Quyết định 2814/QĐ-UBND năm 2013 do Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Bình ban hành là văn bản pháp lý quan trọng quy định chi tiết về các khoản thu, mức thu, quy trình quản lý và sử dụng các nguồn thu ngoài học phí tại các cơ sở giáo dục công lập trên địa bàn tỉnh. Quyết định này nhằm thiết lập sự minh bạch, chấn chỉnh tình trạng lạm thu và bảo đảm quyền lợi cho học sinh cũng như phụ huynh.

- Nguyên tắc chung về thu, chi trong các cơ sở giáo dục (Điều 1)

Các cơ sở giáo dục công lập khi thực hiện thu, chi các khoản thu khác ngoài học phí phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:

• Nguyên tắc thu đủ, chi đủ: Việc thu chi phải bảo đảm đúng mục đích, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và thu nhập của người dân trên từng địa bàn. Mức thu phải căn cứ trên dự toán chi phí cụ thể và phải được thỏa thuận bằng văn bản với cha mẹ học sinh trên tinh thần tự nguyện, có sự thống nhất của Ban giám hiệu và sự đồng ý của cơ quan quản lý có thẩm quyền.
• Sự đồng thuận tuyệt đối: Các khoản thu thỏa thuận phải được sự đồng ý của tất cả phụ huynh học sinh. Nhà trường không được phép thực hiện thu khi chỉ có sự thống nhất của đại diện phụ huynh (Ban đại diện cha mẹ học sinh).
• Công khai, minh bạch: Thực hiện công khai tài chính theo đúng quy định tại Thông tư số 09/2009/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo và Thông tư số 19/2005/TT-BTC của Bộ Tài chính.
• Hạch toán độc lập: Phải hạch toán riêng biệt từng khoản thu vào sổ sách kế toán, tổng hợp chung vào báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước hàng năm. Tuyệt đối không được dùng khoản thu này để điều chuyển hoặc chi cho mục đích khác.
• Giới hạn danh mục thu: Ngoài các khoản thu được quy định cụ thể tại Quyết định này, các cơ sở giáo dục không được tự ý đặt ra bất kỳ khoản thu nào khác. Giáo viên không được tự ý thỏa thuận với phụ huynh để thu thêm tiền ngoài quy định của nhà trường.

- Quy định chi tiết về các khoản thu, mức thu (Điều 2)

Quyết định phân định rõ ràng các nhóm khoản thu được phép thực hiện trong các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở (THCS), trung học phổ thông (THPT) và Trung tâm Giáo dục thường xuyên - Hướng nghiệp (GDTX-HN) công lập:

• Các khoản thu theo quy định của Nhà nước: Bao gồm học phí (thực hiện theo Quyết định số 1786/QĐ-UBND), lệ phí tuyển sinh (thực hiện theo Quyết định số 1773/QĐ-UBND) và lệ phí thi nghề phổ thông (thực hiện theo Quyết định số 288/QĐ-UBND).
• Các khoản thu, chi hộ:
  • Thu phục vụ bán trú: Áp dụng cho cơ sở mầm non (bắt buộc) và tiểu học (theo nhu cầu). Mức thu do nhà trường thỏa thuận với phụ huynh trên nguyên tắc thu đủ chi, không có lãi, bao gồm: tiền ăn (bữa chính, bữa phụ), tiền chăm sóc bán trú (bồi dưỡng người trực tiếp chăm sóc, quản lý) và tiền trang thiết bị phục vụ bán trú (giường, chiếu, chăn, bát, đũa, xoong nồi...).
  • Bảo hiểm y tế: Nhà trường phối hợp với cơ quan Bảo hiểm xã hội để thu và nộp theo quy định của pháp luật.
• Các khoản thu xã hội hóa: Nhà trường được tiếp nhận các nguồn viện trợ, quà biếu, tặng, cho và các khoản tài trợ từ tổ chức, cá nhân theo quy định tại Thông tư 29/2012/TT-BGDĐT.
• Các khoản thu thỏa thuận có quy định mức trần tối đa:
  • Học thêm ngày thứ Bảy (cho học sinh mầm non có nhu cầu): Tối đa 40.000 đồng/học sinh/tháng (áp dụng cho 4 ngày). Cấp tiểu học không tổ chức học thứ Bảy.
  • Học tin học (cho học sinh tiểu học có nhu cầu): Tối đa 20.000 đồng/học sinh/tháng.
  • Học thêm (cho học sinh có nhu cầu): Cấp THCS tối đa 10.000 đồng/học sinh/buổi; cấp THPT và GDTX-HN tối đa 12.000 đồng/học sinh/buổi. Cấp tiểu học không tổ chức dạy thêm học thêm.
  • Học nghề phổ thông (cho học sinh THCS có nhu cầu): Tối đa 24.000 đồng/học sinh/tháng.
  • Nước uống cho học sinh: Áp dụng chung cho tất cả các cấp học với mức thu tối đa 10.000 đồng/học sinh/tháng.
  • Coi xe đạp (cho học sinh có nhu cầu): Áp dụng cho cấp THCS, THPT và GDTX-HN với mức thu tối đa 5.000 đồng/học sinh/tháng.
  • Sửa chữa nhỏ và mua sắm trang thiết bị dạy học: Áp dụng chung cho tất cả các cấp học với mức thu tối đa 150.000 đồng/học sinh/năm học.
  • Ôn thi đại học: Mức thu do nhà trường tự thỏa thuận với người học dựa trên nhu cầu thực tế và thời gian ôn thi.

- Chấn chỉnh và nghiêm cấm các khoản thu trái quy định (Điều 3)

Để ngăn chặn tình trạng lạm thu, Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Bình quy định rõ các khoản thu nhà trường không được phép trực tiếp thu hoặc bị cấm hoàn toàn:

• Các khoản không được thu nhưng có trách nhiệm hướng dẫn:
  • Sách giáo khoa: Nhà trường hướng dẫn để phụ huynh tự mua.
  • Quần áo đồng phục: Hiệu trưởng quyết định kiểu dáng, màu sắc sau khi có sự đồng thuận của phụ huynh. Việc may hoặc mua đồng phục do phụ huynh và Ban đại diện cha mẹ học sinh tự tổ chức thực hiện.
• Các khoản thu bị nghiêm cấm và chấm dứt hoàn toàn:
  • Tiền điện, tiền nước sinh hoạt, tiền bảo vệ, tiền vệ sinh của học sinh.
  • Quỹ khuyến học, quỹ chữ thập đỏ (chỉ được vận động tài trợ tự nguyện từ tổ chức, cá nhân, nghiêm cấm thu từ học sinh).
  • Bảo hiểm thân thể và các loại bảo hiểm tự nguyện khác (nhà trường tuyệt đối không được thu hộ).
  • Quỹ Đoàn, Đội (phải do hệ thống Đoàn, Đội tự thực hiện theo Điều lệ, nhà trường không thu hộ).
  • Tiền lao động, tiền hỗ trợ hợp đồng lao động, tiền tạo cảnh quan môi trường, tiền ngày công vì sự nghiệp giáo dục.
  • Quỹ hội phụ huynh, quỹ trường, quỹ công đoàn.
  • Tiền mua báo, toán tuổi thơ, sách tham khảo và các khoản thu ngoài danh mục được phép.

- Thẩm quyền cho phép thu và định kỳ thu (Điều 4 & Điều 5)

Quyết định phân cấp thẩm quyền phê duyệt các khoản thu thỏa thuận và xã hội hóa nhằm tăng cường giám sát:

• Thẩm quyền phê duyệt:
  • Đối với trường mầm non, tiểu học và THCS: Phải được sự đồng ý bằng văn bản của Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn sở tại.
  • Đối với trường THPT và Trung tâm GDTX-HN: Phải được sự đồng ý bằng văn bản của Sở Giáo dục và Đào tạo.
• Định kỳ thu:
  • Thu theo đợt/hàng tháng: Tiền ăn, chăm sóc bán trú, nước uống, dạy thêm học thêm, coi xe đạp.
  • Thu theo học kỳ hoặc cả năm: Tiền trang thiết bị phục vụ bán trú, tiền sửa chữa nhỏ và mua sắm trang thiết bị dạy học. Đối với trang thiết bị bán trú dùng nhiều năm, nhà trường và phụ huynh có thể thỏa thuận mức thu hàng năm để bổ sung, thay thế khi cần thiết.

- Quy trình 5 bước tổ chức thu các khoản đóng góp (Điều 6)

Các cơ sở giáo dục bắt buộc phải thực hiện quy trình thu đóng góp theo đúng 5 bước sau:

1. Bước 1: Thống nhất chủ trương, kế hoạch thu và dự kiến chi trong Ban Giám hiệu, Hội đồng nhà trường và Ban đại diện cha mẹ học sinh.
2. Bước 2: Lập kế hoạch thu và dự trù kinh phí chi tiết. Tiến hành niêm yết công khai ít nhất 01 tuần tại trường để tiếp thu ý kiến đóng góp.
3. Bước 3: Báo cáo bằng văn bản lên cơ quan có thẩm quyền phê duyệt và chỉ thực hiện sau khi được đồng ý.
4. Bước 4: Phối hợp với Ban đại diện cha mẹ học sinh lấy ý kiến của toàn thể phụ huynh. Chỉ tiến hành thu khi đạt được sự nhất trí của tất cả phụ huynh học sinh.
5. Bước 5: Tổ chức thu các khoản theo kế hoạch đã phê duyệt.

- Quản lý, sử dụng và quy định chuyển tiếp (Điều 7 & Điều 8)

• Quản lý tài chính: Khi thu tiền phải sử dụng phiếu thu theo quy định. Nội dung và mức chi phải được thông qua Hội đồng giáo dục nhà trường, đưa vào quy chế chi tiêu nội bộ và niêm yết công khai quyết toán cho người đóng góp biết. Nhà trường chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của sổ sách kế toán.
• Thời gian thực hiện: Quyết định có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2014.
• Xử lý chuyển tiếp đối với năm học 2013 - 2014:
  • Các khoản thu đúng quy định tại Điều 2 đã thu từ đầu năm học được tiếp tục thực hiện.
  • Các khoản thu sai quy định phải chấm dứt ngay lập tức, thực hiện ghi chép sổ sách và báo cáo công khai. Đối với quỹ khuyến học, chữ thập đỏ đã thu thì giữ lại chi cho công tác khuyến học tại trường; quỹ Đoàn, Đội đã thu phải bàn giao cho tổ chức Đoàn, Đội quản lý theo Điều lệ.

- Trách nhiệm thi hành của các cơ quan, đơn vị (Điều 9 & Điều 10)

Quyết định giao nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ngành và địa phương để bảo đảm tính thực thi:

• Sở Tài chính: Chủ trì phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo ban hành hướng dẫn liên ngành; thanh tra, kiểm tra việc thu chi; tổng hợp báo cáo hàng năm trình Ủy ban nhân dân tỉnh.
• Sở Giáo dục và Đào tạo: Triển khai hướng dẫn đến các trường THPT, Trung tâm GDTX-HN; thẩm định mức thu theo thẩm quyền; phối hợp thanh tra và gửi báo cáo tổng hợp cho Sở Tài chính trước ngày 30 tháng 10 hàng năm.
• Ủy ban nhân dân cấp huyện, thành phố: Chỉ đạo các xã, phường, thị trấn thẩm định khoản thu; tổ chức thanh tra, kiểm tra các trường trực thuộc; chỉ đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Phòng Tài chính báo cáo Sở Tài chính trước ngày 15 tháng 10 hàng năm.
• Các cơ sở giáo dục: Trực tiếp phổ biến quy định đến phụ huynh; thực hiện thu chi đúng quy định; thỏa thuận chế độ miễn, giảm cho học sinh nghèo, tuyệt đối không để học sinh phải bỏ học vì hoàn cảnh khó khăn; báo cáo cấp trên trước ngày 01 tháng 10 hàng năm.
• Ủy ban nhân dân cấp xã, phường, thị trấn: Tuyên truyền quy định đến nhân dân; tăng cường đầu tư ngân sách cho giáo dục địa phương; thẩm định quy trình và phê duyệt mức thu cho các trường mầm non, tiểu học, THCS trên địa bàn.
• Cơ quan thông tin đại chúng: Sở Thông tin và Truyền thông, Báo Thái Bình, Đài Phát thanh và Truyền hình Thái Bình có trách nhiệm tuyên truyền rộng rãi các quy định này đến nhân dân.