Thông tư 59/2020/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành hướng dẫn việc lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí bảo đảm hoạt động trợ giúp pháp lý. Văn bản này đóng vai trò quan trọng trong việc cụ thể hóa các quy định tài chính nhằm hỗ trợ tối đa cho công tác trợ giúp pháp lý, bảo đảm quyền lợi cho các đối tượng được trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư này hướng dẫn chi tiết việc lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí bảo đảm hoạt động trợ giúp pháp lý. Đối tượng áp dụng bao gồm:

• Các cơ quan quản lý và tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý nhà nước, bao gồm: Cục Trợ giúp pháp lý, Sở Tư pháp, Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước và các Chi nhánh của Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước (gọi chung là cơ quan trợ giúp pháp lý nhà nước).
• Các cơ quan, tổ chức và cá nhân khác có liên quan đến hoạt động trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật.

Nguồn kinh phí bảo đảm hoạt động trợ giúp pháp lý

Nguồn tài chính phục vụ cho công tác trợ giúp pháp lý được xác định và quản lý chặt chẽ theo các nguyên tắc sau:

• Thực hiện theo quy định tại Khoản 1 Điều 5 Luật Trợ giúp pháp lý ngày 20 tháng 6 năm 2017.
• Kinh phí bảo đảm hoạt động của cơ quan trợ giúp pháp lý nhà nước thuộc cấp nào do ngân sách nhà nước cấp đó bảo đảm theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước, đồng thời được tổng hợp trực tiếp vào dự toán ngân sách hàng năm của cơ quan.
• Kinh phí phải được sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng theo tiêu chuẩn, chế độ chi tiêu tài chính hiện hành và phải thực hiện chế độ báo cáo quyết toán kinh phí đã sử dụng theo đúng quy định pháp luật.

Các nội dung chi hoạt động trợ giúp pháp lý

Thông tư quy định chi tiết các khoản chi phục vụ cho hoạt động trợ giúp pháp lý, chia thành các nhóm cụ thể:

• Chi thanh toán cho cá nhân: Tiền lương, tiền công, phụ cấp, các khoản đóng góp theo lương (bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, kinh phí công đoàn) và các khoản chi theo chế độ của cán bộ, công chức, viên chức quy định tại Nghị định số 144/2017/NĐ-CP.
• Chi hoạt động quản lý hành chính thường xuyên: Chi thanh toán dịch vụ công cộng, văn phòng phẩm, thông tin liên lạc, sửa chữa, bảo dưỡng thường xuyên tài sản và trang thiết bị, mua sắm thay thế phương tiện làm việc, mua sách báo tài liệu phục vụ công tác và các khoản chi thuê mướn khác.
• Chi hội nghị, đào tạo và thi đua: Chi hội nghị sơ kết, tổng kết; tập huấn bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên môn; chi khen thưởng; chi đi công tác trong nước và nước ngoài.
• Chi nghiệp vụ trợ giúp pháp lý đặc thù:
  • Chi thù lao thực hiện trợ giúp pháp lý cho luật sư, cộng tác viên trợ giúp pháp lý và tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý theo quy định tại Nghị định số 144/2017/NĐ-CP.
  • Chi phí phát sinh cho người thực hiện trợ giúp pháp lý bằng hình thức tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng cần thời gian thu thập chứng cứ hoặc xác minh vụ việc (bao gồm phí, lệ phí, văn phòng phẩm, sao chụp tài liệu, chi phí liên lạc và công tác phí).
  • Chi thực hiện công tác thông tin, truyền thông về trợ giúp pháp lý và phổ biến, giáo dục pháp luật trên các phương tiện thông tin đại chúng, cổng thông tin điện tử, biên soạn tờ gấp, hộp tin, bảng thông tin.
  • Chi dịch thuật từ tiếng nước ngoài sang tiếng Việt và ngược lại; chi phiên dịch tiếng Việt sang tiếng dân tộc thiểu số và ngược lại; chi phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu cho người khuyết tật nghe, nói.
  • Chi ứng dụng công nghệ thông tin và tạo lập cơ sở dữ liệu tin học hóa phục vụ công tác trợ giúp pháp lý.
  • Chi kiểm tra, đánh giá chất lượng vụ việc trợ giúp pháp lý, bao gồm cả việc lấy ý kiến của luật sư có kinh nghiệm hoặc chuyên gia pháp luật độc lập đối với các vụ việc phức tạp.
  • Chi hoạt động phối hợp liên ngành về trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng (đoàn công tác phối hợp, tập huấn, khảo sát, hội thảo, kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết và khen thưởng liên ngành).

Mức chi cụ thể cho các hoạt động trợ giúp pháp lý

Đối với các chế độ, tiêu chuẩn đã được ban hành, cơ quan trợ giúp pháp lý thực hiện theo định mức hiện hành. Thông tư này hướng dẫn thêm một số mức chi đặc thù:

• Chi truyền thông: Thực hiện theo quy định về đấu thầu mua sắm thường xuyên đối với hoạt động truyền thông trên báo chí, phát thanh, truyền hình, làm mới hoặc sửa chữa băng rôn, pa nô, áp phích. Đối với các buổi tuyên truyền trực tiếp của Sở Tư pháp hoặc Trung tâm trợ giúp pháp lý, mức chi nước uống, tài liệu, công tác phí báo cáo viên, thuê hội trường áp dụng theo chế độ chi hội nghị tại Thông tư số 40/2017/TT-BTC.
• Chi dịch thuật: Áp dụng mức chi biên dịch và dịch nói thông thường theo quy định tại Thông tư số 71/2018/TT-BTC về chế độ tiếp khách nước ngoài và tổ chức hội nghị quốc tế tại Việt Nam.
• Chi phiên dịch tiếng dân tộc thiểu số và ngôn ngữ ký hiệu cho người khuyết tật: Mức thuê phiên dịch áp dụng bằng mức thuê người dẫn đường kiêm phiên dịch tiếng dân tộc quy định tại Thông tư số 109/2016/TT-BTC.
• Chi ứng dụng công nghệ thông tin và cơ sở dữ liệu: Thực hiện theo quy định tại Nghị định số 73/2019/NĐ-CP về quản lý đầu tư ứng dụng công nghệ thông tin sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước.
• Chi tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ và biên soạn tài liệu: Thực hiện theo mức chi do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định trên cơ sở hướng dẫn tại Thông tư số 36/2018/TT-BTC.
• Chi kiểm tra, đánh giá chất lượng trợ giúp pháp lý: Áp dụng chế độ công tác phí quy định tại Thông tư số 40/2017/TT-BTC.
• Chi lấy ý kiến chuyên gia độc lập: Việc lấy ý kiến luật sư có kinh nghiệm, chuyên gia pháp luật độc lập để đánh giá chất lượng vụ việc phức tạp được chi tối đa 300.000 đồng/vụ việc.
• Chi nộp phí, lệ phí và chi phí hành chính khác: Thanh toán căn cứ vào biên lai thu phí, hóa đơn và chứng từ chi tiêu hợp pháp thực tế phát sinh.

Lập, phân bổ dự toán và quyết toán kinh phí

Quy trình quản lý tài chính đối với nguồn kinh phí trợ giúp pháp lý được thực hiện theo quy định pháp luật về ngân sách nhà nước và kế toán, cụ thể:

• Lập dự toán: Khi lập dự toán ngân sách hàng năm, ngoài dự toán hoạt động thường xuyên, các cơ quan trợ giúp pháp lý nhà nước phải lập dự toán riêng và thuyết minh chi tiết các nội dung chi phục vụ hoạt động trợ giúp pháp lý để tổng hợp vào dự toán chi ngân sách nhà nước hàng năm. Kinh phí hoạt động của Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước phải bao gồm cả kinh phí hoạt động của các Chi nhánh trực thuộc.
• Quyết toán kinh phí: Việc quyết toán kinh phí hoạt động của các cơ quan trợ giúp pháp lý nhà nước được thực hiện hàng năm theo đúng quy định hiện hành.

Hiệu lực thi hành và điều khoản chuyển tiếp

Thông tư 59/2020/TT-BTC có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 9 năm 2020. Thông tư này thay thế hoàn toàn Thông tư liên tịch số 209/2012/TTLT-BTC-BTP ngày 30 tháng 11 năm 2012 của Bộ Tài chính và Bộ Tư pháp.

Trường hợp các văn bản quy định về chế độ, định mức chi dẫn chiếu tại Thông tư này được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế thì áp dụng theo các văn bản mới đó. Đặc biệt, các chế độ bồi dưỡng cho cán bộ, công chức, viên chức và người lao động quy định tại Thông tư này sẽ bị bãi bỏ khi thực hiện cải cách chính sách tiền lương theo Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 21/5/2018 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng.