Sắc lệnh số 04-SL do Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ban hành là một văn bản pháp lý đặt nền móng quan trọng cho việc tổ chức và hoạt động của các đoàn thể luật sư trong giai đoạn đầu của chính quyền cách mạng. Sắc lệnh này vừa kế thừa có chọn lọc các quy định cũ, vừa thực hiện những cải cách dân chủ quan trọng trong ngành tư pháp nước nhà.

Dưới đây là tóm tắt chi tiết và chuyên sâu toàn bộ nội dung cốt lõi của Sắc lệnh số 04-SL:

1. Nguyên tắc tổ chức và phạm vi hoạt động của luật sư (Điều 1 và Điều 2)

• Kế thừa tổ chức cũ có sửa đổi: Cách thức tổ chức các đoàn thể luật sư tại Việt Nam tạm thời được giữ nguyên theo quy định tại Sắc lệnh ngày 25 tháng 05 năm 1930. Tuy nhiên, việc áp dụng này phải đi kèm với các điều khoản sửa đổi, bổ sung mới được quy định cụ thể trong Sắc lệnh số 04-SL.
• Mở rộng quyền bào chữa: Các luật sư được trao quyền bào chữa trước tất cả các tòa án từ cấp hàng tỉnh trở lên, đồng thời có quyền bào chữa trước các tòa án quân sự. Đây là một bước tiến lớn nhằm bảo đảm quyền tự do dân chủ và quyền được bảo vệ pháp lý của công dân trước pháp luật.

2. Điều kiện và tiêu chuẩn để trở thành luật sư thực thụ (Điều 3)

Sắc lệnh bãi bỏ Điều thứ 5 của Sắc lệnh ngày 25 tháng 05 năm 1930 và thay thế bằng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt nhưng bình đẳng hơn để được liệt danh vào bảng luật sư tại tòa Thượng thẩm Hà Nội hoặc Sài Gòn:

• Quốc tịch và bình đẳng giới: Người đăng ký phải có quốc tịch Việt Nam, quy định áp dụng bình đẳng cho cả nam và nữ.
• Trình độ chuyên môn: Phải sở hữu bằng Cử nhân luật.
• Thời gian tập sự: Đã làm luật sư tập sự trong thời gian ba năm (tính từ ngày tuyên thệ) tại một văn phòng luật sư thực thụ trong nước Việt Nam. Đối với những người đã tập sự tại Pháp, có thể xin tính thời gian này nhưng chỉ được khấu trừ tối đa là 12 tháng.
• Phẩm chất đạo đức: Phải có hạnh kiểm tốt.
• Chứng nhận năng lực: Phải có bằng chứng chứng minh đã hết hạn tập sự và đủ tư cách làm luật sư thực thụ. Chứng nhận này do Hội đồng kỷ luật luật sư cấp sau khi đã đánh giá toàn diện về tài năng và đức hạnh của luật sư tập sự.

3. Quy trình xét duyệt tập sự và cơ chế giải quyết khiếu nại (Điều 3)

• Gia hạn tập sự: Nếu Hội đồng kỷ luật xét thấy luật sư tập sự chưa đủ tư cách, sau khi chất vấn đương sự, Hội đồng có quyền gia hạn tập sự thêm một năm. Hội đồng chỉ được phép gia hạn tối đa hai lần (mỗi lần một năm).
• Quyết định cuối cùng: Sau khi hết thời hạn gia hạn tối đa hai năm, Hội đồng kỷ luật bắt buộc phải cấp chứng nhận hoặc từ chối hẳn. Trong trường hợp từ chối, bản quyết nghị của Hội đồng phải nêu rõ lý do cụ thể.
• Cơ chế kháng cáo: Bản sao quyết nghị từ chối phải được gửi cho ông Chưởng lý tòa Thượng thẩm và luật sư tập sự. Trong thời hạn một tháng kể từ ngày nhận quyết nghị, cả Chưởng lý và luật sư tập sự đều có quyền kháng cáo lên tòa Thượng thẩm để giải quyết theo quy định pháp luật.

4. Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý đoàn thể luật sư (Điều 4 và Điều 5)

• Thành lập Hội đồng luật sư: Đoàn thể luật sư thuộc tòa Thượng thẩm Sài Gòn hoặc Hà Nội sẽ tiến hành bầu ra một Hội đồng luật sư nếu trong thuộc hạt quản lý có từ mười văn phòng luật sư trở lên.
• Thành lập Ban luật sư thực thụ lâm thời: Trong trường hợp thuộc hạt không đủ mười văn phòng, các luật sư thực thụ sẽ họp lại để thành lập "Ban luật sư thực thụ" nhằm tạm thời thực hiện các nhiệm vụ của Hội đồng luật sư. Ban này có quyền tự bầu chủ tịch và tự tổ chức công việc của mình.
• Quản lý văn phòng tạm thời: Đối với các luật sư tập sự đã hoàn thành thời gian tập sự từ mười tám tháng trở lên, Hội đồng luật sư có thẩm quyền xem xét và cho phép tạm thời quản lý một văn phòng luật sư.

5. Điều khoản thi hành (Điều 6 và Điều 7)

• Bãi bỏ quy định trái luật: Tất cả các điều lệ, quy định trước đây có nội dung trái với Sắc lệnh số 04-SL này đều bị bãi bỏ.
• Trách nhiệm thi hành: Bộ trưởng Bộ Tư pháp chịu trách nhiệm thi hành sắc lệnh này.