Thông tư 01/2020/TT-BGDĐT do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành hướng dẫn chi tiết về việc lựa chọn sách giáo khoa trong các cơ sở giáo dục phổ thông. Văn bản này đóng vai trò quan trọng trong việc cụ thể hóa quy trình, thẩm quyền và trách nhiệm của các bên liên quan nhằm đảm bảo tính khách quan, minh bạch trong việc đưa sách giáo khoa vào giảng dạy thực tế.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư này hướng dẫn việc lựa chọn sách giáo khoa trong cơ sở giáo dục phổ thông. Đối tượng áp dụng bao gồm trường tiểu học, trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông, trường phổ thông có nhiều cấp học, các cơ sở giáo dục thực hiện chương trình giáo dục phổ thông và các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Nguyên tắc và tiêu chí lựa chọn sách giáo khoa

Việc lựa chọn sách giáo khoa phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc và tiêu chí sau:

• Sách giáo khoa được chọn phải nằm trong danh mục sách giáo khoa đã được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt để sử dụng trong cơ sở giáo dục phổ thông.
• Mỗi môn học hoặc hoạt động giáo dục ở mỗi khối lớp chỉ được lựa chọn duy nhất 01 (một) đầu sách giáo khoa.
• Quá trình lựa chọn phải bảo đảm thực hiện công khai, minh bạch và đúng pháp luật.
• Tiêu chí lựa chọn bao gồm: Phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội của địa phương và phù hợp với điều kiện tổ chức dạy và học tại cơ sở giáo dục phổ thông.

Hội đồng lựa chọn sách giáo khoa

Mỗi cơ sở giáo dục phổ thông thành lập 01 (một) Hội đồng để giúp người đứng đầu tổ chức lựa chọn sách giáo khoa. Đối với trường phổ thông có nhiều cấp học, mỗi cấp học thành lập 01 (một) Hội đồng riêng biệt. Quy định về Hội đồng bao gồm:

• Thành phần Hội đồng: Bao gồm người đứng đầu, cấp phó người đứng đầu, tổ trưởng tổ chuyên môn, đại diện giáo viên dạy các môn học, hoạt động giáo dục có sách giáo khoa được lựa chọn, và đại diện Ban đại diện cha mẹ học sinh của cơ sở giáo dục phổ thông.
• Số lượng thành viên: Là số lẻ, tối thiểu là 11 (mười một) người, trong đó có ít nhất 2/3 (hai phần ba) là tổ trưởng tổ chuyên môn và giáo viên. Đối với cơ sở giáo dục phổ thông có quy mô dưới 10 (mười) lớp, số lượng thành viên Hội đồng tối thiểu là 07 (bảy) người.
• Trường hợp loại trừ: Người đã tham gia biên soạn sách giáo khoa hoặc tham gia thẩm định sách giáo khoa do các nhà xuất bản tổ chức, tham gia chỉ đạo biên soạn, xuất bản, in, phát hành sách giáo khoa và người làm việc ở các nhà xuất bản có sách giáo khoa không được tham gia Hội đồng.
• Nhiệm vụ của Hội đồng: Lựa chọn sách giáo khoa theo quy định và tiêu chí cụ thể của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; đề xuất danh mục sách giáo khoa để sử dụng trong cơ sở giáo dục phổ thông với người đứng đầu cơ sở giáo dục; tự giải thể sau khi hoàn thành nhiệm vụ.

Cơ cấu và nguyên tắc làm việc của Hội đồng

Cơ cấu chức danh trong Hội đồng được phân định rõ ràng:

• Chủ tịch Hội đồng: Là người đứng đầu cơ sở giáo dục phổ thông. Trường hợp người đứng đầu không được tham gia theo quy định loại trừ hoặc vắng mặt vì lý do bất khả kháng thì Chủ tịch Hội đồng là cấp phó của người đứng đầu.
• Phó Chủ tịch Hội đồng: Là cấp phó của người đứng đầu cơ sở giáo dục phổ thông hoặc tổ trưởng tổ chuyên môn.
• Thư ký Hội đồng: Là tổ trưởng tổ chuyên môn.
• Ủy viên Hội đồng: Là tổ trưởng tổ chuyên môn, đại diện giáo viên dạy các môn học, đại diện Ban đại diện cha mẹ học sinh của cơ sở giáo dục phổ thông.

Hội đồng làm việc theo nguyên tắc tập trung, dân chủ, khách quan, minh bạch. Cuộc họp của Hội đồng được coi là hợp lệ khi có ít nhất 2/3 (hai phần ba) số thành viên tham gia, trong đó bắt buộc phải có Chủ tịch, Phó Chủ tịch và Thư ký. Kết quả của mỗi cuộc họp Hội đồng phải được lập thành biên bản có chữ ký của Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Thư ký và các ủy viên tham dự.

Nhiệm vụ và quyền hạn của các thành viên Hội đồng

• Chủ tịch Hội đồng: Chịu trách nhiệm về hoạt động của Hội đồng, lập kế hoạch và tổ chức thực hiện kế hoạch làm việc; phân công nhiệm vụ cho các thành viên; xử lý theo thẩm quyền các tình huống phát sinh; chịu trách nhiệm giải trình về quyết định lựa chọn sách giáo khoa của Hội đồng.
• Phó Chủ tịch Hội đồng: Chịu trách nhiệm về các nội dung công việc do Chủ tịch Hội đồng phân công.
• Thư ký Hội đồng: Giúp Chủ tịch chuẩn bị nội dung, chương trình làm việc và lập biên bản làm việc của Hội đồng.
• Ủy viên Hội đồng: Tham gia các cuộc họp; tham khảo ý kiến của học sinh, cha mẹ học sinh; nghiên cứu, đánh giá các sách giáo khoa theo tiêu chí và chịu trách nhiệm về ý kiến nhận xét, đánh giá của mình. Trường hợp vắng mặt phải báo cáo và gửi ý kiến nhận xét bằng văn bản cho Chủ tịch trước cuộc họp (ý kiến này được tính vào kết quả lựa chọn trong lần bỏ phiếu thứ nhất).

Quy trình lựa chọn sách giáo khoa

Quy trình lựa chọn sách giáo khoa được thực hiện chặt chẽ qua các bước sau:

1. Bước 1: Tổ chuyên môn tổ chức nghiên cứu, thảo luận và đánh giá sách giáo khoa của các môn học thuộc chuyên môn phụ trách. Giáo viên bỏ phiếu kín lựa chọn một đầu sách giáo khoa cho mỗi môn học. Tổ chuyên môn báo cáo Hội đồng danh mục sách giáo khoa được lựa chọn, sắp xếp theo thứ tự số phiếu đồng ý từ cao xuống thấp, có chữ ký của tổ trưởng và các giáo viên trong tổ.
2. Bước 2: Hội đồng họp, thảo luận, đánh giá sách giáo khoa trên cơ sở danh mục do các tổ chuyên môn đề xuất. Hội đồng bỏ phiếu kín lựa chọn sách giáo khoa. Sách giáo khoa được lựa chọn phải đạt trên 1/2 (một phần hai) số thành viên của Hội đồng bỏ phiếu đồng ý.
3. Bước 3: Trường hợp sách giáo khoa không đạt trên 1/2 số phiếu đồng ý ở lần bỏ phiếu thứ nhất, Hội đồng thảo luận, phân tích lại và bỏ phiếu lựa chọn lần hai. Nếu sau lần bỏ phiếu thứ hai vẫn không đạt trên 1/2 số phiếu, Hội đồng quyết định lựa chọn sách giáo khoa có số phiếu đồng ý cao nhất trong danh mục do tổ chuyên môn báo cáo. Hội đồng tổng hợp kết quả thành biên bản.
4. Bước 4: Hội đồng đề xuất với người đứng đầu cơ sở giáo dục phổ thông danh mục sách giáo khoa đã được lựa chọn. Trên cơ sở đề xuất của Hội đồng, người đứng đầu cơ sở giáo dục phổ thông quyết định danh mục sách giáo khoa sử dụng trong nhà trường.

Công bố danh mục sách giáo khoa được lựa chọn

Người đứng đầu cơ sở giáo dục phổ thông có trách nhiệm công bố công khai danh mục sách giáo khoa sử dụng trong cơ sở giáo dục phổ thông và niêm yết tại trường trước khi bắt đầu năm học mới ít nhất là 04 (bốn) tháng.

Trách nhiệm của các cơ quan quản lý và cơ sở giáo dục

• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Quy định cụ thể tiêu chí lựa chọn sách giáo khoa phù hợp với địa phương; chỉ đạo Sở Giáo dục và Đào tạo, UBND cấp huyện tổ chức hướng dẫn, giám sát, kiểm tra; bảo đảm nguồn kinh phí theo phân cấp quản lý để các trường tổ chức lựa chọn sách giáo khoa.
• Sở Giáo dục và Đào tạo: Tham mưu UBND cấp tỉnh quy định tiêu chí lựa chọn; chỉ đạo, hướng dẫn, giám sát, kiểm tra việc tổ chức lựa chọn của các trường thuộc thẩm quyền; báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo, UBND cấp tỉnh và cung cấp thông tin số lượng sách cần cung ứng cho các nhà xuất bản.
• Ủy ban nhân dân cấp huyện: Chỉ đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn, giám sát, kiểm tra việc lựa chọn sách giáo khoa; bảo đảm nguồn kinh phí cho các trường thuộc thẩm quyền quản lý.
• Phòng Giáo dục và Đào tạo: Chỉ đạo, hướng dẫn, giám sát, kiểm tra các trường thuộc thẩm quyền; tổng hợp và báo cáo UBND cấp huyện, Sở Giáo dục và Đào tạo kết quả lựa chọn sách giáo khoa.
• Cơ sở giáo dục phổ thông: Tổ chức lựa chọn sách giáo khoa theo quy định; báo cáo kết quả về Sở Giáo dục và Đào tạo (đối với cấp THPT) hoặc Phòng Giáo dục và Đào tạo (đối với cấp tiểu học và THCS); sử dụng sách giáo khoa đã chọn trong dạy và học; hướng dẫn giáo viên, học sinh, phụ huynh sử dụng sách; chịu trách nhiệm trước cơ quan quản lý, học sinh và phụ huynh về quyết định lựa chọn của mình.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 01/2020/TT-BGDĐT có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15 tháng 3 năm 2020. Chánh Văn phòng, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Tiểu học, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Trung học và Thủ trưởng các đơn vị có liên quan thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo; Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp, Giám đốc sở giáo dục và đào tạo, Trưởng phòng giáo dục và đào tạo, người đứng đầu các cơ sở giáo dục phổ thông, các tổ chức và cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Thông tư này.