Thông tư số 15/2014/TT-BCT do Bộ Công Thương ban hành quy định chi tiết về việc mua, bán công suất phản kháng từ hệ thống điện quốc gia, nhằm cụ thể hóa các quy định tại Nghị định số 137/2013/NĐ-CP của Chính phủ.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động mua bán điện từ hệ thống điện quốc gia và các đơn vị liên quan. Đối tượng điều chỉnh trực tiếp bao gồm:

• Bên bán điện: Các đơn vị bán buôn và bán lẻ điện đã được cấp giấy phép hoạt động điện lực trong lĩnh vực tương ứng.
• Bên mua điện: Các tổ chức, cá nhân ký hợp đồng mua điện để phục vụ mục đích sản xuất, kinh doanh, dịch vụ hoặc để bán lại cho các tổ chức, cá nhân khác.

Điều kiện và đối tượng phải mua công suất phản kháng

Việc mua công suất phản kháng được áp dụng đối với các khách hàng sử dụng điện có các đặc điểm sau:

• Khách hàng có trạm biến áp riêng hoặc không có trạm biến áp riêng, nhưng có công suất sử dụng cực đại đăng ký tại hợp đồng mua bán điện từ 40 kW trở lên và có hệ số công suất cosφ dưới 0,9.
• Trường hợp khách hàng đăng ký công suất dưới 40 kW nhưng thực tế sử dụng cực đại từ 40 kW trở lên trong 3 chu kỳ ghi chỉ số công tơ liên tiếp thì cũng thuộc đối tượng phải mua công suất phản kháng kể từ chu kỳ kế tiếp. Khách hàng và bên bán điện có trách nhiệm thỏa thuận lại hợp đồng.

Phương pháp xác định hệ số công suất cosφ

Hệ số công suất cosφ được tính toán dựa trên số liệu đo đếm thực tế từ công tơ điện trong một chu kỳ ghi chỉ số, cụ thể:

• Công thức tính toán dựa trên điện năng tác dụng (Ap - tính bằng kWh) và điện năng phản kháng nhận về (Aq - tính bằng kVArh) tiêu thụ trong khoảng thời gian giữa hai lần ghi chỉ số.
• Trường hợp một hợp đồng áp dụng cho nhiều công tơ tại cùng một địa điểm chung đường dây trung thế hoặc cao thế: Điện năng tác dụng và điện năng phản kháng sẽ được tính bằng tổng sản lượng của tất cả các công tơ cộng lại.
• Trường hợp sử dụng điện hỗn hợp (sản xuất, kinh doanh kết hợp mục đích khác): Nếu có công tơ đo đếm riêng cho phần sản xuất, kinh doanh, dịch vụ thì chỉ tính mua công suất phản kháng cho phần này. Nếu dùng chung công tơ và cosφ dưới 0,9 thì phải mua công suất phản kháng cho toàn bộ lượng điện năng chung.

Phương thức tính tiền mua công suất phản kháng

Tiền mua công suất phản kháng (Tq) là khoản chi phí bù đắp phát sinh do sử dụng quá lượng quy định, được tính theo công thức: Tq = Tp x k% (trong đó Tp là tiền điện năng tác dụng chưa thuế VAT, k là hệ số bù đắp chi phí).

Hệ số bù đắp k (%) được xác định cụ thể theo mức giảm của hệ số công suất cosφ:

• Hệ số cosφ từ 0,9 trở lên: k bằng 0% (không phải mua).
• Hệ số cosφ từ 0,80 đến 0,89: k dao động từ 1,12% (tại cosφ = 0,89) tăng dần lên đến 12,5% (tại cosφ = 0,80).
• Hệ số cosφ từ 0,70 đến 0,79: k dao động từ 13,92% (tại cosφ = 0,79) tăng dần lên đến 28,57% (tại cosφ = 0,70).
• Hệ số cosφ từ 0,60 đến 0,69: k dao động từ 30,43% (tại cosφ = 0,69) tăng dần lên đến 50% (tại cosφ = 0,60).
• Hệ số cosφ dưới 0,60: k được ấn định ở mức 52,54%.

Quy định về thanh toán và các trường hợp đặc biệt

• Thanh toán: Tiền mua công suất phản kháng được thanh toán cùng kỳ với tiền điện năng tác dụng. Hóa đơn và việc xử lý nợ tiền điện thực hiện theo quy định hiện hành của Bộ Tài chính và pháp luật về điện lực.
• Trường hợp miễn trừ: Bên mua điện không phải mua công suất phản kháng (ngay cả khi cosφ dưới 0,9) nếu bên bán điện không đảm bảo chất lượng điện năng theo đúng quy định tại Nghị định số 137/2013/NĐ-CP.
• Cơ chế phát ngược công suất phản kháng: Nếu bên mua điện có khả năng phát ngược công suất phản kháng lên lưới và bên bán có nhu cầu mua, hai bên tự thỏa thuận qua hợp đồng. Nếu không thống nhất được thì kiến nghị Bộ Công Thương giải quyết.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 15/2014/TT-BCT chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 10 tháng 12 năm 2014. Thông tư này thay thế hoàn toàn Thông tư số 07/2006/TT-BCN ngày 27 tháng 10 năm 2006 của Bộ Công nghiệp hướng dẫn mua bán công suất phản kháng. Mọi vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện sẽ do Cục Điều tiết điện lực xem xét giải quyết theo thẩm quyền hoặc báo cáo Bộ Công Thương quyết định.