Quyết định số 3367/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân tỉnh Bến Tre phê duyệt Đề án chuyển đổi nghề khai thác thủy sản trên địa bàn tỉnh đến năm 2030. Đây là một chính sách mang tính chiến lược nhằm tái cơ cấu ngành thủy sản, bảo vệ nguồn lợi sinh thái biển và đảm bảo sinh kế bền vững cho cộng đồng ngư dân địa phương.

Quan điểm và định hướng chuyển đổi nghề nghiệp cho ngư dân

• Quản lý và khai thác bền vững: Quản lý chặt chẽ và khai thác hiệu quả nguồn lợi kinh tế biển theo hướng liên kết sản xuất cộng đồng và tự quản, bảo đảm cân bằng sinh thái. Tổ chức lại lực lượng đánh bắt theo hướng tăng cường khai thác vùng lộng và vùng khơi, hạn chế tối đa việc khai thác mang tính hủy diệt nguồn lợi, chuyển dần sang các phương thức khai thác có tính chọn lọc cao.
• Sắp xếp lại đội tàu: Điều chỉnh quy mô đội tàu khai thác phù hợp với khả năng phục hồi của nguồn lợi thủy sản. Chuyển đổi nghề nghiệp cho ngư dân sang các lĩnh vực khác phù hợp với tiềm năng, lợi thế của địa phương và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, bám sát các mục tiêu tại Nghị quyết số 09/NQ-HĐND và Chương trình số 38-CTr/TU thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam.
• Đảm bảo an sinh xã hội và sinh kế: Giải quyết triệt để vấn đề việc làm cho các hộ ngư dân tham gia chuyển đổi nghề. Đối tượng hỗ trợ bao gồm cả lao động đi biển trực tiếp, lao động trong độ tuổi chưa có việc làm và lao động nữ. Đảm bảo các hộ dân tiếp cận đầy đủ dịch vụ y tế, chăm sóc sức khỏe và giáo dục, không để con em ngư dân phải bỏ học giữa chừng trong quá trình chuyển đổi sinh kế.

Mục tiêu chuyển đổi nghề nghiệp đến năm 2030

Đề án đặt ra các mục tiêu cụ thể nhằm cơ cấu lại đội tàu và chuyển đổi lao động theo hai giai đoạn:

• Mục tiêu tổng quát: Thực hiện giảm mạnh đội tàu lưới kéo và tàu khai thác vùng ven bờ; chuyển đổi phương tiện từ vùng ven bờ ra vùng lộng, từ vùng lộng ra vùng khơi. Đến năm 2025, xóa bỏ hoàn toàn tình trạng tàu cá không đăng ký, đăng kiểm. Chuyển đổi từ các nghề có hiệu quả thấp, gây hại môi trường sang các nghề có hiệu quả kinh tế cao và thân thiện với hệ sinh thái.
• Mục tiêu cắt giảm phương tiện: Đến năm 2030, cắt giảm tổng cộng 468 tàu thuyền, đưa số lượng tàu toàn tỉnh xuống còn 3.528 chiếc.
  • Giai đoạn 2021-2025: Cắt giảm 302 phương tiện, số tàu còn lại là 3.750 chiếc.
  • Giai đoạn 2026-2030: Cắt giảm thêm 166 phương tiện, số tàu còn lại là 3.528 chiếc.
• Cơ cấu đội tàu theo chiều dài đến năm 2030:
  • Tàu dưới 12m: Không cho phép đóng mới hoặc phát sinh số lượng. Giảm mạnh các nghề cố định, lưới kéo, te, xiệp, bẫy rập; khuyến khích chuyển sang nghề lưới rê và nghề câu. Mục tiêu cắt giảm 440 phương tiện, còn lại 750 chiếc.
  • Tàu từ 12m đến dưới 15m: Chỉ hoạt động tại vùng lộng. Khuyến khích cải hoán, nâng cấp để vươn khơi hoặc chuyển sang các nghề thân thiện với môi trường. Mục tiêu cắt giảm 28 phương tiện, còn lại 524 chiếc.
  • Tàu từ 15m trở lên: Chỉ hoạt động tại vùng khơi. Ổn định số lượng ở mức 2.254 chiếc, tập trung nâng cao công suất (đặc biệt là tàu trên 400 CV). Nghiêm cấm đóng mới hoặc cải hoán các tàu làm nghề lưới kéo, chỉ cho phép cải hoán sang nghề vây, nghề câu khơi hoặc tàu dịch vụ hậu cần nghề cá.
• Đào tạo nghề và giải quyết việc làm: Xây dựng phương án đào tạo nghề và giới thiệu việc làm cho khoảng 2.338 lao động thuộc hộ ngư dân, bao gồm:
  • Khoảng 1.936 lao động đi biển trực tiếp (750 lao động trong giai đoạn 2021-2025 và 1.186 lao động trong giai đoạn 2026-2030).
  • Khoảng 402 lao động khác trong gia đình hộ ngư dân (160 lao động trong giai đoạn 2021-2025 và 242 lao động trong giai đoạn 2026-2030).

Các nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Đề án

• Quản lý ngư trường và khai thác: Phân định rõ ràng các vùng ngư trường và tăng cường quản lý các hoạt động khai thác thủy sản trên địa bàn tỉnh.
• Đồng quản lý nghề cá: Triển khai và nhân rộng các mô hình đồng quản lý nghề cá có sự tham gia của cộng đồng.
• Khuyến ngư và tuyên truyền: Đẩy mạnh công tác khuyến ngư, phổ biến thông tin và tuyên truyền nâng cao nhận thức cho ngư dân về bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
• Hỗ trợ sinh kế và an sinh xã hội: Đề xuất các chính sách hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế; hỗ trợ phát triển nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi, trồng trọt; hỗ trợ ngư dân đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; thúc đẩy phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp.
• Tín dụng và đầu tư: Xây dựng các chính sách đầu tư hạ tầng và hỗ trợ nguồn vốn tín dụng ưu đãi cho ngư dân có nhu cầu chuyển đổi nghề nghiệp.
• Đào tạo và giáo dục: Hỗ trợ chi phí đào tạo nghề cho lao động chuyển đổi; thực hiện các chính sách hỗ trợ giáo dục, đào tạo cho con em thuộc các hộ ngư dân tham gia đề án.

Các chương trình, dự án ưu tiên triển khai

• Chương trình phổ biến, tuyên truyền quy định khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản tại Bến Tre.
• Chương trình rà soát, xây dựng danh mục đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu thị trường lao động cho cộng đồng ngư dân.
• Dự án xây dựng mô hình đồng quản lý trong khai thác thủy sản tại 3 huyện ven biển của tỉnh.
• Dự án cải hoán tàu cá từ vùng ven bờ lên vùng lộng và từ vùng lộng lên vùng khơi.
• Dự án thí điểm hỗ trợ ngư dân chuyển đổi nghề sang hoạt động dịch vụ du lịch.
• Dự án thí điểm hỗ trợ phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm (bò thịt, bò sữa, dê, gà, vịt) cho hộ ngư dân.
• Dự án thí điểm hỗ trợ nuôi trồng thủy sản cho các hộ chuyển đổi nghề.
• Dự án thí điểm hỗ trợ, tập huấn kỹ thuật trồng và chế biến thức ăn gia súc phục vụ chuyển đổi sinh kế.
• Dự án hỗ trợ tín dụng, tạo điều kiện cho hộ ngư dân tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi để chuyển đổi nghề.

Kinh phí và nguồn vốn thực hiện

• Tổng kinh phí dự kiến: 250,66 tỷ đồng. Trong đó:
  • Ngân sách trung ương hỗ trợ: 98,3 tỷ đồng.
  • Ngân sách địa phương bố trí: 118,66 tỷ đồng.
  • Vốn huy động từ các thành phần kinh tế khác: 33,7 tỷ đồng.
• Phân kỳ thực hiện:
  • Giai đoạn 2021-2025: 108,25 tỷ đồng.
  • Giai đoạn 2026-2030: 142,41 tỷ đồng.
• Nguồn vốn lồng ghép: Sử dụng nguồn vốn từ các Chương trình mục tiêu quốc gia về Xây dựng nông thôn mới và Giảm nghèo bền vững; Chương trình phát triển thủy sản; chính sách phát triển đội tàu hiện đại; vốn vay từ Ngân hàng Chính sách xã hội; quỹ khuyến nông, khuyến công quốc gia và địa phương; ngân sách cấp bổ sung cùng vốn tự có của ngư dân và doanh nghiệp.

Tổ chức thực hiện và hiệu lực thi hành

• Trách nhiệm của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan và Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố tổ chức triển khai thực hiện Đề án; định kỳ hàng năm tổng hợp kết quả, báo cáo và tham mưu đề xuất Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo.
• Trách nhiệm phối hợp: Văn phòng UBND tỉnh, Giám đốc các Sở (Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Kế hoạch và Đầu tư, Tài chính, Lao động - Thương binh và Xã hội, Công Thương, Văn hóa - Thể thao và Du lịch, Tài nguyên và Môi trường, Giáo dục và Đào tạo), Giám đốc Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh, Chủ tịch UBND các huyện, thành phố và các tổ chức, cá nhân liên quan chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.
• Hiệu lực thi hành: Quyết định có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành.