Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7826:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7826:2015 quy định về mức hiệu suất năng lượng đối với các loại quạt điện sử dụng trong gia đình và các mục đích tương tự. Tiêu chuẩn này đóng vai trò là căn cứ kỹ thuật quan trọng phục vụ cho chương trình dán nhãn năng lượng bắt buộc và áp dụng mức hiệu suất năng lượng tối thiểu tại Việt Nam, góp phần thúc đẩy việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

TCVN 7826:2015 giới hạn phạm vi áp dụng đối với các sản phẩm quạt điện cụ thể nhằm đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong quản lý:

• Đối tượng áp dụng: Các loại quạt điện thông dụng dùng trong gia đình và các mục đích tương tự, được truyền động bằng động cơ điện xoay chiều một pha có công suất danh định dưới 125 W.
• Các loại quạt cụ thể bao gồm: Quạt bàn, quạt đứng (quạt cây), quạt tường, quạt trần và quạt thông gió.
• Đối tượng loại trừ: Tiêu chuẩn này không áp dụng cho các loại quạt điện hoạt động bằng nguồn điện một chiều (DC), quạt công nghiệp công suất lớn, quạt tích điện, quạt hơi nước, quạt phun sương hoặc các loại quạt có tích hợp các tính năng phụ trợ đặc biệt khác làm thay đổi bản chất tiêu thụ năng lượng thông thường.

Các thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi

Để đảm bảo tính thống nhất trong quá trình thử nghiệm và đánh giá, tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa kỹ thuật quan trọng:

• Hiệu suất năng lượng (Energy Efficiency - EE): Là tỷ số giữa lưu lượng gió thực tế do quạt tạo ra (tính bằng mét khối trên phút - m³/min) và công suất điện đầu vào thực tế tiêu thụ (tính bằng Watt - W) đo được trong điều kiện thử nghiệm tiêu chuẩn. Đơn vị tính của hiệu suất năng lượng là m³/min/W.
• Mức hiệu suất năng lượng tối thiểu (Minimum Energy Performance Standard - MEPS): Là mức hiệu suất năng lượng thấp nhất được quy định cho từng loại quạt điện. Các sản phẩm có hiệu suất năng lượng thấp hơn mức này sẽ không được phép sản xuất, nhập khẩu và lưu thông trên thị trường.
• Mức hiệu suất năng lượng cao (High Energy Performance Standard - HEPS): Là mức hiệu suất năng lượng quy định cho các sản phẩm quạt điện có khả năng tiết kiệm điện vượt trội, làm cơ sở để cấp chứng nhận nhãn năng lượng cao nhất (nhãn xác nhận hoặc nhãn ngôi sao năng lượng).

Phương pháp xác định hiệu suất năng lượng

Tiêu chuẩn quy định quy trình thử nghiệm nghiêm ngặt để xác định chính xác chỉ số hiệu suất năng lượng của thiết bị:

• Điều kiện thử nghiệm: Quạt phải được thử nghiệm trong phòng thử nghiệm tiêu chuẩn với các yêu cầu khắt khe về nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ gió môi trường và sự ổn định của nguồn điện cấp.
• Đo lưu lượng gió: Sử dụng phương pháp buồng đo gió hoặc phương pháp đo tốc độ gió tại các điểm quy định trên tiết diện vòng tròn để tính toán tổng lưu lượng gió của quạt khi hoạt động ở tốc độ lớn nhất.
• Đo công suất đầu vào: Đo công suất tiêu thụ điện của quạt ở chế độ hoạt động với tốc độ gió lớn nhất, bao gồm cả công suất tiêu thụ của bộ điều khiển và cơ cấu chuyển hướng (nếu có).
• Công thức tính toán: Hiệu suất năng lượng được tính bằng cách chia trị số lưu lượng gió đo được cho trị số công suất điện đầu vào tương ứng.

Yêu cầu kỹ thuật về mức hiệu suất năng lượng

TCVN 7826:2015 phân chia chi tiết các yêu cầu về hiệu suất năng lượng tối thiểu (MEPS) và hiệu suất năng lượng cao (HEPS) cho từng nhóm sản phẩm dựa trên đặc tính kỹ thuật và đường kính cánh quạt:

• Đối với quạt bàn, quạt đứng và quạt tường: Yêu cầu hiệu suất năng lượng được quy định tăng dần tương ứng với đường kính cánh quạt. Đường kính cánh quạt càng lớn thì yêu cầu về tỷ số lưu lượng gió trên công suất tiêu thụ càng phải tối ưu hơn.
• Đối với quạt trần: Do đặc thù sải cánh lớn và lưu lượng gió cao, tiêu chuẩn áp dụng bảng quy định hiệu suất năng lượng riêng biệt nhằm phản ánh đúng hiệu quả hoạt động của dòng sản phẩm này trong không gian rộng.
• Đối với quạt thông gió: Tiêu chuẩn tập trung vào hiệu quả lưu chuyển không khí qua tường hoặc trần nhà, yêu cầu tối ưu hóa công suất động cơ khi vận hành liên tục trong thời gian dài.

Ý nghĩa và tác động thực tiễn của tiêu chuẩn

Việc ban hành và áp dụng TCVN 7826:2015 mang lại những tác động tích cực và toàn diện đối với thị trường và xã hội:

• Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: Giúp người tiêu dùng dễ dàng nhận biết, so sánh và lựa chọn các sản phẩm quạt điện tiết kiệm điện năng thông qua nhãn năng lượng được dán trên sản phẩm, từ đó giảm chi phí tiền điện hàng tháng cho hộ gia đình.
• Thúc đẩy doanh nghiệp cải tiến công nghệ: Tạo động lực và áp lực pháp lý buộc các nhà sản xuất, nhập khẩu phải cải tiến thiết kế cánh quạt, nâng cao chất lượng động cơ điện nhằm đạt hiệu suất cao hơn, loại bỏ các dòng sản phẩm công nghệ cũ tiêu tốn nhiều điện năng.
• Hỗ trợ công tác quản lý nhà nước: Cung cấp công cụ kỹ thuật và pháp lý đồng bộ cho các cơ quan chức năng trong việc kiểm tra, giám sát chất lượng phương tiện thiết bị hiệu suất năng lượng, góp phần thực hiện thành công chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.