Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 3059:1988

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 3059:1988 quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với mũi khoét gắn hợp kim cứng dùng để gia công các lỗ trên các chi tiết bằng gang, thép và các loại hợp kim khác. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng giúp đảm bảo chất lượng, độ chính xác và độ bền của dụng cụ cắt gọt trong ngành cơ khí chế tạo.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ đối tượng và phạm vi điều chỉnh của tiêu chuẩn:

• Tiêu chuẩn áp dụng cho các loại mũi khoét gắn mảnh hợp kim cứng dùng để gia công thô hoặc bán tinh các lỗ trụ.
• Quy chuẩn này bao gồm cả mũi khoét chuôi trụ và mũi khoét chuôi côn, đáp ứng nhu cầu lắp đặt trên các loại máy công cụ khác nhau như máy khoan, máy tiện, máy phay.

Điều 2: Yêu cầu kỹ thuật cốt lõi

Đây là nội dung trọng tâm quy định chi tiết về chất lượng vật liệu, chế tạo và các thông số kỹ thuật của mũi khoét:

• Vật liệu chế tạo: Phần thân của mũi khoét phải được làm bằng thép hợp kim hoặc thép cacbon chất lượng cao (ví dụ: thép 40X, 45, 9XC) đảm bảo khả năng chịu lực và chống biến dạng. Phần lưỡi cắt phải sử dụng các mảnh hợp kim cứng (như nhóm BK hoặc TK tùy thuộc vào vật liệu gia công là gang hay thép) có độ cứng và tính chống mài mòn cao.
• Độ cứng chi tiết: Tiêu chuẩn quy định cụ thể độ cứng của phần thân và chuôi mũi khoét (thường đạt từ 30 đến 45 HRC) để tránh hiện tượng biến dạng hoặc gãy hỏng trong quá trình gá kẹp và truyền lực momen xoắn.
• Chất lượng mối hàn liên kết: Mối hàn liên kết giữa mảnh hợp kim cứng và thân thép phải chắc chắn, không bị rỗ khí, nứt vỡ. Lớp kim loại hàn phải điền đầy rãnh hàn và không được có hiện tượng quá nhiệt làm suy giảm cơ tính của hợp kim cứng.
• Sai lệch kích thước và độ nhám bề mặt: Quy định nghiêm ngặt về dung sai đường kính ngoài, độ đảo hướng tâm, độ đảo mặt đầu của lưỡi cắt. Bề mặt làm việc của mũi khoét phải nhẵn bóng, không có vết xước, vết cháy do mài.

Điều 3: Quy tắc nghiệm thu sản phẩm

Quy trình kiểm tra và nhận bàn giao sản phẩm được thực hiện theo các nguyên tắc sau:

• Mỗi lô sản phẩm xuất xưởng phải được bộ phận kiểm tra chất lượng (KCS) của cơ sở sản xuất chứng nhận đạt tiêu chuẩn.
• Việc kiểm tra được tiến hành theo phương pháp lấy mẫu xác suất hoặc kiểm tra toàn bộ tùy thuộc vào chỉ tiêu đánh giá (kích thước hình học, độ đảo, chất lượng mối hàn).
• Nếu kết quả kiểm tra mẫu không đạt yêu cầu ở bất kỳ chỉ tiêu nào, phải tiến hành kiểm tra lại với số lượng mẫu gấp đôi. Nếu vẫn không đạt, toàn bộ lô hàng đó sẽ bị bác bỏ.

Điều 4: Phương pháp thử nghiệm và đánh giá

Để xác định sự phù hợp của mũi khoét với các yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn đưa ra các phương pháp thử cụ thể:

• Kiểm tra ngoại quan: Sử dụng mắt thường hoặc kính lúp có độ phóng đại phù hợp để phát hiện các khuyết tật bề mặt, vết nứt trên mảnh hợp kim cứng và chất lượng mối hàn.
• Đo lường kích thước: Sử dụng các dụng cụ đo chuyên dụng như panme, đồng hồ so, máy đo biên dạng để kiểm tra đường kính, góc cắt, độ đảo hướng tâm và độ đảo mặt đầu.
• Kiểm tra độ cứng: Đo độ cứng của phần thân và chuôi bằng máy đo độ cứng Rockwell theo các tiêu chuẩn thử nghiệm hiện hành.
• Thử nghiệm khả năng cắt gọt: Tiến hành cho mũi khoét cắt thử trên vật liệu mẫu (thép hoặc gang tiêu chuẩn) với chế độ cắt (tốc độ cắt, lượng chạy dao, chiều sâu cắt) được quy định cụ thể. Sau khi thử nghiệm, lưỡi cắt không được bị sứt mẻ, mài mòn quá mức cho phép và bề mặt lỗ gia công phải đạt độ nhám yêu cầu.