Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 43:2012/BTNMT về chất lượng trầm tích do Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành là văn bản pháp lý quan trọng quy định các giá trị giới hạn hàm lượng của các chất ô nhiễm trong trầm tích. Quy chuẩn này được xây dựng nhằm mục đích đánh giá, kiểm soát chất lượng môi trường trầm tích, bảo vệ hệ sinh thái thủy sinh và sức khỏe con người trước các tác động tiêu cực từ hoạt động phát triển kinh tế - xã hội.

Quy chuẩn này quy định chi tiết về giới hạn tối đa cho phép của các thông số ô nhiễm trong trầm tích nước ngọt và trầm tích nước mặn, nước lợ. Đối tượng áp dụng bao gồm:

• Các cơ quan quản lý nhà nước về môi trường thực hiện chức năng kiểm tra, giám sát chất lượng môi trường nước và trầm tích trên phạm vi cả nước.
• Các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực quan trắc môi trường, đánh giá tác động môi trường, và thực hiện các chương trình giám sát chất lượng môi trường tại Việt Nam.
• Các đơn vị thực hiện các hoạt động nạo vét, duy tu, xử lý bùn thải và trầm tích từ các thủy vực sông, hồ, cửa sông và vùng biển ven bờ.

Quy chuẩn phân chia các giá trị giới hạn dựa trên hai loại môi trường trầm tích chính nhằm đảm bảo tính chính xác và phù hợp với đặc tính sinh thái:

• Trầm tích nước ngọt: Quy định giới hạn đối với các kim loại nặng (như Asen, Cadmi, Crom, Đồng, Chì, Thủy ngân, Kẽm) và các hợp chất hữu cơ độc hại (như các chất thuộc nhóm PAHs, PCBs, và các hóa chất bảo vệ thực vật hữu cơ clo). Các giá trị này giúp đánh giá mức độ ô nhiễm tích lũy trong lòng sông, hồ, ao và các nguồn nước ngọt khác.
• Trầm tích nước mặn và nước lợ: Áp dụng cho khu vực cửa sông, đầm phá, ven biển và biển. Các giá trị giới hạn được thiết lập phù hợp với đặc tính hóa - lý của môi trường nước mặn nhằm bảo vệ các loài sinh vật biển, đặc biệt là các loài động vật đáy và nguồn lợi thủy hải sản.

Để đánh giá chất lượng trầm tích một cách toàn diện, quy chuẩn đưa ra danh mục các thông số bắt buộc và phương pháp phân tích tiêu chuẩn:

• Nhóm kim loại nặng: Tập trung vào các chỉ tiêu có độc tính cao và khả năng tích lũy sinh học lớn như Chì (Pb), Cadmi (Cd), Thủy ngân (Hg), và Asen (As). Việc phân tích phải tuân thủ các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) hoặc tiêu chuẩn quốc tế tương đương được Bộ Tài nguyên và Môi trường thừa nhận.
• Nhóm hợp chất hữu cơ bền vững (POPs): Giám sát chặt chẽ các hợp chất hữu cơ khó phân hủy, có khả năng tích lũy sinh học trong chuỗi thức ăn như DDTs, Dioxin, và PCBs, nhằm ngăn ngừa nguy cơ nhiễm độc gián tiếp cho con người qua đường tiêu thụ thủy sản.
• Phương pháp lấy mẫu và bảo quản: Quy trình lấy mẫu trầm tích bề mặt hoặc mẫu lõi trầm tích phải tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn kỹ thuật để đảm bảo tính đại diện, không làm thay đổi hoặc biến tính các chỉ tiêu hóa học trước khi đưa về phòng thí nghiệm phân tích.

Việc áp dụng quy chuẩn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước và các đơn vị chuyên môn:

• Tổng cục Môi trường (nay là Cục Kiểm soát ô nhiễm) và các Sở Tài nguyên và Môi trường địa phương có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra, thanh tra và giám sát việc thực hiện quy chuẩn này tại các địa phương.
• Khi các tiêu chuẩn quốc gia hoặc phương pháp phân tích viện dẫn trong quy chuẩn này có sự thay đổi, bổ sung hoặc được thay thế bằng văn bản mới thì áp dụng theo các văn bản mới nhất.