Quyết định 454/QĐ-UBND năm 2020 của Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Kạn ban hành quy định chi tiết về các tiêu chí lựa chọn sách giáo khoa lớp 1 cho năm học 2020 - 2021 trên địa bàn tỉnh. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm cụ thể hóa các tiêu chuẩn lựa chọn sách giáo khoa phù hợp với đặc thù vùng miền, điều kiện kinh tế - xã hội và năng lực học tập của học sinh các dân tộc tại địa phương.

Dưới đây là tóm tắt chi tiết các nội dung cốt lõi của Quyết định:

- Tiêu chí 1: Sách giáo khoa phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội của địa phương

Tiêu chí này tập trung vào việc đánh giá sự tương thích của sách giáo khoa với điều kiện thực tế, văn hóa và khả năng tài chính của người dân trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn, cụ thể bao gồm:

• Cấu trúc và kế hoạch giáo dục: Sách giáo khoa phải có cấu trúc rõ ràng, cụ thể, dễ phân biệt các chủ đề, chủ điểm. Điều này giúp các cơ sở giáo dục dễ dàng xây dựng kế hoạch dạy học và bố trí thời khóa biểu phù hợp với cơ sở vật chất cũng như năng lực thực tế của học sinh.
• Tính mở và sự phù hợp văn hóa: Nội dung sách cần có tính mở, kế thừa và linh hoạt. Ngôn ngữ, cách thức thể hiện phải phù hợp với văn hóa, lịch sử, địa lý của địa phương, cho phép điều chỉnh linh hoạt theo khả năng học tập của nhiều nhóm đối tượng học sinh khác nhau.
• Hệ thống bài tập thực tiễn: Các bài tập trong sách phải gắn liền với thực tiễn địa phương, hỗ trợ học sinh ôn tập, củng cố, phát triển năng lực, phẩm chất và đánh giá hiệu quả kỹ năng thực hành vận dụng kiến thức vào cuộc sống.
• Ngôn ngữ gần gũi, quen thuộc: Sử dụng ngôn ngữ gần gũi với đời sống địa phương, tạo độ mở để học sinh dễ dàng liên hệ, vận dụng các từ ngữ gắn liền với phong tục, tập quán đặc trưng của các dân tộc trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn.
• Phù hợp đặc thù dân tộc và nhà trường: Sách giáo khoa phải đáp ứng được các yếu tố đặc thù của nhà trường và cộng đồng dân cư các dân tộc thiểu số tại địa phương, bảo đảm chất lượng giáo dục toàn diện.
• Hình thức, giá thành và khả năng cung ứng: Kích thước, độ dày của sách phải phù hợp với lứa tuổi và đặc thù môn học để thuận tiện sử dụng, bảo quản. Sách phải được in ấn chất lượng tốt, giá thành hợp lý, phù hợp với điều kiện kinh tế của người dân địa phương, đồng thời nhà xuất bản phải đảm bảo khả năng cung ứng, phát hành đồng bộ và kịp thời.

- Tiêu chí 2: Sách giáo khoa phù hợp với điều kiện tổ chức dạy và học tại cơ sở giáo dục tiểu học

Tiêu chí này hướng tới việc bảo đảm tính khả thi trong quá trình giảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh tại các trường tiểu học trên địa bàn tỉnh:

• Tính chủ động cho giáo viên và nhà trường: Cấu trúc các chủ đề, chủ điểm có tính mở cao, tạo điều kiện tối đa cho nhà trường, tổ chuyên môn và giáo viên chủ động, linh hoạt xây dựng kế hoạch giáo dục, kiểm tra, đánh giá học sinh theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực.
• Phù hợp với năng lực đội ngũ quản lý và giáo viên: Sách giáo khoa phải tiếp cận theo hướng đổi mới nhưng vẫn đảm bảo tính khả thi, phù hợp với trình độ của cán bộ quản lý và giáo viên địa phương, giúp họ tự chủ, sáng tạo trong việc khai thác cơ sở vật chất và thiết bị dạy học hiện có.
• Nội dung phong phú và phân hóa đối tượng: Kiến thức trong sách cần phong phú, đáp ứng chuẩn đầu ra của chương trình và có tính phân hóa rõ rệt. Điều này giúp giáo viên dễ dàng thiết kế bài giảng, điều chỉnh hoặc bổ sung các hoạt động học tập phù hợp với từng nhóm học sinh.
• Đa dạng phương thức đánh giá: Sách giáo khoa cần hỗ trợ nhiều hình thức và phương pháp đánh giá khác nhau, tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên thực hiện dạy học tích hợp và gắn kết bài học với thực tế.
• Tính thẩm mỹ và khoa học trong trình bày: Sách phải được trình bày hấp dẫn, cân đối giữa chữ viết và hình ảnh minh họa, có tính thẩm mỹ cao nhằm kích thích hứng thú học tập. Các logo, ký hiệu chỉ dẫn phải rõ ràng, giúp học sinh dễ dàng xác định mục tiêu bài học.
• Lượng kiến thức vừa sức: Nội dung bài học, câu hỏi và bài tập phải đảm bảo vừa sức, không gây quá tải, phù hợp với tâm sinh lý và nhận thức của học sinh các dân tộc tại Bắc Kạn, từ đó thúc đẩy tư duy độc lập và sáng tạo.
• Hướng dẫn học tập và tăng cường trải nghiệm: Các hoạt động học tập cần có gợi ý, hướng dẫn cụ thể để học sinh tự chuẩn bị bài và đánh giá kết quả. Đồng thời, tăng cường các hoạt động trải nghiệm thực tiễn, tạo cơ hội học tập bình đẳng cho mọi đối tượng học sinh.

- Quy định về tổ chức thực hiện và trách nhiệm thi hành

Quyết định cũng phân công nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan, đơn vị liên quan nhằm đảm bảo việc lựa chọn sách giáo khoa diễn ra nghiêm túc, đúng quy định:

• Sở Giáo dục và Đào tạo: Chịu trách nhiệm chủ trì, phối hợp với Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố và các sở, ngành liên quan để tổ chức hướng dẫn, giám sát, kiểm tra quá trình lựa chọn sách giáo khoa tại các cơ sở giáo dục phổ thông trên địa bàn tỉnh.
• Trách nhiệm thi hành: Các chức danh bao gồm Chánh Văn phòng Đoàn ĐBQH, HĐND và UBND tỉnh; Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo; Chủ tịch Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố; cùng thủ trưởng các sở, ngành, đơn vị có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này.