Quyết định số 112/2003/QĐ-NHNN do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế bảo lãnh ngân hàng kèm theo Quyết định số 283/2000/QĐ-NHNN14 ngày 25/8/2000. Quyết định này tập trung điều chỉnh các quy định pháp lý quan trọng liên quan đến đối tượng khách hàng được bảo lãnh, điều kiện bảo lãnh, nghiệp vụ đồng bảo lãnh và các biện pháp bảo đảm nghĩa vụ bảo lãnh tại các tổ chức tín dụng.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Văn bản áp dụng đối với các tổ chức tín dụng thực hiện nghiệp vụ bảo lãnh ngân hàng tại Việt Nam và các khách hàng là tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài có nhu cầu được bảo lãnh hoặc tham gia vào các giao dịch bảo lãnh liên quan.

Quy định về khách hàng được tổ chức tín dụng bảo lãnh

Quyết định sửa đổi Điều 4 của Quy chế cũ, xác định rõ đối tượng được bảo lãnh và thiết lập các giới hạn nghiêm ngặt nhằm phòng ngừa rủi ro đạo đức và xung đột lợi ích:

• Khách hàng được tổ chức tín dụng bảo lãnh bao gồm cả tổ chức và cá nhân trong nước và nước ngoài.
• Tổ chức tín dụng tuyệt đối không được cấp bảo lãnh cho các đối tượng sau: Thành viên Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát, Tổng Giám đốc (Giám đốc), Phó Tổng Giám đốc (Phó Giám đốc) của chính tổ chức tín dụng đó; cán bộ, nhân viên của chính tổ chức tín dụng thực hiện nhiệm vụ thẩm định, quyết định bảo lãnh; bố, mẹ, vợ, chồng, con của thành viên Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát, Tổng Giám đốc (Giám đốc), Phó Tổng Giám đốc (Phó Giám đốc).
• Đối với người thân (bố, mẹ, vợ, chồng, con) của Giám đốc, Phó Giám đốc chi nhánh của tổ chức tín dụng, việc áp dụng hạn chế bảo lãnh sẽ do tổ chức tín dụng tự xem xét và quyết định.
• Các hạn chế bảo lãnh khác đối với khách hàng được thực hiện đồng bộ theo quy định tại Điều 78 Luật các tổ chức tín dụng.

Điều kiện để tổ chức tín dụng xem xét và quyết định bảo lãnh

Khách hàng muốn được tổ chức tín dụng bảo lãnh phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện được sửa đổi tại Điều 8 bao gồm:

• Có đầy đủ năng lực pháp luật dân sự và năng lực hành vi dân sự theo quy định của pháp luật.
• Mục đích đề nghị tổ chức tín dụng bảo lãnh phải hoàn toàn hợp pháp.
• Có biện pháp bảo đảm hợp pháp cho nghĩa vụ được bảo lãnh theo quy định về bảo đảm giao dịch.
• Có năng lực tài chính vững vàng để thực hiện nghĩa vụ được bảo lãnh trong thời hạn đã cam kết.
• Trường hợp bảo lãnh có liên quan đến yếu tố nước ngoài (bên nhận bảo lãnh hoặc bên được bảo lãnh là tổ chức, cá nhân nước ngoài), khách hàng còn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về quản lý vay và trả nợ nước ngoài, cho vay và thu hồi nợ nước ngoài, quản lý ngoại hối cùng các quy định pháp luật liên quan khác.
• Đối với trường hợp bảo lãnh hối phiếu, lệnh phiếu, khách hàng bắt buộc phải bảo đảm các điều kiện theo quy định của pháp luật về thương phiếu.

Quy định về hoạt động đồng bảo lãnh

Sửa đổi Điều 14 nhằm làm rõ quy trình phối hợp và phân định trách nhiệm giữa các tổ chức tín dụng khi cùng tham gia bảo lãnh cho một nghĩa vụ tài chính:

• Quy trình đề xuất, phối hợp và tổ chức thực hiện đồng bảo lãnh được áp dụng thống nhất theo quy định về đồng tài trợ của Ngân hàng Nhà nước.
• Các tổ chức tín dụng tham gia đồng bảo lãnh cùng liên đới chịu trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh mà tổ chức tín dụng đầu mối đã phát hành cho bên nhận bảo lãnh, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
• Khi khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết, tổ chức tín dụng đầu mối phát hành bảo lãnh có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh thay cho khách hàng. Sau đó, các tổ chức tín dụng tham gia đồng bảo lãnh có trách nhiệm hoàn trả lại cho tổ chức tín dụng đầu mối số tiền tương ứng theo tỷ lệ tham gia đồng bảo lãnh đã thỏa thuận.

Các biện pháp bảo đảm cho bảo lãnh

Điều 21 được sửa đổi theo hướng linh hoạt, cho phép tổ chức tín dụng và khách hàng tự thỏa thuận về việc áp dụng hoặc không áp dụng các biện pháp bảo đảm cho bảo lãnh. Các hình thức bảo đảm hợp pháp bao gồm:

• Ký quỹ.
• Cầm cố tài sản hoặc thế chấp tài sản.
• Bảo lãnh bằng tài sản của bên thứ ba.
• Các biện pháp bảo đảm khác phù hợp với quy định của pháp luật.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

Quyết định này có hiệu lực thi hành sau 15 ngày, kể từ ngày đăng Công báo.

Chánh Văn phòng, Vụ trưởng Vụ Tín dụng, Thủ trưởng các đơn vị có liên quan thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Giám đốc chi nhánh Ngân hàng Nhà nước tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Chủ tịch Hội đồng quản trị và Tổng Giám đốc (Giám đốc) các tổ chức tín dụng chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này.