Quyết định 142/2005/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành phê duyệt Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Nhơn Hội, tỉnh Bình Định đến năm 2020. Đây là văn bản pháp lý quan trọng định hình chiến lược phát triển toàn diện cho Khu kinh tế Nhơn Hội trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Bình Định và toàn vùng miền Trung.

Phạm vi ranh giới và tính chất quy hoạch Khu kinh tế Nhơn Hội

Quy hoạch xác định rõ ràng phạm vi địa lý và tính chất chiến lược của Khu kinh tế Nhơn Hội như sau:

• Phạm vi quy hoạch: Nằm trên bán đảo Phương Mai, thuộc địa giới hành chính của các xã Nhơn Hội, Nhơn Lý, Nhơn Hải và khu vực 9 thuộc phường Hải Cảng (thành phố Quy Nhơn); một phần các xã Phước Hòa, Phước Sơn (huyện Tuy Phước); một phần các xã Cát Tiến, Cát Hải, Cát Chánh (huyện Phù Cát). Giới hạn địa lý cụ thể: Phía Bắc giáp Núi Bà (xã Cát Hải, huyện Phù Cát); Phía Nam và phía Đông giáp biển Đông; Phía Tây giáp đầm Thị Nại.
• Tính chất khu kinh tế: Là khu kinh tế tổng hợp, đa ngành, đa lĩnh vực vận hành theo quy chế hoạt động riêng và cơ chế ưu đãi đặc biệt. Khu kinh tế bao gồm khu phi thuế quan, khu công nghiệp, cảng biển, khu dịch vụ, du lịch, thương mại và khu đô thị mới hiện đại. Đây được định vị là động lực phát triển kinh tế - xã hội chủ đạo của tỉnh Bình Định và khu vực miền Trung, đồng thời là khu vực mở rộng phát triển mới của thành phố Quy Nhơn với hạ tầng đồng bộ, hiện đại và thân thiện với môi trường.

Quy mô dân số, đất đai và định hướng phát triển không gian chủ đạo

Quy hoạch đề ra các chỉ tiêu cụ thể về đất đai, dân số và định hướng phân vùng phát triển:

• Quy mô đất đai và dân số: Tổng diện tích đất quy hoạch khoảng 12.000 ha. Dự báo quy mô dân số đến năm 2020 đạt khoảng 150.000 người, trong đó dân số đô thị chiếm đa số với khoảng 130.000 người, dân số nông thôn khoảng 20.000 người.
• Các hướng phát triển chủ yếu trên bán đảo Phương Mai:
  • Khu vực phía Tây Nam: Tập trung phát triển khu công nghiệp gắn liền với cảng biển Nhơn Hội và khu phi thuế quan.
  • Khu vực giữa bán đảo: Ưu tiên phát triển các khu đô thị mới, khu dịch vụ và du lịch sinh thái.
  • Khu vực phía Bắc: Tập trung cải tạo, chỉnh trang các làng đô thị hóa hiện hữu, phát triển khu công nghiệp phong điện và các khu du lịch nghỉ dưỡng biển cao cấp.

Tổ chức không gian các khu chức năng chính

Khu kinh tế Nhơn Hội được phân chia thành hai khu vực chức năng lớn với các phân khu chuyên biệt:

• Khu phi thuế quan (khoảng 545 ha): Là khu vực được ngăn cách bằng hàng rào cứng, kiểm soát nghiêm ngặt bởi lực lượng kiểm tra liên ngành. Khu vực này được bố trí tại xã Nhơn Hội, bao gồm: Khu cảng và hậu cảng (55 ha), Khu trung tâm điều hành (90 ha), Khu chế xuất (300 ha) và Khu kho tàng (100 ha).
• Khu thuế quan (khoảng 4.720 ha): Bao gồm nhiều phân khu chức năng đa dạng:
  • Các khu công nghiệp (khoảng 1.395 ha): Gồm Khu công nghiệp Nhơn Hội (1.050 ha), Khu công nghiệp phong điện (300 ha) tại khu vực từ Phú Hậu đến Khe Đá Sứ, và khu vực đóng mới, sửa chữa tàu thuyền (45 ha) ở phía Nam cảng Nhơn Hội.
  • Các khu du lịch (khoảng 1.585 ha): Phát triển du lịch sinh thái đầm, biển, rừng ngập mặn và du lịch núi tại đầm Thị Nại, núi Phương Mai - Nhơn Lý, Núi Bà - Cát Hải.
  • Các khu dân cư đô thị (khoảng 1.105 ha): Gồm Khu đô thị mới Nhơn Hội (750 ha, dân số 84.000 người); Khu dân cư dịch vụ du lịch Cát Tiến (230 ha, dân số 32.000 người); Khu dân cư dịch vụ du lịch Nhơn Lý (65 ha, dân số 8.000 người); Khu dân cư dịch vụ du lịch Cát Hải (60 ha, dân số 6.000 người).
  • Khu dân cư nông thôn: Giữ nguyên trạng và xây dựng các khu tái định cư trong giai đoạn đầu để phục vụ giải phóng mặt bằng, đến năm 2020 diện tích đất nông thôn còn khoảng 60 ha.
  • Hệ thống trung tâm và công viên cây xanh: Bố trí trung tâm đào tạo (15 ha), trung tâm quản lý điều hành (10 ha). Hệ thống cây xanh gồm cây xanh đơn vị ở (130 ha), công viên thể dục thể thao (140 ha) và dải cây xanh sinh thái cách ly quanh đầm Thị Nại (175 ha).

Quy hoạch kiến trúc và bảo vệ cảnh quan thiên nhiên

Công tác thiết kế đô thị và bảo tồn cảnh quan được quy định chặt chẽ nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững:

• Bảo tồn cảnh quan thiên nhiên: Giữ gìn nguyên vẹn hệ sinh thái biển, đầm Thị Nại, các cồn cát, đồi núi cao và hệ thống sông ngòi. Tôn tạo các di tích lịch sử, văn hóa. Khai thác hợp lý các bãi tắm và vùng ngập nước để tạo không gian xanh liên tục trải dài khắp bán đảo.
• Kiến trúc đô thị: Phát triển mô hình đô thị sinh thái với các trục không gian hướng biển và hướng đầm Thị Nại. Khu đô thị mới Nhơn Hội là điểm nhấn kiến trúc với các công trình cao tầng hiện đại. Ngược lại, các khu du lịch biển ưu tiên xây dựng công trình thấp tầng, mật độ thấp, hòa quyện với thiên nhiên.

Định hướng phát triển hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ

Hạ tầng kỹ thuật được quy hoạch đồng bộ nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển dài hạn:

• Hệ thống giao thông:
  • Giao thông đối ngoại: Xây dựng tuyến đường kết nối trung tâm Quy Nhơn với cảng Nhơn Hội; tuyến đường đối ngoại phía Tây bán đảo (lộ giới 65 m). Phát triển cảng biển Nhơn Hội công suất 12 triệu tấn/năm (diện tích 210 ha). Sử dụng ga Nhơn Bình làm đầu mối đường sắt và sân bay Phú Cát làm cửa ngõ hàng không.
  • Giao thông nội bộ: Trục chính Bắc - Nam có lộ giới từ 40 m đến 80 m; trục Đông - Tây từ 45 m đến 65 m. Bố trí các bến xe khách và xe tải đối ngoại tại Cát Tiến và Khu đô thị mới Nhơn Hội.
• Chuẩn bị kỹ thuật đất xây dựng (San nền): Cao độ san nền tối thiểu cho khu dân cư là 3,0 m; khu công nghiệp là 3,5 m; khu du lịch sinh thái đầm Thị Nại là 2,5 m. Hạn chế tối đa việc san gạt quy mô lớn tại các sườn núi để bảo vệ môi trường.
• Hệ thống cấp nước: Nhu cầu nước giai đoạn đầu là 24.000 m3/ngày đêm, dài hạn là 64.000 m3/ngày đêm. Nguồn nước chủ yếu khai thác từ hệ thống sông Côn, hồ Định Bình, một phần sông Hà Thanh và hồ Mỹ Thuận.
• Hệ thống cấp điện: Sử dụng nguồn điện 220 KV từ Phú Tài, xây dựng trạm biến áp 220/110 KV Phương Mai (2 x 125 MVA) và 4 trạm biến áp 110/22 KV. Phát triển nhà máy phong điện công suất 50 MW.
• Thoát nước và vệ sinh môi trường: Hệ thống thoát nước mưa thiết kế riêng biệt. Nước thải sinh hoạt và công nghiệp được thu gom, xử lý riêng đạt tiêu chuẩn Việt Nam (cấp B) trước khi xả ra môi trường. Chất thải rắn được xử lý bằng công nghệ sản xuất phân hữu cơ, tái chế và chôn lấp hợp vệ sinh.

Các dự án ưu tiên đầu tư và tổ chức thực hiện

Quyết định xác định rõ các danh mục dự án cần tập trung nguồn lực triển khai sớm và phân công trách nhiệm thực hiện:

• Các dự án ưu tiên đầu tư:
  • Dự án xây dựng các khu tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng.
  • Dự án đầu tư hạ tầng kỹ thuật khung (giao thông, cảng biển Nhơn Hội giai đoạn I, san nền, cấp điện, cấp thoát nước).
  • Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng Khu công nghiệp Nhơn Hội giai đoạn I.
  • Dự án xây dựng hạ tầng xã hội thiết yếu tại các khu dân cư.
• Tổ chức thực hiện và hiệu lực thi hành:
  • Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Định có trách nhiệm công bố quy hoạch và tổ chức quản lý xây dựng theo đúng quy định pháp luật.
  • Quyết định có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày đăng Công báo. Các Bộ trưởng Bộ Xây dựng, Kế hoạch và Đầu tư, Giao thông vận tải, Tài chính, Công nghiệp, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch và Chủ tịch UBND tỉnh Bình Định chịu trách nhiệm thi hành.