Quyết định số 237/1998/QĐ-TTg được ban hành bởi Thủ tướng Chính phủ nhằm phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn. Đây là một chính sách quan trọng nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống, bảo vệ sức khỏe người dân và giữ gìn môi trường sinh thái tại các vùng nông thôn trên cả nước trong giai đoạn từ năm 1998 đến năm 2005.

Chương trình được áp dụng trên phạm vi toàn quốc, trong đó đặc biệt ưu tiên cho các vùng biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc ít người và các khu vực nông thôn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Mục tiêu cụ thể của Chương trình mục tiêu Quốc gia

Chương trình đặt ra các mục tiêu rõ ràng theo từng giai đoạn phát triển cụ thể như sau:

• Giai đoạn đến năm 2000: Tập trung nâng tỷ lệ người dân nông thôn được sử dụng nước sạch lên khoảng 45%. Đồng thời, cải thiện đáng kể tình trạng vệ sinh môi trường tại các khu vực ưu tiên như biên giới, hải đảo và vùng dân tộc thiểu số.
• Giai đoạn đến năm 2005: Phấn đấu đạt khoảng 80% dân số nông thôn được tiếp cận và sử dụng nước sạch; 50% hộ gia đình có hố xí hợp vệ sinh; xử lý triệt để chất thải tại 30% chuồng trại chăn nuôi và giải quyết ô nhiễm tại 10% số làng nghề truyền thống.
• Mục tiêu chính sách và môi trường: Từng bước xây dựng và áp dụng các cơ chế, chính sách xã hội hóa hoạt động cấp nước và vệ sinh môi trường nông thôn. Đồng thời, triển khai các biện pháp chống cạn kiệt, ngăn ngừa ô nhiễm và bảo vệ bền vững chất lượng nguồn nước tự nhiên.

Kinh phí đầu tư và nguyên tắc phân bổ, sử dụng vốn

Tổng kinh phí dự kiến thực hiện chương trình là 16.400 tỷ VNĐ, được cơ cấu từ nhiều nguồn lực khác nhau nhằm bảo đảm tính khả thi:

• Vốn ngân sách nhà nước (bao gồm cả nguồn vốn ODA): Dự kiến khoảng 3.600 tỷ VNĐ (chiếm tỷ lệ 22% tổng kinh phí). Nguồn vốn này được định hướng tập trung cho công tác điều tra, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, khảo sát, giám sát, truyền thông và xây dựng các mô hình điểm về cấp nước, vệ sinh môi trường tại các vùng đặc biệt khó khăn. Một phần vốn ngân sách Trung ương cũng được dành để thí điểm các chính sách xã hội hóa.
• Các nguồn vốn huy động khác: Dự kiến khoảng 12.800 tỷ VNĐ (chiếm tỷ lệ 78% tổng kinh phí), bao gồm:
  • Vốn địa phương: Dùng để hỗ trợ xây dựng các công trình quy mô nhỏ, thực hiện công tác giám sát, quản lý và giữ gìn vệ sinh môi trường tại địa bàn.
  • Vốn của người dân: Huy động để hoàn trả chi phí xây dựng các công trình công cộng đã hoàn thành hoặc do người dân tự đầu tư xây dựng công trình vệ sinh, cấp nước cho chính gia đình mình nhằm nhân rộng mô hình hiệu quả.
  • Vốn từ các thành phần kinh tế khác: Khuyến khích thông qua việc tạo lập môi trường pháp lý thuận lợi để các doanh nghiệp tư nhân và các tổ chức kinh tế tham gia đầu tư, kinh doanh dịch vụ nước sạch và vệ sinh nông thôn.

Phân công trách nhiệm tổ chức thực hiện

Để đảm bảo chương trình được triển khai đồng bộ và hiệu quả, Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ cụ thể cho các Bộ, ngành và địa phương:

• Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Chịu trách nhiệm chủ trì, phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng các cơ quan liên quan để lựa chọn địa bàn ưu tiên thiếu nước sạch; hướng dẫn lập và trình duyệt các dự án cụ thể; đề xuất cơ chế lồng ghép với các chương trình quốc gia khác; đồng thời đôn đốc, kiểm tra tiến độ thực hiện.
• Ban Chỉ đạo Quốc gia về cung cấp nước sạch và vệ sinh môi trường: Chủ trì phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nghiên cứu, xây dựng hệ thống cơ chế, chính sách xã hội hóa hoạt động cung cấp nước sạch và vệ sinh môi trường để áp dụng phù hợp với thực tế nông thôn.
• Bộ Kế hoạch và Đầu tư và Bộ Tài chính: Phối hợp cân đối, bố trí nguồn vốn ngân sách cho các dự án đã được phê duyệt, trình Thủ tướng Chính phủ quyết định giao chỉ tiêu kế hoạch ngân sách hàng năm cho các Bộ, ngành và địa phương.
• Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Chủ động phối hợp với các Bộ, ngành liên quan để triển khai thực hiện các dự án trên địa bàn; thực hiện lồng ghép hiệu quả với các Chương trình mục tiêu Quốc gia khác nhằm tối ưu hóa nguồn lực.

Quy định về quản lý và hiệu lực thi hành

Chương trình mục tiêu Quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn được quản lý chặt chẽ theo các quy định pháp luật hiện hành, cụ thể là Quyết định số 531/TTg ngày 08 tháng 8 năm 1996, Quyết định số 05/1998/QĐ-TTg ngày 14 tháng 01 năm 1998 của Thủ tướng Chính phủ và Thông tư liên Bộ số 06/TT-LB-KH-TC ngày 29 tháng 4 năm 1997.

Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký. Các Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia về cung cấp nước sạch và vệ sinh môi trường, Thủ trưởng các cơ quan trực thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.