Thông tư 18/2013/TT-BTP do Bộ trưởng Bộ Tư pháp ban hành hướng dẫn chi tiết về cách tính thời gian thực hiện và thủ tục thanh toán chi phí thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý, nhằm bảo đảm tính minh bạch, hợp lý và tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động trợ giúp pháp lý.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư này áp dụng đối với Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước, Chi nhánh của Trung tâm và các cộng tác viên trợ giúp pháp lý. Đối với Trợ giúp viên pháp lý khi thực hiện trợ giúp pháp lý theo các hình thức tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng và hòa giải, cách tính thời gian và thủ tục thanh toán chi phí cũng được thực hiện theo quy định tại Thông tư này; đồng thời, Trợ giúp viên pháp lý được hưởng chế độ bồi dưỡng vụ việc bằng 20% mức áp dụng đối với cộng tác viên trợ giúp pháp lý.

Nguyên tắc thực hiện thanh toán chi phí

• Việc tính toán chi phí phải phù hợp với tính chất phức tạp của từng vụ việc theo quy định pháp luật về nghiệp vụ trợ giúp pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ quan và người thực hiện trong quá trình thanh toán.
• Giám đốc Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính hợp lý, hợp pháp khi phê duyệt quyết định thanh toán chi phí.
• Người thực hiện trợ giúp pháp lý phải chịu trách nhiệm về tính xác thực của việc kê khai thời gian thực hiện vụ việc.
• Người xác nhận thời gian làm việc cho người thực hiện trợ giúp pháp lý chịu trách nhiệm về tính chính xác và trung thực của nội dung xác nhận.

Cách tính thời gian thực hiện tư vấn pháp luật

• Đối với tư vấn pháp luật bằng miệng (tính bằng giờ): Thời gian thực hiện được xác định dựa trên các căn cứ gồm: Thời gian trực tiếp gặp gỡ, tiếp xúc với người được trợ giúp pháp lý hoặc thân nhân của họ (có xác nhận của họ); Thời gian xác minh, làm việc tại các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan (có xác nhận của nơi đến làm việc); Thời gian nghiên cứu hồ sơ vụ việc và chuẩn bị tài liệu tư vấn (do Trung tâm hoặc Chi nhánh xác nhận trên cơ sở đề xuất của người thực hiện).
• Đối với tư vấn pháp luật bằng văn bản: Việc thanh toán chi phí được thực hiện theo các quy định hướng dẫn hiện hành của Bộ Tài chính và Bộ Tư pháp về lập, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí bảo đảm hoạt động của cơ quan, tổ chức trợ giúp pháp lý nhà nước.

Cách tính thời gian tham gia tố tụng

Thời gian và căn cứ xác định thời gian tham gia tố tụng giải quyết vụ việc trợ giúp pháp lý bao gồm:

• Thời gian gặp người bị tạm giữ, bị can, bị cáo tại Trại tạm giam, Nhà tạm giữ (có xác nhận của cán bộ quản lý) hoặc tại ngoại (có xác nhận của bị can, bị cáo).
• Thời gian tham gia hỏi cung bị can, bị cáo hoặc lấy lời khai của người bị hại, người làm chứng, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan cùng với Điều tra viên hoặc Kiểm sát viên (có xác nhận của người tiến hành hỏi cung hoặc lấy lời khai).
• Thời gian gặp gỡ, làm việc với thân nhân của người bị tạm giữ, bị can, bị cáo; làm việc với người bị hại, đương sự, người làm chứng và những người tham gia tố tụng khác trong các vụ án hình sự, dân sự, hành chính (có xác nhận của những người này).
• Thời gian nghiên cứu hồ sơ và chuẩn bị tài liệu tại cơ quan tiến hành tố tụng, hoặc gặp gỡ người tiến hành tố tụng (có xác nhận của người trực tiếp giải quyết vụ án hoặc người tiến hành tố tụng).
• Thời gian xác minh, thu thập tài liệu, đồ vật, chứng cứ, xem xét hiện trường hoặc tham gia đối thoại trong vụ án hành chính (do Trung tâm hoặc Chi nhánh xác nhận trên cơ sở đề xuất của Luật sư cộng tác viên, Trợ giúp viên pháp lý).
• Thời gian thực hiện hòa giải đối với các vụ án dân sự bắt buộc phải hòa giải trước khi xét xử (có xác nhận của Thẩm phán chủ trì phiên hòa giải).
• Thời gian tham gia phiên tòa (có xác nhận của Thẩm phán chủ tọa phiên tòa) và thời gian làm việc cần thiết khác với các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan.
• Trường hợp cơ quan tiến hành tố tụng đình chỉ hoặc tạm đình chỉ vụ án, thời gian làm căn cứ thanh toán chế độ bồi dưỡng là thời gian thực tế mà Luật sư cộng tác viên hoặc Trợ giúp viên pháp lý đã tham gia trợ giúp pháp lý tính đến thời điểm có quyết định đình chỉ hoặc tạm đình chỉ.

Cách tính thời gian tham gia đại diện ngoài tố tụng

Thời gian và căn cứ xác định thời gian tham gia đại diện ngoài tố tụng bao gồm:

• Thời gian gặp gỡ, tiếp xúc với người được trợ giúp pháp lý, thân nhân của họ hoặc người làm chứng (có xác nhận của những người này).
• Thời gian nghiên cứu hồ sơ, chuẩn bị tài liệu và xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ liên quan đến việc đại diện (do Trung tâm hoặc Chi nhánh xác nhận trên cơ sở đề xuất của người thực hiện).
• Thời gian gặp gỡ, làm việc với cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan (có xác nhận của các cơ quan, tổ chức, cá nhân đó).
• Thời gian tham gia đại diện trước cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết vụ việc trợ giúp pháp lý (có xác nhận của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền đó).

Thủ tục đề nghị thanh toán chi phí thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý

• Hồ sơ đề nghị thanh toán: Sau khi hoàn thành vụ việc tư vấn, tham gia tố tụng hoặc đại diện ngoài tố tụng, người thực hiện lập 01 bộ hồ sơ gửi Trung tâm hoặc Chi nhánh. Hồ sơ gồm có: Bảng kê chi phí và thời gian thực hiện (Mẫu số 01); Phiếu xác nhận thời gian làm việc (Mẫu số 02); Hóa đơn, chứng từ và giấy tờ hợp lệ chứng minh chi phí hành chính liên quan (nếu có). Đối với vụ việc hòa giải, người thực hiện lập Bảng kê chi phí thực hiện vụ việc hòa giải (Mẫu số 03).
• Thời hạn giải quyết thanh toán: Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ đề nghị thanh toán, Chi nhánh có trách nhiệm chuyển hồ sơ về Trung tâm. Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ, Trung tâm phải thực hiện thanh toán chi phí cho người đề nghị. Trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ, trong vòng 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ, Trung tâm phải thông báo và yêu cầu người thực hiện hoàn thiện hồ sơ.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 18/2013/TT-BTP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 10 tháng 01 năm 2014. Trong quá trình triển khai thực hiện, nếu phát sinh khó khăn, vướng mắc, các địa phương có trách nhiệm phản ánh kịp thời về Bộ Tư pháp để nghiên cứu, sửa đổi và bổ sung phù hợp.