Quyết định 170/2002/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong công tác bảo tồn thiên nhiên tại Việt Nam thông qua việc chính thức chuyển đổi Khu bảo tồn thiên nhiên Bù Gia Mập thành Vườn quốc gia Bù Gia Mập. Quyết định này xác lập rõ ràng quy mô, ranh giới, mục tiêu bảo tồn cũng như cơ chế quản lý tổ chức đối với hệ sinh thái đặc trưng chuyển tiếp giữa Tây Nguyên và Đông Nam Bộ.

- Quy mô, vị trí địa lý và ranh giới hành chính

Vườn quốc gia Bù Gia Mập được thành lập với các thông tin định danh và địa giới cụ thể như sau:

• Tên gọi chính thức: Vườn quốc gia Bù Gia Mập.
• Vị trí hành chính: Nằm ở phía Tây - Bắc tỉnh Bình Phước, thuộc địa bàn hành chính các xã Đắc Ơ và Bù Gia Mập, huyện Phước Long (nay thuộc huyện Bù Gia Mập), tỉnh Bình Phước.
• Tọa độ địa lý: Từ 12°08’30” đến 12°17’30” vĩ độ Bắc và từ 107°03’30” đến 107°14’30” kinh độ Đông.
• Ranh giới tiếp giáp:
  • Phía Tây và Tây Bắc: Giáp suối Đắc Huýt, là đường biên giới quốc gia giữa Việt Nam và Campuchia.
  • Phía Đông và Đông Bắc: Giáp ranh giới hành chính của tỉnh Đắk Lắk.
  • Phía Nam: Giáp đường ranh giới (đã được cắt cơ giới và phân định rõ ngoài thực địa) ngăn cách giữa lâm phần Vườn quốc gia Bù Gia Mập và diện tích đất nông lâm nghiệp do Ủy ban nhân dân hai xã Đắc Ơ, Bù Gia Mập cùng hai lâm trường Đắc Ơ, Bù Gia Mập trực tiếp quản lý.

- Phân khu chức năng và quy hoạch vùng đệm

Tổng diện tích tự nhiên của Vườn quốc gia Bù Gia Mập là 26.032 ha, được phân chia thành các phân khu chức năng chuyên biệt nhằm tối ưu hóa hiệu quả bảo tồn và quản lý:

• Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt: Chiếm diện tích lớn nhất với 18.100 ha, là nơi bảo tồn nguyên vẹn các hệ sinh thái rừng và nguồn gen hoang dã.
• Phân khu phục hồi sinh thái: Có diện tích 7.832 ha, tập trung vào các hoạt động tái sinh tự nhiên và phục hồi thảm thực vật rừng.
• Phân khu hành chính dịch vụ: Quy mô 100 ha, dành cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng quản lý, nghiên cứu và đón tiếp khách du lịch.
• Vùng đệm của Vườn quốc gia: Có tổng diện tích là 15.200 ha, đóng vai trò giảm thiểu áp lực xâm hại từ bên ngoài. Vùng đệm này trải rộng trên địa bàn hai tỉnh, bao gồm 7.200 ha thuộc tỉnh Bình Phước và 8.000 ha thuộc tỉnh Đắk Lắk.

- Mục tiêu và nhiệm vụ chiến lược của Vườn quốc gia

Việc chuyển đổi và vận hành Vườn quốc gia Bù Gia Mập hướng tới các mục tiêu cốt lõi sau:

• Bảo tồn đa dạng sinh học: Bảo tồn các nguồn gen quý hiếm của hệ động vật và thực vật rừng. Đồng thời, bảo vệ các mẫu chuẩn của hệ sinh thái rừng nhiệt đới ẩm thường xanh - rụng lá trên đồi, núi thấp có độ cao dưới 1.000 mét, đặc trưng cho sự chuyển tiếp từ vùng Tây Nguyên xuống vùng đồng bằng Đông Nam Bộ.
• Bảo vệ nguồn nước: Đảm bảo chức năng phòng hộ đầu nguồn cho các hồ chứa nước phục vụ cho các công trình thủy điện lớn trong khu vực như Thác Mơ và Cần Đơn.
• Nghiên cứu và giáo dục: Tạo không gian và điều kiện thuận lợi phục vụ công tác nghiên cứu khoa học, giáo dục bảo vệ môi trường và phát triển các loại hình du lịch sinh thái bền vững.
• Phát triển kinh tế - xã hội địa phương: Xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật đồng bộ phục vụ bảo tồn; kết hợp phát triển du lịch sinh thái nhằm tạo công ăn việc làm, nâng cao đời sống cho cộng đồng dân cư sinh sống ở vùng đệm.
• Đầu tư và phát triển: Các vấn đề về đầu tư xây dựng, phát triển Vườn quốc gia, du lịch sinh thái và tổ chức cán bộ được thực hiện theo quy định hiện hành của Nhà nước.

- Cơ chế quản lý, tổ chức bộ máy và điều khoản thi hành

Quyết định quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong việc quản lý và vận hành Vườn quốc gia:

• Trách nhiệm quản lý: Giao Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Phước trực tiếp quản lý Vườn quốc gia Bù Gia Mập. UBND tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo lập, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt các dự án đầu tư xây dựng, phát triển Vườn quốc gia, quy hoạch vùng đệm và phát triển du lịch sinh thái theo đúng quy định pháp luật hiện hành.
• Tổ chức bộ máy: Giao Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Phước quyết định về tổ chức và bộ máy của Vườn quốc gia Bù Gia Mập. Việc này phải căn cứ vào Quy chế quản lý rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, rừng sản xuất là rừng tự nhiên (ban hành kèm theo Quyết định số 08/2001/QĐ-TTg ngày 11 tháng 01 năm 2001 của Thủ tướng Chính phủ) và phải có sự thống nhất ý kiến của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng Bộ Nội vụ.
• Hiệu lực thi hành: Quyết định này có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày ký. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan trực thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Phước chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.