Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8659:2011

Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 8659:2011 về Hạt giống đậu xanh - Yêu cầu kỹ thuật do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F1 Công nghệ thực phẩm biên soạn, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định và Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này quy định các chỉ tiêu chất lượng và yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt đối với hạt giống đậu xanh (Vigna radiata (L.) Wilczek) thuộc các cấp giống siêu nguyên chủng, nguyên chủng và xác nhận nhằm bảo đảm chất lượng gieo trồng và năng suất sản xuất.

Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với hạt giống đậu xanh phục vụ cho mục đích nhân giống và sản xuất thương mại. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu, chọn tạo, sản xuất, chế biến, kinh doanh và quản lý chất lượng hạt giống đậu xanh tại Việt Nam. Các cấp hạt giống được điều chỉnh chi tiết bao gồm:

• Hạt giống siêu nguyên chủng.
• Hạt giống nguyên chủng.
• Hạt giống xác nhận.

Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này, việc kiểm nghiệm và đánh giá chất lượng phải tuân thủ tài liệu viện dẫn sau đây. Trong trường hợp tài liệu viện dẫn có sự thay đổi hoặc bổ sung, áp dụng phiên bản mới nhất:

• TCVN 8548:2011: Hạt giống cây trồng - Phương pháp kiểm nghiệm. Đây là quy chuẩn kỹ thuật bắt buộc để xác định các chỉ tiêu về độ sạch, tỷ lệ nảy mầm, độ ẩm và tỷ lệ lẫn tạp chất của lô hạt giống.

Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn làm rõ một số thuật ngữ chuyên ngành để thống nhất cách hiểu và áp dụng trong thực tế:

• Hạt giống đậu xanh: Là hạt của cây đậu xanh đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật quy định để làm giống cho vụ sau.
• Cây khác dạng: Là những cây có đặc điểm hình thái (như màu thân, màu hoa, dạng lá, dạng quả) khác biệt rõ ràng so với đặc tính đặc trưng của giống gốc đang được kiểm định.
• Cỏ dại nguy hại: Các loài cỏ dại có tác hại nghiêm trọng đến sinh trưởng của cây đậu xanh và rất khó loại bỏ ra khỏi lô hạt giống bằng các biện pháp chế biến thông thường.

Yêu cầu kỹ thuật đối với ruộng giống (Điều 4.1)

Để đảm bảo độ thuần di truyền và hạn chế tối đa sự lây lan của dịch bệnh truyền qua hạt giống, ruộng sản xuất hạt giống đậu xanh phải đáp ứng các tiêu chuẩn đồng ruộng sau:

• Khoảng cách cách ly tối thiểu: Ruộng sản xuất hạt giống phải được cách ly an toàn với các ruộng đậu xanh khác hoặc các nguồn lây nhiễm sinh học. Khoảng cách cách ly tối thiểu đối với cấp siêu nguyên chủng là 10 mét, cấp nguyên chủng là 5 mét và cấp xác nhận là 3 mét. Có thể thay thế khoảng cách không gian bằng cách ly thời gian gieo hạt (lệch thời gian ra hoa ít nhất 15 ngày) hoặc sử dụng rào cản vật lý phù hợp.
• Tỷ lệ cây khác dạng tối đa: Được xác định trong quá trình kiểm định đồng ruộng ở các giai đoạn sinh trưởng quan trọng (ra hoa, chín). Tỷ lệ cây khác dạng tối đa cho phép đối với cấp siêu nguyên chủng là 0,05%, cấp nguyên chủng là 0,1% và cấp xác nhận là 0,3%.
• Tỷ lệ cây bị bệnh nguy hại tối đa: Các bệnh nguy hại truyền qua hạt giống (như bệnh khảm lá do virus, bệnh héo rũ) phải được kiểm soát chặt chẽ. Tỷ lệ cây bị bệnh tối đa cho phép trên ruộng giống đối với cấp siêu nguyên chủng là 0,1%, cấp nguyên chủng là 0,2% và cấp xác nhận là 0,5%.

Yêu cầu chất lượng hạt giống (Điều 4.2)

Sau khi thu hoạch, làm sạch và chế biến, lô hạt giống đậu xanh thương phẩm phải đạt các chỉ tiêu chất lượng lý - hóa và sinh học tối thiểu sau đây:

• Độ sạch (tính theo % khối lượng): Hạt giống siêu nguyên chủng phải đạt độ sạch tối thiểu là 99,0%; hạt giống nguyên chủng đạt tối thiểu 98,5%; hạt giống xác nhận đạt tối thiểu 98,0%.
• Tỷ lệ nảy mầm (tính theo % số hạt): Khả năng nảy mầm của hạt giống phải đảm bảo để cây trồng phát triển đồng đều trên đồng ruộng. Tỷ lệ nảy mầm tối thiểu đối với cả ba cấp hạt giống (siêu nguyên chủng, nguyên chủng, xác nhận) đều phải đạt từ 80% trở lên.
• Độ ẩm (tính theo % khối lượng): Để đảm bảo thời gian bảo quản lâu dài, tránh nấm mốc và suy giảm chất lượng hạt, độ ẩm tối đa của hạt giống đậu xanh không được vượt quá 12,0% đối với tất cả các cấp giống.
• Hạt cây trồng khác và hạt cỏ dại: Số lượng hạt cỏ dại nguy hại và hạt của các loại cây trồng khác bị giới hạn nghiêm ngặt trong mẫu phân tích nhằm tránh hiện tượng lẫn tạp chất, bảo vệ độ thuần của giống khi canh tác thực tế.