chí đánh giá, phê duyệt sách giáo khoa được phép sử dụng dựa trên kết quả thẩm định của Hội đồng quốc gia thẩm định sách giáo khoa; hướng dẫn việc lựa chọn sách giáo khoa trong các cơ sở giáo dục. Để chủ động triển khai, Bộ Giáo dục và Đào tạo trực tiếp tổ chức biên soạn một bộ sách giáo khoa; bộ sách này được thẩm định, phê duyệt công bằng với các sách giáo khoa do tổ chức, cá nhân khác biên soạn.
• Quyền lựa chọn sách giáo khoa: Các cơ sở giáo dục phổ thông chủ động lựa chọn sách giáo khoa để sử dụng dựa trên ý kiến của giáo viên, học sinh và cha mẹ học sinh theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
• Cơ chế tài chính: Chính phủ ban hành cơ chế tài chính cụ thể nhằm bảo đảm tính công bằng, minh bạch trong việc biên soạn và sử dụng sách giáo khoa.

- Lộ trình thực hiện và nguồn kinh phí bảo đảm

• Lộ trình triển khai: Bắt đầu áp dụng chương trình giáo dục phổ thông và sách giáo khoa mới từ năm học 2018 - 2019 theo hình thức cuốn chiếu đối với mỗi cấp tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông.
• Kinh phí thực hiện: Do ngân sách nhà nước bảo đảm (nằm trong dự toán ngân sách hằng năm do Chính phủ trình Quốc hội) kết hợp với nguồn kinh phí huy động từ xã hội.
• Chính sách ưu tiên: Ưu tiên hỗ trợ đầu tư kinh phí cho các địa phương miền núi, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn để bảo đảm điều kiện tối thiểu thực hiện đổi mới.

- Tổ chức thực hiện và cơ chế giám sát

• Trách nhiệm của Chính phủ: Phê duyệt và chỉ đạo thực hiện Đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông cùng các đề án liên quan để bảo đảm đồng bộ về đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý và cơ sở vật chất. Hằng năm, Chính phủ đánh giá kết quả thực hiện và báo cáo trước Quốc hội trong báo cáo phát triển kinh tế - xã hội.
• Trách nhiệm giám sát của các cơ quan dân cử: Ủy ban thường vụ Quốc hội, Ủy ban văn hóa, giáo dục, thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội, Hội đồng dân tộc, các Ủy ban khác của Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp và đại biểu Hội đồng nhân dân thực hiện giám sát việc triển khai thực hiện đổi mới trong phạm vi trách nhiệm của mình.
• Vai trò của Mặt trận Tổ quốc: Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên thực hiện giám sát, phản biện xã hội đối với việc triển khai thực hiện đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông.