Quyết định số 490-QĐ được ban hành năm 1992 bởi Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thông tin và Thể thao (do Thứ trưởng Vũ Khắc Liên ký thay) nhằm chính thức công nhận và xếp hạng 30 di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn các tỉnh Nghệ An, Quảng Bình và thành phố Hà Nội. Quyết định này thiết lập cơ sở pháp lý quan trọng cho việc bảo tồn, tôn tạo và quản lý các di sản văn hóa, lịch sử của dân tộc trước các tác động của quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Quyết định này áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa, Ủy ban nhân dân các cấp tại các địa phương có di tích được công nhận, cùng các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến việc bảo vệ, quản lý và khai thác giá trị của 30 di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh được liệt kê trong danh mục.

Danh sách 30 di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh được công nhận

Quyết định đã chính thức xếp hạng và đưa vào danh mục bảo vệ cấp quốc gia đối với 30 di tích thuộc 3 địa phương, cụ thể bao gồm:

• Tỉnh Nghệ An (01 di tích): Di tích lịch sử và kiến trúc - nghệ thuật Đền thờ Trần Đăng Dính tại xã Phúc Thành, huyện Yên Thành.
• Tỉnh Quảng Bình (01 di tích): Di tích lịch sử Lăng mộ Hồ Hồng (Hồ Cưởng) tại huyện Bố Trạch.
• Thành phố Hà Nội (28 di tích): Chiếm số lượng lớn nhất trong danh sách công nhận lần này, tập trung tại các quận, huyện ngoại thành và nội thành cũ, bao gồm:
  • Huyện Gia Lâm: Đình Nghè Kim Sơn (xã Kim Sơn); Đình - Nghè Sen Hồ và Chùa Vạn Xuân (xã Lệ Chi); Đình - Miếu Công Đình (xã Đình Xuyên); Chùa Linh Quang và Đền Trúc Lâm (xã Đình Xuyên).
  • Huyện Từ Liêm: Đình Tây Mỗ - Đền Am (xã Tây Mỗ); Đình Ngọc Mạch (xã Xuân Phương); Đình Đông Ba - Chùa Sùng An (xã Thượng Cát); Đình Thượng Cát - Chùa Kỳ Vũ (xã Thượng Cát); Đình Yên Nội - Chùa Thánh Quang (xã Liên Mạc); Đình Trong - Đình Ngoài - Đền Dục Anh (xã Trung Hòa); Đình Phú Đô (xã Mễ Trì); Chùa Nhơn (xã Xuân Phương); Chùa Mễ Trì Thượng và Đình Mễ Trì Thượng (xã Mễ Trì); Chùa Văn Trì và Đình Văn Trì (xã Minh Khai); Đình Mễ Trì Hạ (xã Mễ Trì).
  • Huyện Thanh Trì: Chùa Triệu Khánh (xã Thanh Trì); Đình Nhân Hòa - Chùa Phúc Lâm (xã Tả Thanh Oai); Đình - Chùa Vạn Phúc (xã Vạn Phúc); Chùa Tiên Linh (xã Vạn Phúc); Đình - Đền Thọ Am (xã Liên Ninh); Đình Phú Diễn (xã Hữu Hòa).
  • Quận Đống Đa: Chùa Nam Đồng (Càn An) tại phường Nam Đồng; Chùa Đãn Cơ (Chùa Nền) tại phường Láng Thượng; Đình Láng Hạ tại phường Láng Hạ.
  • Quận Hai Bà Trưng: Chùa Hưng Ký tại phường Minh Khai.
  • Quận Ba Đình: Di tích lịch sử Hồ Hữu Tiệp và mảnh xác máy bay B.52 bị bắn rơi ngày 27-12-1972 tại phường Ngọc Hà.

Chế độ bảo vệ nghiêm ngặt và quản lý đất đai tại khu vực di tích

Để bảo đảm tính nguyên vẹn của các di sản, Bộ Văn hóa, Thông tin và Thể thao đưa ra các quy định quản lý nghiêm ngặt:

• Nghiêm cấm tuyệt đối mọi hoạt động xây dựng, khai thác hoặc các hành vi xâm hại khác trong các khu vực bảo vệ của di tích đã được khoanh vùng xác định ranh giới.
• Trong các trường hợp đặc biệt phát sinh nhu cầu sử dụng đất đai thuộc phạm vi di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh đã được công nhận, việc sử dụng phải được sự đồng ý và cấp phép bằng văn bản từ Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thông tin và Thể thao.

Phân cấp quản lý nhà nước và trách nhiệm thi hành

Quyết định quy định rõ cơ chế phối hợp và trách nhiệm của các cấp chính quyền và cơ quan chuyên môn:

• Ủy ban nhân dân các cấp: Có trách nhiệm thực hiện quyền quản lý nhà nước đối với các di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn theo đúng các quy định của pháp luật hiện hành về bảo vệ di sản.
• Trách nhiệm cá nhân và đơn vị chuyên môn: Chánh Văn phòng Bộ, Vụ trưởng Vụ Bảo tồn Bảo tàng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân và Giám đốc Sở Văn hóa Thông tin của các tỉnh Nghệ An, Quảng Bình và thành phố Hà Nội chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc tổ chức triển khai, giám sát và thi hành nghiêm túc các nội dung của Quyết định này.

Hiệu lực thi hành

Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc các quy định bảo vệ di tích nêu trên.