Quyết định số 1-QĐ năm 1975 do Bộ trưởng Bộ Công an ban hành quy định về việc sử dụng và kiểm soát giấy chứng minh, giấy chứng nhận căn cước. Đây là văn bản pháp lý quan trọng thiết lập hệ thống quản lý hành chính về căn cước công dân, phục vụ công tác kiểm soát đi lại, giao dịch và bảo đảm an ninh trật tự xã hội.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Quy định áp dụng đối với mọi công dân từ đủ 15 tuổi trở lên. Kể từ ngày 1 tháng 1 năm 1975, các đối tượng này bắt buộc phải sử dụng giấy chứng minh hoặc giấy chứng nhận căn cước do cơ quan công an cấp để chứng thực căn cước trong các hoạt động đi lại và giao dịch hàng ngày.

Quy định về việc cấp và giá trị pháp lý của giấy tờ căn cước

• Trách nhiệm làm thủ tục: Những người đã đến tuổi quy định nhưng chưa được cấp hoặc chưa có giấy chứng minh, giấy chứng nhận căn cước phải chủ động đến cơ quan công an nơi đăng ký thường trú để hoàn thành các thủ tục cấp phát.
• Giấy tờ có giá trị tương đương: Giấy chứng minh do Bộ Quốc phòng và Bộ Công an cấp cho sĩ quan, chiến sĩ thuộc Quân đội nhân dân và Công an nhân dân vũ trang đang tại ngũ có giá trị pháp lý tương đương như giấy chứng minh và giấy chứng nhận căn cước thông thường.
• Quy định di chuyển tại khu vực đặc thù: Công dân khi đi lại tại vùng biên giới hoặc khu vực Vĩnh Linh, ngoài việc mang theo giấy chứng minh hoặc giấy chứng nhận căn cước, bắt buộc phải có thêm giấy phép riêng do Sở Công an hoặc Ty Công an nơi cư trú cấp.

Nguyên tắc sử dụng, bảo quản và các hành vi bị nghiêm cấm

Mỗi công dân chỉ được phép sử dụng một giấy chứng minh hoặc một giấy chứng nhận căn cước duy nhất và phải chấp hành nghiêm chỉnh các quy định sau:

• Nghĩa vụ mang theo người: Công dân phải luôn mang theo giấy chứng minh hoặc giấy chứng nhận căn cước bên mình để xuất trình ngay khi các cơ quan chính quyền có thẩm quyền tiến hành kiểm tra, kiểm soát.
• Trách nhiệm bảo quản: Phải giữ gìn giấy tờ cẩn thận, không để xảy ra tình trạng mất mát hoặc hư hỏng. Nếu bị mất, phải trình báo ngay cho cơ quan công an hoặc Ủy ban hành chính cấp xã nơi gần nhất và nơi đăng ký thường trú. Trường hợp giấy tờ bị hỏng, phải làm thủ tục xin đổi giấy mới.
• Thay đổi thông tin cá nhân: Khi được phép thay đổi họ tên (bao gồm cả việc đặt hoặc thay đổi bí danh), cải chính ngày, tháng, năm sinh, công dân phải làm đơn xin đổi sang giấy chứng minh hoặc giấy chứng nhận căn cước mới để đảm bảo tính chính xác của thông tin.
• Các hành vi bị nghiêm cấm: Nghiêm cấm tuyệt đối các hành vi khai man thông tin, làm giả, tẩy xóa, sửa chữa nội dung trên giấy tờ; nghiêm cấm việc mua bán, cho mượn hoặc mượn giấy chứng minh, giấy chứng nhận căn cước của người khác.

Biện pháp xử lý vi phạm và tổ chức thực hiện

• Chế tài xử lý: Mọi cá nhân có hành vi vi phạm các quy định về cấp, đổi, quản lý và sử dụng giấy chứng minh, giấy chứng nhận căn cước đều bị coi là hành vi phạm pháp và sẽ bị xử lý nghiêm khắc theo các quy định pháp luật hiện hành.
• Trách nhiệm của lực lượng công an: Các lực lượng công an nhân dân, bao gồm cả lực lượng công an xã, có trách nhiệm chủ trì tổ chức và tiến hành kiểm tra giấy chứng minh, giấy chứng nhận căn cước của công dân theo kế hoạch hướng dẫn cụ thể từ Bộ Công an.
• Trách nhiệm thi hành: Chủ tịch Ủy ban hành chính các khu, thành phố, tỉnh; Tư lệnh trưởng Công an nhân dân vũ trang; các Vụ trưởng, Cục trưởng thuộc Bộ Công an; Giám đốc các Khu, Sở Công an và Trưởng ty Công an chịu trách nhiệm triển khai và thi hành nghiêm túc quyết định này.

Hiệu lực thi hành

Quyết định này có hiệu lực thi hành gắn liền với mốc thời gian áp dụng thống nhất giấy chứng minh và giấy chứng nhận căn cước trên toàn quốc kể từ ngày 1 tháng 1 năm 1975.