Tóm tắt Quyết định 1343-TM/PC năm 1994 về Quy chế Giám định hàng hóa xuất nhập khẩu

Quyết định số 1343-TM/PC do Bộ trưởng Bộ Thương mại ban hành năm 1994 kèm theo Quy chế Giám định hàng hóa xuất nhập khẩu là văn bản pháp lý quan trọng thiết lập khung quản lý cho hoạt động giám định thương mại tại Việt Nam. Quy chế này điều chỉnh trực tiếp hoạt động của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các tổ chức giám định, nhằm bảo vệ quyền lợi quốc gia cũng như các bên tham gia giao dịch thương mại quốc tế.

- Hiệu lực thi hành và trách nhiệm tổ chức thực hiện

• Quy chế có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký (năm 1994). Tất cả các quy định trước đây trái với Quy chế này đều bị bãi bỏ.
• Các doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu và các tổ chức giám định hàng hóa xuất nhập khẩu chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc các quy định tại Quy chế này.
• Vụ trưởng các Vụ: Xuất nhập khẩu, Pháp chế, và Đầu tư thuộc Bộ Thương mại chịu trách nhiệm hướng dẫn và tổ chức thực hiện các nội dung của Quy chế.

- Nguyên tắc và địa điểm thực hiện giám định hàng hóa

• Chủ thể thực hiện: Việc giám định được thực hiện bởi các tổ chức giám định độc lập và trung lập của Việt Nam được Bộ Thương mại cho phép hoạt động, hoặc các tổ chức giám định nước ngoài hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam theo nguyên tắc ủy thác.
• Địa điểm giám định: Giám định được tiến hành tại bến đi đối với hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam và tại bến đến đối với hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam.
• Giám định trước khi giao hàng: Tùy theo tính chất phức tạp của hàng hóa, doanh nghiệp nhập khẩu có thể thỏa thuận giám định tại nước xuất khẩu trước khi giao hàng để bảo vệ quyền lợi. Nếu hàng hóa thuộc danh mục bắt buộc giám định (Danh mục II), việc giám định phải do tổ chức giám định Việt Nam thực hiện độc lập hoặc phối hợp với tổ chức nước ngoài. Nếu không thuộc danh mục này, các bên tự thỏa thuận lựa chọn tổ chức giám định phù hợp.
• Thẩm định trị giá máy móc, thiết bị: Việc thẩm định trị giá đối với máy móc, thiết bị và phụ tùng phải được thực hiện ngay sau khi ký hợp đồng ngoại thương và là một trong các điều kiện bắt buộc để được cấp giấy phép nhập khẩu cho lô hàng.

- Trách nhiệm và quyền hạn của tổ chức yêu cầu giám định (Bên mua/Bên bán)

• Thỏa thuận trong hợp đồng: Đối với hàng hóa thuộc danh mục bắt buộc giám định (Danh mục I và II) và hàng hóa các bên tự nguyện yêu cầu, các bên phải quy định rõ điều khoản giám định trong hợp đồng ngoại thương.
• Yêu cầu giám định kịp thời: Chủ động yêu cầu tổ chức giám định tiến hành công việc theo đúng thỏa thuận hợp đồng ngoại thương.
• Thủ tục thông quan và cấp phép: Phải xuất trình chứng thư giám định (đối với hàng xuất khẩu) hoặc giấy chứng nhận/đăng ký xin giám định (đối với hàng nhập khẩu) cho cơ quan Hải quan cửa khẩu để làm thủ tục thông quan. Xuất trình chứng thư thẩm định trị giá cho các Phòng Giấy phép để xin giấy phép nhập khẩu máy móc, thiết bị, phụ tùng.
• Quyền lựa chọn tổ chức giám định: Được quyền tự do lựa chọn một trong các tổ chức giám định đã được Bộ Thương mại cho phép hoạt động để thực hiện giám định.
• Nghĩa vụ cung cấp thông tin và tài chính: Cung cấp đầy đủ, chính xác, kịp thời các tài liệu cần thiết theo yêu cầu của tổ chức giám định và có trách nhiệm thanh toán phí giám định.
• Quyền yêu cầu giám định lại: Nếu nghi ngờ kết quả, bên yêu cầu có quyền đề nghị giám định lại. Trường hợp kết quả giám định lại trùng khớp với kết quả ban đầu, bên yêu cầu phải trả thêm chi phí giám định lại.
• Bảo vệ quyền lợi khi có sai lệch: Trường hợp kết quả giám định không đúng với hợp đồng ngoại thương gây thiệt hại cho phía Việt Nam, bên bị thiệt hại phải kịp thời khiếu nại để bảo vệ quyền lợi.
• Trường hợp đặc biệt: Nếu tổ chức yêu cầu giám định là cơ quan xét xử hoặc công ty bảo hiểm, việc giám định sẽ tuân theo các quy định riêng biệt.

- Trách nhiệm của các tổ chức giám định hàng hóa

Quy chế phân định rõ trách nhiệm của tổ chức giám định trong nước và nước ngoài như sau:

• Đối với tổ chức giám định Việt Nam:
  • Hoạt động giám định phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc độc lập, trung lập, kịp thời và chính xác, phản ánh trung thực kết quả dựa trên các phương pháp nghiệp vụ và kỹ thuật khoa học.
  • Cung cấp chứng thư giám định hoặc chứng thư thẩm định trị giá bằng tiếng Việt hoặc tiếng nước ngoài thông dụng theo yêu cầu của khách hàng.
  • Thực hiện chế độ báo cáo định kỳ gửi Bộ Thương mại về tình hình chất lượng, quy cách, khối lượng, tổn thất và trị giá hàng hóa đã qua giám định.
  • Được quyền thu phí giám định theo quy định.
• Đối với tổ chức giám định nước ngoài:
  • Trường hợp hợp đồng quy định hoặc các bên chỉ định tổ chức giám định nước ngoài thực hiện giám định trên lãnh thổ Việt Nam, tổ chức nước ngoài bắt buộc phải ủy thác cho một tổ chức giám định của Việt Nam thực hiện.
  • Tổ chức giám định Việt Nam được ủy thác sẽ đứng ra làm thủ tục xuất nhập cảnh cho chuyên gia và xuất nhập khẩu phương tiện giám định nước ngoài vào Việt Nam.
  • Việc đưa chuyên gia và phương tiện giám định nước ngoài vào Việt Nam dưới hình thức hợp tác kinh doanh hoặc liên doanh phải tuân thủ các quy định của Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.

- Điều kiện và thủ tục đăng ký kinh doanh dịch vụ giám định

• Điều kiện kinh doanh:
  • Tổ chức phải được thành lập hợp pháp theo quy định pháp luật và cam kết tuân thủ các quy định hiện hành.
  • Có đội ngũ cán bộ, giám định viên đủ năng lực chuyên môn (phải xuất trình bản sao văn bằng, chứng chỉ hợp lệ).
  • Có cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật và phòng thí nghiệm phù hợp với lĩnh vực đăng ký hoạt động giám định.
• Thủ tục và hồ sơ xin phép:
  • Hồ sơ gồm: Đơn xin kinh doanh giám định (theo mẫu); Phương án kinh doanh; Bản sao giấy phép thành lập và đăng ký kinh doanh (hoặc hồ sơ xin thành lập nếu đang chờ duyệt); Bản quy định chung về quy trình và thủ tục giám định của đơn vị.
  • Thời hạn xét duyệt: Trong vòng 30 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Bộ Thương mại sẽ xem xét và quyết định cho phép kinh doanh.
• Hội đồng thẩm định của Bộ Thương mại: Bộ Thương mại chủ trì thành lập Hội đồng liên ngành (gồm đại diện các Bộ, ngành liên quan) để thẩm tra năng lực thực tế của các tổ chức xin cấp phép và định kỳ kiểm tra, rà soát hoạt động của các tổ chức này nhằm kiến nghị biện pháp xử lý hoặc thu hồi giấy phép nếu vi phạm hoặc không còn đủ năng lực kỹ thuật.

- Chế tài xử lý vi phạm

Các hành vi vi phạm Quy chế gây thiệt hại đến tài sản và uy tín của Nhà nước sẽ bị xử lý nghiêm khắc tùy theo mức độ:

• Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu vi phạm: Áp dụng các hình thức xử lý bao gồm cảnh cáo, đình chỉ kinh doanh có thời hạn, thu hồi giấy phép kinh doanh xuất nhập khẩu, hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Đối với tổ chức giám định vi phạm: Áp dụng hình thức cảnh cáo, đình chỉ hoạt động có thời hạn, thu hồi giấy phép hoạt động giám định, buộc đền bù thiệt hại vật chất theo thông lệ quốc tế, hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

- Danh mục hàng hóa bắt buộc phải giám định

Quy chế ban hành kèm theo hai danh mục hàng hóa bắt buộc phải thực hiện giám định (danh mục này có thể được điều chỉnh theo từng thời kỳ phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước):

• Danh mục I - Hàng hóa xuất khẩu bắt buộc giám định:
  • 1. Dầu thô.
  • 2. Gạo, Cao su, Cà phê, Lạc, Chè.
  • 3. Than đá.
  • 4. Thực phẩm tươi sống và chế biến (bao gồm cả hải sản).
  • 5. Hàng dệt, may xuất khẩu ngoài khu vực EU.
  • 6. Sắn lát.
• Danh mục II - Hàng hóa nhập khẩu bắt buộc giám định:
  • 1. Xăng dầu.
  • 2. Phân bón.
  • 3. Hàng điện tử và đồ điện.
  • 4. Thực phẩm và đồ uống.
  • 5. Máy móc, thiết bị lẻ, thiết bị toàn bộ và phụ tùng.
  • 6. Thép.
  • 7. Dược liệu và dược phẩm (thực hiện theo quy định cụ thể của Bộ Y tế).

- Mẫu đơn đăng ký kinh doanh dịch vụ giám định

Quy chế đính kèm mẫu "Đơn xin kinh doanh giám định hàng hóa xuất nhập khẩu" gửi Bộ Thương mại, yêu cầu cung cấp đầy đủ các thông tin pháp lý bao gồm: Tên đơn vị (tên giao dịch đối ngoại, tên viết tắt), người đại diện pháp luật, địa chỉ trụ sở chính và các chi nhánh, số tài khoản ngân hàng, số giấy phép thành lập, và cam kết tuân thủ các điều kiện hoạt động theo Quyết định của Bộ Thương mại.