Quyết định 250/1998/QĐ-TTg được ban hành bởi Thủ tướng Chính phủ nhằm điều hành hoạt động xuất khẩu gạo và nhập khẩu phân bón trong năm 1999. Đây là văn bản pháp lý quan trọng điều phối hạn ngạch xuất nhập khẩu nông sản và vật tư nông nghiệp chủ lực, bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, ổn định giá cả thị trường trong nước và thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Quyết định này áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước bao gồm Bộ Thương mại, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Ngân hàng Nhà nước, Tổng cục Hải quan, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; các doanh nghiệp đầu mối xuất khẩu gạo; các doanh nghiệp nhập khẩu phân bón; các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế biến gạo xuất khẩu; và các tổ chức tín dụng liên quan.

Hạn ngạch và phân bổ xuất khẩu gạo năm 1999

Chính phủ phê duyệt tổng hạn ngạch xuất khẩu gạo năm 1999 là 3,9 triệu tấn, được phân bổ cụ thể cho các nhóm đối tượng sau:

• Các tỉnh phía Nam được phân bổ 2,7 triệu tấn, bao gồm các doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp đầu mối trực thuộc Tổng công ty Lương thực Trung ương và các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế trên địa bàn tỉnh, thành phố.
• Các Công ty thuộc cơ quan Trung ương được phân bổ 1,0 triệu tấn.
• Các Công ty có vốn đầu tư nước ngoài hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế biến gạo xuất khẩu được phân bổ 50.000 tấn.
• Các doanh nghiệp ngoài đầu mối xuất khẩu gạo tìm kiếm được khách hàng và thị trường mới được phân bổ 50.000 tấn.
• Các tỉnh phía Bắc được phân bổ 100.000 tấn.

Hạn ngạch đợt 1 được giao ở mức 3,24 triệu tấn để triển khai ngay từ ngày 01 tháng 01 năm 1999. Phần hạn ngạch còn lại sẽ được xem xét phân giao vào cuối tháng 9 năm 1999 dựa trên tình hình sản xuất nông nghiệp thực tế và biến động thị trường. Trong quý I năm 1999, tổng lượng gạo xuất khẩu được điều hành ở mức khoảng 1 triệu tấn.

Cơ chế giao hạn ngạch và ký kết hợp đồng xuất khẩu gạo

• Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm phân bổ và điều chỉnh hạn ngạch trong tổng lượng được giao cho địa phương cho các doanh nghiệp đầu mối được phép xuất khẩu gạo, tuyệt đối không giao cho các doanh nghiệp không thuộc danh sách đầu mối.
• Bộ trưởng Bộ Thương mại quyết định phân bổ hạn ngạch cho các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài dựa trên các nguyên tắc chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
• Đối với các nước có cơ chế độc quyền nhập khẩu gạo qua một tổ chức duy nhất, Bộ Thương mại lập phương án trình Thủ tướng Chính phủ ký thỏa thuận cấp Chính phủ và giao doanh nghiệp đầu mối thực hiện công khai, công bằng.
• Đối với thị trường tự do, các doanh nghiệp đầu mối được chủ động ký hợp đồng trực tiếp hoặc qua nước thứ ba theo hạn ngạch được giao và khung giá chỉ đạo của Bộ Thương mại.
• Đối với gạo xuất khẩu trả nợ hoặc thanh toán hàng nhập khẩu của Chính phủ, thực hiện theo cơ chế đấu thầu hoặc do Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Bộ Tài chính bố trí cụ thể.

Hạn mức và quy định nhập khẩu phân bón năm 1999

Chính phủ phê duyệt hạn mức nhập khẩu phân bón các loại cho năm 1999 để phục vụ sản xuất nông nghiệp:

• Phân URê: 1.650.000 tấn.
• Phân SA: 270.000 tấn.
• Phân DAP: 300.000 tấn.
• Phân Kali: 310.000 tấn.

Các doanh nghiệp nhập khẩu phân bón tự chịu trách nhiệm về hiệu quả hoạt động kinh doanh của mình, Nhà nước không thực hiện bù lỗ. Đối với phân NPK, Bộ Công nghiệp chỉ đạo các doanh nghiệp trong nước sản xuất bảo đảm đủ số lượng, kịp thời với giá bán không cao hơn giá nhập khẩu. Trường hợp sản xuất trong nước không đáp ứng đủ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với Bộ Thương mại báo cáo Thủ tướng Chính phủ phương án bổ sung nhập khẩu.

Đối với phân bón đặc chủng (phân vi sinh, phân bón qua lá) chưa sản xuất trong nước nhưng đã được phép sử dụng tại Việt Nam, các doanh nghiệp có đăng ký kinh doanh phù hợp được phép nhập khẩu theo nhu cầu. Doanh nghiệp có giấy phép sản xuất phân bón tổng hợp được trực tiếp nhập khẩu phân hóa học làm nguyên liệu sản xuất.

Chính phủ cũng cho phép mở rộng hình thức lập Kho dự trữ phân bón liên kết với các nhà sản xuất nước ngoài để bảo đảm nguồn cung thường xuyên, hồ sơ đề án cụ thể do Bộ Thương mại và Tổng cục Hải quan trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Tổ chức thực hiện và các biện pháp hỗ trợ kinh doanh lúa gạo

Để hỗ trợ tối đa cho hoạt động kinh doanh lúa gạo và bảo đảm quyền lợi cho nông dân trong 6 tháng đầu năm 1999, Chính phủ áp dụng các biện pháp đặc biệt:

• Bộ Tài chính thực hiện điều chỉnh thuế suất thuế xuất khẩu gạo các loại về mức 0% kể từ ngày 01 tháng 01 năm 1999.
• Giao các doanh nghiệp đầu mối chủ yếu tại các tỉnh có sản lượng lúa lớn và các Tổng công ty Lương thực thực hiện mua tạm trữ khoảng 1 triệu tấn quy lúa vào thời điểm thu hoạch rộ vụ Đông Xuân (từ ngày 01 tháng 02 đến ngày 31 tháng 3 năm 1999) nhằm giữ giá sàn mua lúa không dưới 1.650 đồng/kg.
• Các doanh nghiệp thực hiện mua tạm trữ được hỗ trợ 100% lãi suất tiền vay ngân hàng trong thời gian 2 tháng từ Quỹ bình ổn giá. Việc cấp bù lãi suất được thực hiện trực tiếp cho doanh nghiệp dựa trên dư nợ vay thực tế cho mục tiêu tạm trữ.
• Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo các Ngân hàng Thương mại bố trí nguồn vốn, bảo đảm cho vay đủ và kịp thời. Các doanh nghiệp nhà nước đầu mối được phép sử dụng tài sản hình thành từ vốn vay để làm tài sản bảo đảm nợ vay tại Ngân hàng.
• Hạn ngạch xuất khẩu gạo và hạn mức nhập khẩu phân bón giao trong năm 1998 có hiệu lực đến hết ngày 31 tháng 12 năm 1998. Các hợp đồng đang thực hiện dở dang trong hạn ngạch 1998 được phép tiếp tục thực hiện và tính vào hạn ngạch năm 1999.

Hiệu lực thi hành

Quyết định 250/1998/QĐ-TTg có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm hướng dẫn và thi hành quyết định này.