Quyết định số 55/1998/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành phê duyệt danh mục hàng hóa xuất khẩu phải có giấy phép kinh doanh xuất - nhập khẩu nhằm thiết lập hành lang pháp lý rõ ràng, quản lý chặt chẽ các mặt hàng đặc thù, đồng thời tạo điều kiện thông thoáng cho hoạt động thương mại quốc tế của các doanh nghiệp.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Quyết định này áp dụng đối với các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế thực hiện hoạt động xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài. Tuy nhiên, văn bản quy định rõ hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài không thuộc diện điều chỉnh của Quyết định này.

Danh mục hàng hóa xuất khẩu phải có giấy phép kinh doanh

Khi thực hiện xuất khẩu các mặt hàng thuộc danh mục dưới đây, doanh nghiệp bắt buộc phải có giấy phép kinh doanh xuất - nhập khẩu do Bộ Thương mại cấp với ngành hàng phù hợp:

• Gạo.
• Chất nổ, chất dễ cháy (ngoại trừ mặt hàng diêm).
• Sách, báo.
• Ngọc trai, đá quý, kim loại quý (ngoại trừ các loại đồ kim hoàn giả).
• Tác phẩm nghệ thuật, đồ sưu tầm và các loại đồ cổ.

Cơ chế xuất khẩu đối với các mặt hàng ngoài danh mục

Đối với các mặt hàng nằm ngoài Danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu đã được công bố và ngoài 05 nhóm mặt hàng phải xin giấy phép nêu trên, Nhà nước áp dụng cơ chế tự do hóa thương mại:

• Doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế được phép xuất khẩu trực tiếp sau khi đã hoàn thành đầy đủ các thủ tục hải quan theo quy định pháp luật.
• Hoạt động xuất khẩu được thực hiện dựa trên nội dung đăng ký kinh doanh nội địa khi thành lập doanh nghiệp, không đòi hỏi thêm giấy phép xuất khẩu chuyên ngành từ Bộ Thương mại.

Ủy quyền quản lý và hướng dẫn thi hành

Để đảm bảo tính linh hoạt và đồng bộ trong quá trình thực thi, Thủ tướng Chính phủ thực hiện phân cấp quản lý như sau:

• Ủy quyền cho Bộ trưởng Bộ Thương mại căn cứ vào chính sách hàng hóa xuất nhập khẩu của Chính phủ trong từng thời kỳ và Danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu Việt Nam do Tổng cục Thống kê ban hành để công bố chi tiết danh mục các mặt hàng cụ thể phải xin giấy phép.
• Bộ Thương mại có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp và Tổng cục Hải quan để ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết việc thi hành Quyết định này.

Hiệu lực thi hành

Quyết định 55/1998/QĐ-TTg có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày ban hành. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan trực thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.