Quyết định số 0807/1998/QĐ-BTM do Bộ trưởng Bộ Thương mại ban hành kèm theo Quy chế tổ chức và quản lý chợ biên giới Việt Nam - Lào, nhằm thiết lập hành lang pháp lý đồng bộ cho hoạt động thương mại, trao đổi hàng hóa tại khu vực biên giới giữa hai nước. Quy chế này áp dụng trực tiếp đối với các chợ nằm trên lãnh thổ Việt Nam thuộc khu vực biên giới Việt Nam - Lào (phạm vi các xã biên giới). Đối tượng điều chỉnh bao gồm công dân và thương nhân của cả hai nước Việt Nam và Lào tham gia các hoạt động giao thương, mua bán tại các khu vực chợ này.

Quy định về hàng hóa và đồng tiền thanh toán tại chợ biên giới

• Hàng hóa được phép trao đổi, mua bán tại chợ biên giới phải là những loại hàng hóa được phép lưu thông trên thị trường theo đúng các quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam. Nhà nước Việt Nam khuyến khích tối đa việc trao đổi, mua bán các loại hàng hóa được sản xuất trực tiếp tại các địa phương của Việt Nam và Lào.
• Đồng tiền sử dụng trong giao dịch thanh toán khi mua bán tại các chợ trong khu vực biên giới của Việt Nam được quy định cụ thể là Đồng Việt Nam (VND) và Kíp Lào (LAK).

Chính sách thuế áp dụng tại chợ biên giới

Chính sách thuế được phân định rõ ràng cho hai nhóm đối tượng cụ thể nhằm vừa tạo điều kiện thuận lợi cho cư dân biên giới, vừa quản lý chặt chẽ hoạt động thương mại chuyên nghiệp:

• Đối với cư dân biên giới Việt Nam và Lào: Hàng hóa sản xuất tại Việt Nam và Lào khi trao đổi tại chợ biên giới đi qua cửa khẩu đường bộ có trị giá không quá 500.000 đồng Việt Nam cho mỗi lượt người trên một ngày sẽ được miễn thuế. Trường hợp trị giá hàng hóa vượt quá định mức này, người mang hàng hóa phải nộp thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với phần giá trị vượt định mức và chấp hành đầy đủ chế độ kiểm tra của cơ quan Hải quan mỗi nước. Riêng đối với các mặt hàng là sản phẩm nông, lâm, thủy sản hoặc sản phẩm thủ công mỹ nghệ đặc thù không thể cắt rời (vật nguyên con, nguyên cái), dù giá trị của một đơn vị sản phẩm vượt quá mức 500.000 đồng vẫn được xem xét miễn thuế khi đi qua cửa khẩu. Đối với hàng hóa có nguồn gốc sản xuất từ nước thứ ba (ngoài Việt Nam và Lào), người mang hàng hóa phải nộp đủ thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu theo quy định pháp luật hiện hành.
• Đối với thương nhân Việt Nam và Lào: Những thương nhân đã được cấp giấy phép kinh doanh hoặc giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hoạt động trong chợ biên giới bắt buộc phải đăng ký và nộp thuế theo đúng quy định của pháp luật về thuế của Việt Nam. Toàn bộ hàng hóa vận chuyển qua biên giới của các thương nhân này đều phải chịu thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu theo các quy định hiện hành của cả hai nước Việt Nam và Lào.

Công tác tổ chức và quản lý hoạt động chợ biên giới

• Thẩm quyền thành lập và giải thể: Chợ biên giới do Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh quyết định thành lập hoặc giải thể, căn cứ vào các quy định chung của Chính phủ và tình hình thực tế của địa phương, trên cơ sở đề nghị của Giám đốc Sở Thương mại tỉnh.
• Ban Quản lý chợ: Mỗi chợ biên giới đều phải thành lập một Ban Quản lý chợ riêng biệt. Nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Ban Quản lý chợ được thực hiện thống nhất theo hướng dẫn tại Thông tư số 15-TM/CSTTTN ngày 16/10/1996 của Bộ Thương mại. Phòng Tài chính - Thương nghiệp có trách nhiệm hỗ trợ, giúp UBND cấp huyện thực hiện công tác tổ chức và quản lý nhà nước đối với các chợ biên giới trên địa bàn.
• Quản lý tài chính: Các vấn đề liên quan đến tài chính của chợ và các nội dung quản lý nghiệp vụ khác không được quy định trực tiếp trong quy chế này sẽ được thực hiện theo các hướng dẫn chi tiết tại Thông tư số 15-TM/CSTTTN ngày 16/10/1996 của Bộ Thương mại.

Quyền và nghĩa vụ của thương nhân hoạt động tại chợ biên giới

Thương nhân tham gia hoạt động buôn bán tại chợ biên giới được bảo đảm các quyền lợi hợp pháp đồng thời phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ sau:

• Được Nhà nước bảo hộ quyền kinh doanh hợp pháp theo đúng các quy định của pháp luật.
• Được các cơ quan chức năng hỗ trợ, hướng dẫn nghiệp vụ và tạo điều kiện thuận lợi trong hoạt động kinh doanh tại chợ.
• Có quyền yêu cầu Ban quản lý chợ và các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền can thiệp, giải quyết các tranh chấp phát sinh liên quan đến số lượng, chất lượng hàng hóa, cũng như bảo đảm trật tự an toàn trong quá trình mua bán tại chợ.
• Thực hiện nghĩa vụ kê khai và nộp thuế đầy đủ, đúng thời hạn quy định; chấp hành nghiêm chỉnh các quy định pháp luật Việt Nam liên quan đến hoạt động thương mại tại chợ.
• Có trách nhiệm giữ gìn vệ sinh chung, bảo đảm an ninh trật tự và bảo vệ môi trường tại khu vực kinh doanh của mình.

Quy trình tổ chức thực hiện và chế độ báo cáo định kỳ

• Trách nhiệm của UBND tỉnh biên giới: Xác định cụ thể danh mục các chợ biên giới sẽ mở trong từng thời kỳ và thông báo chính thức cho chính quyền cấp tỉnh đối diện phía Lào để phối hợp quản lý. Chỉ đạo Sở Thương mại, các ngành chức năng và UBND cấp huyện ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết về quản lý chợ phù hợp với đặc thù địa phương. Toàn bộ các nội dung liên quan đến quyền và nghĩa vụ của thương nhân phải được niêm yết công khai tại chợ bằng cả hai ngôn ngữ tiếng Việt và tiếng Lào.
• Trách nhiệm của Sở Thương mại: Chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các ngành Tài chính, Hải quan địa phương để thống nhất biện pháp chỉ đạo thực hiện quy chế. Hướng dẫn Phòng Tài chính - Thương nghiệp cấp huyện lập hồ sơ, thủ tục xin cấp Sổ kinh doanh tại chợ biên giới cho các đối tượng đủ điều kiện.
• Chế độ báo cáo: Định kỳ 3 tháng một lần, Sở Thương mại có trách nhiệm tổng hợp tình hình thị trường, số liệu hoạt động kinh doanh tại các chợ biên giới trên địa bàn để báo cáo về Bộ Thương mại theo đúng biểu mẫu quy định.

Hệ thống các cặp chợ biên giới và các biểu mẫu quản lý kèm theo

Quy chế ban hành kèm theo các phụ lục quan trọng phục vụ công tác quản lý thực tế:

• Danh sách 11 cặp chợ biên giới đã được Chính phủ hai nước Việt Nam - Lào thỏa thuận mở, bao gồm các cặp chợ đối xứng phía Việt Nam và phía Lào: Tây Trang - Xốp Hun; Pa Háng - Xốp Bau; Chiềng Khương - Bản Đan; Na Mèo - Bản Lơi; Nậm Cắn - Nậm Cắn; Cầu Treo - Na Pe; Cha Lo - Thông Khảm; Lao Bảo - Đen Xa Vẳn; Bờ Y - Giang Đơn; A Lưới - Phu Nhang; Đắc Chưng - Đắc Chưng.
• Mẫu Đơn xin kinh doanh thường xuyên tại chợ biên giới (Phụ lục số 2): Yêu cầu thương nhân cung cấp đầy đủ thông tin cá nhân, địa chỉ, thông tin tài khoản ngân hàng, vốn kinh doanh, ngành hàng đăng ký, cửa khẩu qua lại và phải có xác nhận của chính quyền cơ sở phía Lào đối với thương nhân Lào.
• Mẫu Sổ kinh doanh hàng hóa tại biên giới (Phụ lục số 3): Do Giám đốc Sở Thương mại ký tên và đóng dấu cấp cho thương nhân, dùng để theo dõi chi tiết lượng hàng hóa mua từ Lào về (nhập khẩu) hoặc bán từ Việt Nam đi (xuất khẩu), số lượng, trị giá và tiền thuế đã nộp.
• Mẫu Báo cáo quý của Sở Thương mại gửi Bộ Thương mại (Phụ lục số 4): Tổng hợp số lượng hộ kinh doanh, số liệu chi tiết về hàng hóa đưa qua cửa khẩu vào chợ Việt Nam, hàng hóa mua từ chợ Việt Nam bán qua biên giới, số thuế đã thu tại cửa khẩu và các kiến nghị, khó khăn của địa phương.

Hiệu lực thi hành

Quyết định 0807/1998/QĐ-BTM có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành. Chủ tịch Ủy ban nhân dân, Giám đốc Sở Thương mại các tỉnh biên giới Việt Nam - Lào và Thủ trưởng các cơ quan chức năng thuộc Bộ Thương mại chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.