Tóm tắt Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4097:1985 về Thước cặp mỏ hai phía có thang đo sâu - Kích thước cơ bản

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4097:1985 quy định các thông số và kích thước cơ bản đối với loại thước cặp mỏ hai phía có tích hợp thang đo sâu. Đây là công cụ đo lường phổ biến trong cơ khí chế tạo và kiểm tra kích thước hình học của chi tiết. Dưới đây là nội dung chi tiết được phân tích từ phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn:

Điều 1: Phạm vi áp dụng và phân loại

Điều khoản này xác định giới hạn áp dụng của tiêu chuẩn đối với các loại thước cặp cụ thể:

• Đối tượng áp dụng: Tiêu chuẩn áp dụng cho thước cặp mỏ hai phía có thang đo sâu, cho phép thực hiện đồng thời các phép đo kích thước ngoài (bằng mỏ đo ngoài), kích thước trong (bằng mỏ đo trong) và đo độ sâu (bằng thanh đo sâu).
• Giới hạn đo: Tiêu chuẩn quy định các dải đo tiêu chuẩn, thông thường áp dụng cho các thước cặp có phạm vi đo lên đến 150 mm hoặc các kích thước tương đương theo thiết kế hệ mét.
• Giá trị phân độ của du xích: Quy định các mức giá trị đọc trên thang đo phụ (du xích) phổ biến như 0,1 mm; 0,05 mm hoặc các sai số phân độ tương ứng nhằm đảm bảo độ chính xác trong đo lường cơ khí.

Điều 2: Kích thước cơ bản và thông số thiết kế

Điều khoản này quy định chi tiết về mặt hình học và kích thước giới hạn của các bộ phận cấu thành thước cặp để đảm bảo tính đồng bộ và khả năng lắp lẫn:

• Chiều dài mỏ đo: Quy định kích thước tối thiểu và tối đa của mỏ đo ngoài và mỏ đo trong nhằm đảm bảo mỏ đo đủ độ cứng vững và phạm vi tiếp xúc khi đo.
• Kích thước thanh đo sâu: Xác định tiết diện và chiều dài hành trình của thanh đo sâu tương ứng với giới hạn đo của thước.
• Độ dày và chiều rộng của thân thước chính: Đảm bảo thân thước không bị cong vênh trong quá trình sử dụng, giữ cho độ phẳng của bề mặt dẫn hướng luôn nằm trong phạm vi sai số cho phép.

Điều 3: Sai số cho phép và yêu cầu kỹ thuật đo lường

Để đảm bảo độ chính xác của kết quả đo, tiêu chuẩn đưa ra các quy định nghiêm ngặt về sai số:

• Sai số của thang đo chính và du xích: Quy định giới hạn sai số cho phép của các vạch chia trên thước chính và thước phụ ở các nhiệt độ tiêu chuẩn (thường là 20 độ C).
• Độ song song và độ phẳng của các mặt đo: Các bề mặt làm việc của mỏ đo ngoài và mỏ đo trong phải đảm bảo độ phẳng và độ song song tuyệt đối trong phạm vi dung sai cho phép để tránh sai số khi kẹp chi tiết.
• Độ trùng khớp của vạch số 0: Khi hai mỏ đo khép kín, vạch số 0 trên du xích phải trùng khít hoàn toàn với vạch số 0 trên thước chính.

Điều 4: Ký hiệu quy ước và ghi nhãn

Quy định cách thức ký hiệu sản phẩm để thuận tiện cho việc đặt hàng, quản lý kỹ thuật và lưu thông trên thị trường:

• Cấu trúc ký hiệu: Ký hiệu quy ước của thước cặp phải bao gồm tên gọi sản phẩm, giới hạn đo lớn nhất, giá trị phân độ của du xích và số hiệu của tiêu chuẩn này (TCVN 4097:1985).
• Yêu cầu ghi nhãn: Trên thân thước cặp phải được khắc rõ ràng, không tẩy xóa được các thông tin bắt buộc như thương hiệu nhà sản xuất, phạm vi đo, giá trị phân độ và năm sản xuất (nếu có).

Lưu ý: Tiêu chuẩn TCVN 4097:1985 là văn bản kỹ thuật quan trọng giúp các nhà sản xuất và đơn vị kiểm định chất lượng có cơ sở đối chiếu, đánh giá độ chính xác của thiết bị đo lường trước khi đưa vào sử dụng thực tế.