Thông tư số 37/2013/TT-BCT do Bộ trưởng Bộ Công Thương ban hành quy định chi tiết về hoạt động nhập khẩu thuốc lá điếu và xì gà vào Việt Nam. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm cụ thể hóa các cam kết quốc tế của Việt Nam khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) cũng như thực hiện các biện pháp kiểm soát tiêu dùng thuốc lá theo Công ước khung về kiểm soát thuốc lá (FCTC) của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư này điều chỉnh toàn bộ hoạt động nhập khẩu đối với các sản phẩm thuốc lá điếu và xì gà. Tuy nhiên, quy định này loại trừ một số trường hợp cụ thể không thuộc phạm vi điều chỉnh bao gồm:

• Nhập khẩu thuốc lá điếu, xì gà để kinh doanh tại các cửa hàng miễn thuế.
• Nhập khẩu thuốc lá điếu, xì gà làm hàng mẫu để nghiên cứu, sản xuất thử nghiệm hoặc tạm nhập, tái xuất để làm hàng mẫu tham dự các hội chợ, triển lãm thương mại.
• Thuốc lá điếu, xì gà của cá nhân nhập cảnh mang theo trong định mức tiêu chuẩn miễn thuế theo quy định của Chính phủ.
• Các hoạt động tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, kinh doanh chuyển khẩu và quá cảnh qua lãnh thổ Việt Nam.

Đối tượng áp dụng của Thông tư bao gồm các thương nhân thực hiện hoạt động nhập khẩu thuốc lá điếu, xì gà cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến hoạt động này.

Nguyên tắc quản lý và chỉ định thương nhân nhập khẩu

Do thuốc lá là mặt hàng không khuyến khích tiêu dùng và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, Nhà nước thực hiện cơ chế thống nhất quản lý nhập khẩu chặt chẽ:

• Cơ chế thương mại nhà nước: Phù hợp với cam kết gia nhập WTO, Nhà nước chỉ cho phép thương nhân được Bộ Công Thương chỉ định mới được phép nhập khẩu mặt hàng này.
• Chỉ định thương nhân thực hiện: Bộ Công Thương chỉ định Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam (VINATABA) là thương nhân duy nhất được phép nhập khẩu thuốc lá điếu và xì gà theo cơ chế thương mại nhà nước.

Các điều kiện và yêu cầu nghiêm ngặt đối với sản phẩm nhập khẩu

Sản phẩm thuốc lá điếu, xì gà khi nhập khẩu và lưu thông trên thị trường Việt Nam phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật và pháp lý sau:

• Sở hữu trí tuệ và tem nhãn: Phải được đăng ký bảo hộ quyền sử dụng nhãn hiệu hàng hóa hợp pháp tại Việt Nam và phải được dán tem thuốc lá nhập khẩu theo đúng quy định của Bộ Tài chính trước khi lưu thông.
• Tuân thủ quy định kinh doanh: Phải chấp hành nghiêm chỉnh các quy định pháp luật hiện hành về hoạt động mua bán sản phẩm thuốc lá tại thị trường nội địa.
• Chất lượng và an toàn thực phẩm: Phải thực hiện công bố hợp chuẩn, hợp quy hoặc công bố phù hợp quy định an toàn thực phẩm. Đồng thời, sản phẩm phải qua kiểm tra chất lượng vệ sinh an toàn và hàm lượng các chất độc hại tương tự như tiêu chuẩn áp dụng đối với thuốc lá sản xuất trong nước.
• Quy định đối với nhãn hiệu mới: Đối với các nhãn hiệu thuốc lá điếu, xì gà lần đầu tiên nhập khẩu vào Việt Nam, thương nhân bắt buộc phải gửi mẫu đến cơ quan, tổ chức kiểm nghiệm được chỉ định để phân tích mẫu theo quy chuẩn kỹ thuật trước khi làm thủ tục thông quan.
• Ghi nhãn và cảnh báo sức khỏe: Phải tuân thủ tuyệt đối các quy định về ghi nhãn hàng hóa tiêu thụ tại Việt Nam và bắt buộc phải in cảnh báo sức khỏe trên bao bì sản phẩm theo quy định.

Thủ tục nhập khẩu và chế độ cấp phép tự động

Quy trình thông quan và cấp phép nhập khẩu được kiểm soát chặt chẽ qua các bước cụ thể:

• Cửa khẩu nhập khẩu: Thuốc lá điếu và xì gà chỉ được phép nhập khẩu vào Việt Nam thông qua các cửa khẩu quốc tế.
• Hồ sơ thông quan tại cơ quan Hải quan: Ngoài các chứng từ hải quan thông thường, thương nhân phải xuất trình: 01 bản chính Đơn đăng ký nhập khẩu tự động đã được Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) xác nhận; 01 bản sao công chứng Bản công bố hợp quy hoặc Bản công bố phù hợp an toàn thực phẩm; và 01 bản sao Giấy chứng nhận phân tích mẫu (đối với nhãn hiệu nhập khẩu lần đầu).
• Quy trình đăng ký cấp phép tự động: Thương nhân gửi 01 bộ hồ sơ qua đường bưu điện về Cục Xuất nhập khẩu - Bộ Công Thương. Hồ sơ gồm: 02 bản Đơn đăng ký theo mẫu, 01 bản sao hợp đồng nhập khẩu, 01 bản sao hóa đơn thương mại, và 01 bản sao vận đơn hoặc chứng từ vận tải.
• Thời hạn giải quyết và hiệu lực: Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Cục Xuất nhập khẩu sẽ xác nhận đơn đăng ký. Đơn đăng ký nhập khẩu tự động sau khi được xác nhận có giá trị hiệu lực thực hiện trong vòng 30 ngày kể từ ngày xác nhận.

Chế độ báo cáo và giám sát định kỳ

Để đảm bảo việc giám sát sản lượng và kim ngạch nhập khẩu, thương nhân có trách nhiệm thực hiện chế độ báo cáo định kỳ:

• Báo cáo quý: Trong vòng 15 ngày đầu tiên của quý kế tiếp, thương nhân phải gửi báo cáo bằng văn bản về Cục Xuất nhập khẩu nêu rõ chủng loại, số lượng, trị giá nhập khẩu, giá bán thực tế và dự kiến kế hoạch nhập khẩu giai đoạn tới.
• Báo cáo năm: Trước ngày 15 tháng 10 hàng năm, thương nhân phải thực hiện báo cáo tổng hợp tình hình nhập khẩu của 3 quý đầu năm và xây dựng dự kiến kế hoạch nhập khẩu cho cả năm tiếp theo (thay thế cho báo cáo quý III).
• Đánh giá định kỳ: Sau 03 năm thực hiện, Bộ Công Thương sẽ chủ trì tiến hành đánh giá toàn diện việc thực hiện Thông tư này để xem xét, điều chỉnh việc chỉ định thương nhân nhập khẩu theo cơ chế thương mại nhà nước.

Hiệu lực thi hành

Thông tư số 37/2013/TT-BCT chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 20 tháng 02 năm 2014. Văn bản này thay thế hoàn toàn cho Thông tư liên tịch số 01/2007/TTLT-BTM-BCN ngày 10 tháng 01 năm 2007 của liên Bộ Thương mại và Bộ Công nghiệp hướng dẫn nhập khẩu thuốc lá điếu, xì gà trước đây.