Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12157:2017
Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12157:2017 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 14518:2005, quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với tải trọng thử được sử dụng trong việc kiểm tra và thử nghiệm các loại cần trục. Tiêu chuẩn này đóng vai trò nền tảng trong việc đảm bảo tính chính xác, an toàn và thống nhất khi tiến hành thử nghiệm tĩnh, thử nghiệm động và thử nghiệm độ ổn định của thiết bị nâng hạ trước khi đưa vào vận hành hoặc trong quá trình kiểm định định kỳ.
Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh (Điều 1)
TCVN 12157:2017 quy định cụ thể về các yêu cầu đối với tải trọng thử nhằm xác định khả năng hoạt động và giới hạn an toàn của cần trục. Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn bao gồm:
- Các loại cần trục được định nghĩa và phân loại trong tiêu chuẩn quốc tế về thuật ngữ cần trục (ISO 4306-1).
- Các hoạt động thử nghiệm kiểm tra ban đầu trước khi đưa thiết bị vào sử dụng lần đầu tiên.
- Các kỳ kiểm định định kỳ, kiểm định bất thường sau khi tiến hành sửa chữa, cải tạo hoặc thay đổi kết cấu chịu lực quan trọng của cần trục.
- Các phương pháp xác định khối lượng, cấu trúc và cách thức bố trí tải trọng thử nhằm loại bỏ các sai số không đáng có trong quá trình thực nghiệm.
Tài liệu viện dẫn và thuật ngữ cốt lõi (Điều 2 và Điều 3)
Để áp dụng tiêu chuẩn một cách chính xác và đồng bộ, người sử dụng cần tham chiếu đến các tài liệu liên quan và nắm vững các khái niệm chuyên ngành sau:
- Tài liệu viện dẫn: TCVN 8242-1 (ISO 4306-1) về Cần trục - Từ vựng - Phần 1: Tổng quan. Đây là tài liệu bắt buộc để thống nhất các khái niệm kỹ thuật về cấu tạo và hoạt động của cần trục.
- Tải trọng thử (Test load): Là khối lượng được chuẩn bị và sử dụng để tác dụng lực lên cần trục trong quá trình thử nghiệm. Tải trọng thử bao gồm khối lượng của bản thân các vật thử và khối lượng của tất cả các thiết bị treo buộc, đồ gá, đòn gánh hoặc các phương tiện kết nối khác (nếu các thiết bị này không phải là một bộ phận cấu thành sẵn có của cần trục).
- Tải trọng danh nghĩa (Nominal load): Giới hạn tải trọng tối đa mà cần trục được nhà sản xuất thiết kế để nâng hạ an toàn trong điều kiện làm việc bình thường.
Yêu cầu kỹ thuật đối với tải trọng thử (Điều 4)
Đây là nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn, đưa ra các quy định nghiêm ngặt về thông số kỹ thuật của tải trọng thử nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho con người và thiết bị trong quá trình thử tải:
- Độ chính xác của khối lượng tải trọng thử: Khối lượng của tải trọng thử phải được xác định với độ chính xác cực kỳ cao. Sai số cho phép của tổng khối lượng tải trọng thử không được vượt quá 1% so với giá trị tải trọng thử yêu cầu theo thiết kế hoặc quy trình kiểm định.
- Xác định khối lượng thực tế: Khối lượng của từng phần cấu thành tải trọng thử (như các khối bê tông, khối kim loại, thùng chứa nước) phải được cân đo bằng các thiết bị đo lường đã được kiểm định, hiệu chuẩn và còn hiệu lực theo quy định của pháp luật về đo lường.
- Cấu trúc và sự ổn định của tải trọng thử: Tải trọng thử phải được thiết kế, chế tạo và sắp xếp sao cho trọng tâm của nó được xác định rõ ràng, cố định và không bị thay đổi ngoài ý muốn trong suốt quá trình nâng, hạ hoặc quay cần trục. Các khối tải trọng thành phần phải được liên kết chặt chẽ với nhau để tránh hiện tượng rơi rớt, xê dịch gây mất cân bằng động.
- Thiết bị treo buộc đi kèm: Khối lượng của các thiết bị treo buộc phụ trợ (như xích, cáp, ma ni, đòn gánh) phải được cân và tính gộp vào tổng khối lượng của tải trọng thử, trừ trường hợp các thiết bị này được coi là một phần không thể tách rời của cơ cấu nâng của chính cần trục đó.
Ý nghĩa và tầm quan trọng của việc tuân thủ tiêu chuẩn
Việc áp dụng nghiêm ngặt tiêu chuẩn TCVN 12157:2017 mang lại những giá trị thực tiễn quan trọng cho các bên liên quan:
- Đảm bảo an toàn lao động tối đa: Phòng ngừa triệt để các sự cố nghiêm trọng như đứt cáp, gãy cần, đổ lật cần trục do việc xác định sai lệch khối lượng tải trọng thử vượt quá khả năng chịu lực thực tế của thiết bị.
- Đánh giá chính xác năng lực thiết bị: Giúp các đơn vị kiểm định đưa ra kết luận chính xác về tình trạng kỹ thuật và giới hạn tải trọng làm việc an toàn của cần trục, làm cơ sở cho việc cấp phép vận hành.
- Thống nhất quy chuẩn quốc tế: Tạo sự đồng bộ với hệ thống tiêu chuẩn quốc tế ISO, giúp các doanh nghiệp Việt Nam dễ dàng tiếp cận, vận hành và kiểm định các thiết bị nâng hạ nhập khẩu từ nước ngoài một cách chuẩn xác.
TIÊU CHUẨN VIỆT NAM
TCVN 12157:2017
ISO 14518:2005
CẦN TRỤC - YÊU CẦU ĐỐI VỚI TẢI TRỌNG THỬ
Cranes - Requirements for test loads
Lời nói đầu
TCVN 12157:2017 hoàn toàn tương đương với ISO 14518:2005.
TCVN 12157:2017 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 96 Cần cẩu biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.
CẦN TRỤC - YÊU CẦU ĐỐI VỚI TẢI TRỌNG THỬ
Cranes - Requirements for test loads
1 Phạm vi áp dụng
Tiêu chuẩn này quy định:
- Các phương pháp tổ hợp và đo tải trọng thử;
- Các quy trình gia tải trong quá trình thử tải cần trục.
Tiêu chuẩn này được thiết lập để bổ sung cho TCVN 12156 (ISO 4310) và áp dụng cho tất cả các loại cần trục quy định trong TCVN 8242-1 (ISO 4306-1).
2 Tài liệu viện dẫn
Các tài liệu viện, dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).
TCVN 8242-1:2009 (ISO 4306-1:2007), Cần trục - Từ vựng - Phần 1: Quy định chung.
TCVN 12156 (ISO 4310), Cần trục - Quy trình thử và kiểm tra
ISO 7363, Cranes and lifting appliances - Technical characteristics and acceptance documents (Cần trục và thiết bị nâng - Đặc tính kỹ thuật và tài liệu nghiệm thu).
ISO 9373, Cranes and related equipment - Accurary requirements for measuring parameters during testing (Cần trục và thiết bị liên quan - Yêu cầu về độ chính xác các thông số đo trong khi thử).
3 Thuật ngữ và định nghĩa
Trong tiêu chuẩn này sử dụng các thuật ngữ và định nghĩa sau đây:
3.1
Tải trọng thử (test load)
Tải trọng dành riêng cho việc thử tải cần trục, có thể gồm một hay nhiều bộ phận cấu thành.
3.2
Phương pháp trực tiếp đo khối lượng tải trọng thử (direct method of measuring the mass of a test load)
Xác định khối lượng của tải trọng thử bằng cách cân.
3.3
Phương pháp tổ hợp đo khối lượng tải trọng thử (combined method of measuring the mass of a test load)
Xác định khối lượng của tải trọng thử bằng cách tính tổng khối lượng các bộ phận cấu thành, thông qua việc cân các bộ phận này và/hoặc thông qua tính toán.
3.4
Gia tải trong quá trình thử (application of test load)
Hoạt động truyền khối lượng của tải trọng thử sang kết cấu của cần trục trong quá trình thử tải.
4 Tổ hợp tải trọng thử
4.1 Tổ hợp tải trọng thử và các yêu cầu đối với tải trọng thử
4.1.1 Tải trọng thử có thể là khối đơn hoặc làm từ nhiều bộ phận.
4.1.2 Các bộ phận cấu thành của tải trọng thử có thể là:
- các khối độc lập làm từ thép và/hoặc các vật liệu khác (ví dụ, bê tông);
- các vật chứa được làm đầy nước, cát hoặc các vật liệu rời khác có mật độ đồng nhất.
CHÚ THÍCH: Các vật chứa tải trọng thử có thể là bất kỳ loại nào có khả năng mang được tải trọng thử (ví dụ, túi cao su đựng nước, hộp cứng chứa cát, v.v...).
4.1.3 Các vật chứa tải trọng thử phải:
- Đủ bền để chịu được áp suất của nước hoặc các vật liệu rời khác chứa trong nó;
- Có hình dạng đơn giản (hình hộp hoặc trụ) và phải có thang chia độ ở thành trong để chỉ thị thể tích nước hoặc các vật liệu rời khác giúp dễ dàng tính toán;
- Có các phương tiện hiệu quả để tháo nước hoặc lấy vật liệu ra sau khi thử.
4.2 Thiết bị đo khối lượng tải trọng thử và độ chính xác của phép đo
4.2.1 Thiết bị đo khối lượng tải trọng thử phải chọn phù hợp với đặc điểm quốc gia.
4.2.2 Số lần đo và độ chính xác của phép đo khối lượng tải trọng thử phải tuân thủ ISO 9373.
Cả hai phương pháp đo khối lượng tải trọng thử (trực tiếp và tổ hợp) đều phải đáp ứng các yêu cầu này.
4.3 Đo khối lượng tải trọng thử bằng phương pháp trực tiếp
4.3.1 Phương pháp trực tiếp có thể sử dụng để đo tải trọng làm từ khối đơn hoặc tổng khối lượng của tải trọng do nhiều bộ phận hợp thành.
4.3.2 Tải trọng thử cần đo có thể được đặt lên cân lắp trên nền hoặc được nâng lên chiều cao từ 100 mm đến 200 mm so với mặt nền bằng cần trục được trang bị thiết bị đo khối lượng. Kết quả đo được ghi vào báo cáo.
4.4 Xác định tải trọng thử bằng phương pháp tổ hợp
4.4.1 Xác định tải trọng thử bằng cách tính tổng khối lượng các bộ phận cấu thành được khuyến nghị sử dụng khi tải trọng thử có thể làm từ nhiều bộ phận với khối lượng đã biết, khối lượng mỗi bộ phận có thể được xác định bằng phương pháp trực tiếp.
Trong trường hợp này, khối lượng chung của tải trọng thử phải được tính bằng tổng khối lượng của các bộ phận cấu thành.
4.4.2 Xác định khối lượng của tải trọng thử bằng tổng khối lượng của vật chứa và vật liệu chứa trong nó được khuyến nghị sử dụng khi tải trọng thử là các vật chứa đựng nước, cát hoặc vật liệu rời khác.
Khối lượng của các vật chứa phải đo theo phương pháp trực tiếp. Khối lượng của vật liệu chứa bên trong có thể xác định bằng cách cân hoặc tính toán bằng tích của khối lượng riêng và thể tích chứa. Thể tích chứa bên trong các vật chứa được tính toán trên cơ sở thang chia độ bên trong hộp. Khối lượng chung của tải trọng thử phải được tính bằng tổng khối lượng của các vật chứa rỗng và khối lượng chứa bồn trong. Kết quả đo được ghi vào báo cáo.
5 Gia tải trong quá trình thử
5.1 Chuẩn bị tải trọng thử
Tải trọng chuẩn bị cho việc thử tải phải phù hợp với tải trọng nâng danh định của cần trục và loại thử nghiệm sẽ thực hiện (thử tải tĩnh, thử ổn định hoặc thử tải động) như quy định trong TCVN12156 (ISO 4310).
5.2 Quy trình
5.2.1 Quy trình gia tải khi thử nghiệm cần trục phải tuân thủ các yêu cầu của nhà sản xuất cần trục.
5.2.2 Việc tăng dần tải trọng thử có thể được sử dụng trong thử tải tĩnh và thử ổn định như quy định trong TCVN 12156 (ISO 4310) và ISO 7363.
6 Báo cáo thử nghiệm
Báo cáo thử nghiệm đối với việc đo khối lượng tải trọng thử có thể được chấp nhận như một tài liệu độc lập hoặc như một phần trong báo cáo hoàn chỉnh về phép thử của cần trục và phải có các dữ liệu sau:
a) Dữ liệu chung về tải trọng;
b) Tên và địa chỉ của cơ quan/cá nhân thực hiện đo và tính toán khối lượng tải trọng thử;
c) Ngày và nơi thực hiện đo;
d) Thiết bị sử dụng để đo, ngày đăng ký thiết bị và ngày hiệu chuẩn sau cùng;
e) Kết quả đo và/hoặc kết quả tính toán khối lượng tải trọng thử.
Thư mục tài liệu tham khảo
[1 ] TCVN 8590-1 (ISO 4301-1), Cần trục - Phân loại theo chế độ làm việc - Phần 1: Yêu cầu chung.
- 1 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11075-4:2015 (ISO 12488-4:2004) về Cần trục - Dung sai đối với bánh xe và đường chạy - Phần 4: Cần trục kiểu cần
- 2 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11076-1:2015 (ISO 16881-1:2005) về Cần trục - Tính toán thiết kế bánh xe chạy trên ray và kết cấu đỡ đường chạy xe con - Phần 1: Quy định chung
- 3 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7761-2:2017 (ISO 10245-2:2014 và sửa đổi 1:2015) về Cần trục - Thiết bị giới hạn và thiết bị chỉ báo - Phần 2: Cần trục tự hành
- 4 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12159:2017 (ISO 17440:2014) về Cần trục - Thiết kế chung - Trạng thái giới hạn và kiểm nghiệm khả năng chịu tải của móc thép rèn
- 1 Quyết định 3593/QĐ-BKHCN năm 2017 công bố Tiêu chuẩn quốc gia về cần trục do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 2 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8590-1:2010 (ISO 4301-1:1986) về Cần trục - Phân loại theo chế độ làm việc - Phần 1: Yêu cầu chung
- 3 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8242-1:2009 (ISO 4306-1: 2007) về Cần trục - Từ vựng - Phần 1: Quy định chung
- 4 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11075-4:2015 (ISO 12488-4:2004) về Cần trục - Dung sai đối với bánh xe và đường chạy - Phần 4: Cần trục kiểu cần
- 5 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11076-1:2015 (ISO 16881-1:2005) về Cần trục - Tính toán thiết kế bánh xe chạy trên ray và kết cấu đỡ đường chạy xe con - Phần 1: Quy định chung
- 6 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7761-2:2017 (ISO 10245-2:2014 và sửa đổi 1:2015) về Cần trục - Thiết bị giới hạn và thiết bị chỉ báo - Phần 2: Cần trục tự hành
- 7 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12159:2017 (ISO 17440:2014) về Cần trục - Thiết kế chung - Trạng thái giới hạn và kiểm nghiệm khả năng chịu tải của móc thép rèn