Tiêu chuẩn ngành 10TCN 472:2003 quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với hạt giống đậu xanh (Vigna radiata L. Wilczek) thuộc các cấp hạt giống khác nhau bao gồm hạt giống siêu nguyên chủng, hạt giống nguyên chủng và hạt giống xác nhận. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng làm cơ sở để quản lý, kiểm nghiệm và đánh giá chất lượng hạt giống đậu xanh phục vụ sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và các quy định chung (Điều 1 - Điều 4)

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này áp dụng thống nhất trên phạm vi cả nước đối với các tổ chức, cá nhân thực hiện các hoạt động liên quan đến sản xuất, chế biến, kinh doanh, nhập khẩu và kiểm nghiệm chất lượng hạt giống đậu xanh.
• Phân cấp hạt giống: Văn bản phân định rõ các cấp hạt giống đậu xanh bao gồm hạt giống siêu nguyên chủng (SNC), hạt giống nguyên chủng (NC) và hạt giống xác nhận (XN). Mỗi cấp hạt giống phải tuân thủ các quy trình sản xuất và kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt tương ứng.
• Yêu cầu về nguồn gốc: Các lô hạt giống đậu xanh khi lưu thông trên thị trường hoặc đưa vào gieo trồng phải có hồ sơ nguồn gốc rõ ràng, được chứng nhận hợp quy hoặc kiểm định đạt yêu cầu bởi cơ quan quản lý chuyên ngành có thẩm quyền.

Các chỉ tiêu chất lượng kỹ thuật cốt lõi của hạt giống đậu xanh

Để được đánh giá là đạt tiêu chuẩn chất lượng gieo trồng, hạt giống đậu xanh phải đáp ứng đầy đủ các chỉ tiêu kỹ thuật định lượng sau:

• Độ sạch của hạt giống: Tỷ lệ khối lượng hạt sạch của giống đậu xanh phải đạt mức tối thiểu từ 98% đến 99% tùy thuộc vào từng cấp hạt giống (siêu nguyên chủng, nguyên chủng hay xác nhận).
• Tỷ lệ nảy mầm: Khả năng nảy mầm của hạt giống là chỉ tiêu quyết định mật độ gieo trồng thực tế. Tiêu chuẩn quy định tỷ lệ nảy mầm tối thiểu phải đạt từ 80% trở lên đối với tất cả các cấp hạt giống.
• Độ ẩm của hạt: Hàm lượng nước trong hạt giống không được vượt quá mức giới hạn tối đa là 12% đến 13% nhằm đảm bảo hạt giống không bị suy giảm chất lượng, ẩm mốc hoặc mất sức sống trong quá trình bảo quản và lưu kho.
• Tỷ lệ hạt lẫn và tạp chất: Giới hạn nghiêm ngặt tỷ lệ hạt của các cây trồng khác, hạt cỏ dại nguy hại và các tạp chất vô cơ, hữu cơ khác lẫn trong lô hạt giống để tránh lây lan dịch hại và cỏ dại ra đồng ruộng.
• Tình trạng sâu bệnh hại: Hạt giống đậu xanh không được mang các loại dịch hại nguy hiểm, đặc biệt là các loại nấm bệnh truyền qua hạt giống gây ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ sống và năng suất của cây trồng sau này.

Phương pháp kiểm nghiệm và đánh giá chất lượng

• Phương pháp lấy mẫu: Việc lấy mẫu hạt giống đậu xanh để tiến hành kiểm nghiệm phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn kỹ thuật hiện hành về phương pháp lấy mẫu, đảm bảo mẫu thử mang tính đại diện cao nhất cho toàn bộ lô hạt giống.
• Xác định các chỉ tiêu lý hóa: Sử dụng các phương pháp thử nghiệm tiêu chuẩn trong phòng thí nghiệm đạt chuẩn để đo lường chính xác độ sạch, độ ẩm, tỷ lệ nảy mầm và độ thuần chủng của lô hạt giống trước khi cấp chứng nhận chất lượng.