Tóm tắt Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9260:2012 (ISO 6284:1996) về Bản vẽ xây dựng - Cách thể hiện độ sai lệch giới hạn
Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9260:2012 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 6284:1996. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định các phương pháp thể hiện độ sai lệch giới hạn trên các bản vẽ xây dựng, nhằm thống nhất cách trình bày và hiểu rõ các yêu cầu về dung sai kích thước trong thiết kế, chế tạo cấu kiện và thi công công trình.
Thông tin chung về văn bản:
- Tên tiêu chuẩn: Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9260:2012 (ISO 6284:1996) về Bản vẽ xây dựng - Cách thể hiện độ sai lệch giới hạn.
- Tình trạng hiệu lực: Đang áp dụng.
- Phạm vi điều chỉnh: Hướng dẫn chi tiết cách ghi và biểu diễn các trị số sai lệch giới hạn (dung sai) trực tiếp trên bản vẽ kỹ thuật ngành xây dựng.
Nội dung chi tiết các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4):
Điều 1: Phạm vi áp dụng
Tiêu chuẩn này quy định các phương pháp thể hiện độ sai lệch giới hạn trên các bản vẽ xây dựng. Quy chuẩn này được áp dụng rộng rãi cho tất cả các loại bản vẽ thiết kế, bản vẽ thi công, bản vẽ lắp dựng và các tài liệu kỹ thuật liên quan trong hoạt động xây dựng nhằm đảm bảo tính chính xác và sự ăn khớp giữa các cấu kiện.
Điều 2: Tài liệu viện dẫn
Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, người sử dụng cần tham chiếu đến các tài liệu tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế liên quan về dung sai trong xây dựng, thuật ngữ đo lường và các quy tắc biểu diễn kích thước chung trên bản vẽ kỹ thuật (như ISO 129, ISO 1803, ISO 2444).
Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa
Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa cốt lõi để thống nhất cách hiểu và áp dụng thống nhất:
- Kích thước danh nghĩa (Target size): Kích thước được chỉ định trong thiết kế, dùng làm mốc cơ sở để xác định các sai lệch giới hạn cho phép.
- Độ sai lệch giới hạn (Limit deviation): Hiệu số đại số giữa kích thước giới hạn (lớn nhất hoặc nhỏ nhất) và kích thước danh nghĩa tương ứng.
- Dung sai (Tolerance): Khoảng biến thiên cho phép của kích thước thực tế, được tính bằng hiệu số giữa kích thước giới hạn lớn nhất và kích thước giới hạn nhỏ nhất.
Điều 4: Cách thể hiện độ sai lệch giới hạn trên bản vẽ
Đây là nội dung kỹ thuật cốt lõi quy định chi tiết cách thức ghi các trị số sai lệch bên cạnh kích thước danh nghĩa trên bản vẽ:
- Nguyên tắc chung: Các trị số sai lệch giới hạn phải được ghi trực tiếp ngay sau kích thước danh nghĩa trên đường ghi kích thước của bản vẽ.
- Cách ghi sai lệch đối xứng: Khi sai lệch giới hạn trên và sai lệch giới hạn dưới có trị số tuyệt đối bằng nhau nhưng ngược dấu, chúng được thể hiện bằng ký hiệu cộng trừ (±) đi kèm với trị số sai lệch (ví dụ: 1500 ± 5).
- Cách ghi sai lệch không đối xứng: Khi sai lệch giới hạn trên và dưới có trị số khác nhau, chúng phải được viết chồng lên nhau. Trong đó, sai lệch giới hạn trên được viết ở phía trên và sai lệch giới hạn dưới được viết ở phía dưới (ví dụ: 1500 với số +3 ở trên và -2 ở dưới).
- Trường hợp một trong hai sai lệch bằng không: Nếu một trong hai sai lệch giới hạn bằng không, trị số 0 vẫn phải được ghi rõ ở vị trí tương ứng (trên hoặc dưới) mà không cần kèm theo dấu cộng hay trừ.
- Đơn vị đo: Trị số sai lệch giới hạn phải được biểu diễn bằng cùng một đơn vị đo với kích thước danh nghĩa. Trong trường hợp đặc biệt sử dụng đơn vị đo khác, phải có ghi chú hoặc chỉ dẫn rõ ràng ngay trên bản vẽ để tránh nhầm lẫn.
Việc áp dụng nghiêm túc TCVN 9260:2012 giúp các bên liên quan từ thiết kế, sản xuất cấu kiện đến nhà thầu thi công ngoài công trường có chung một ngôn ngữ kỹ thuật, giảm thiểu tối đa các sai sót, tranh chấp và nâng cao chất lượng công trình xây dựng.
TIÊU CHUẨN QUỐC GIA
TCVN 9260:2012
ISO 6284:1996
BẢN VẼ XÂY DỰNG - CÁCH THỂ HIỆN ĐỘ SAI LỆCH GIỚI HẠN
Construction drawings - Indication of limit deviation
Lời nói đầu
TCVN 9260 : 2012 hoàn toàn tương đương với ISO 6284 : 1996.
TCVN 9260 : 2012 được chuyển đổi từ TCXD 251 : 2001 (ISO 6284 : 1996) theo quy định tại khoản 1 Điều 69 của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật và điểm a) Khoản 1 Điều 7 Nghị định 127/2007/NĐ-CP ngày 01/8/2007 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật.
TCVN 9260 : 2012 do Viện Kiến trúc, Quy hoạch Đô thị và Nông thôn biên soạn, Bộ Xây dựng đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.
BẢN VẼ XÂY DỰNG - CÁCH THỂ HIỆN ĐỘ SAI LỆCH GIỚI HẠN
Construction drawings - Indication of limit deviation
1. Phạm vi áp dụng
Tiêu chuẩn này quy định các phương pháp thể hiện độ sai lệch giới hạn trong bản vẽ xây dựng.
2. Tài liệu viện dẫn
Các tài liệu viện dẫn sau cần thiết khi áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn có ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).
TCVN 5896 : 20121), Bản vẽ xây dựng - Chỗ bố trí hình vẽ, chú thích bằng chữ và khung tên trên bản vẽ.
TCVN 9261 : 20121), Xây dựng công trình - Dung sai - Cách thể hiện độ chính xác kích thước - Nguyên tắc và thuật ngữ.
ISO 286 - 1 : 1988 2), ISO code system for tolerances on linear sizes - Part 1: Basis of tolerances, deviations and fits (Hệ thống các tiêu chuẩn quốc tế về giới hạn và sự phù hợp - Phần 1: Các cơ sở của dung sai, độ sai lệch và sự phù hợp).
3. Thuật ngữ, định nghĩa
Trong tiêu chuẩn này áp dụng các thuật ngữ và định nghĩa nêu trong ISO 286 - 1 và TCVN 9261 : 2012.
4. Quy định chung
Độ lệch giới hạn chỉ được thể hiện trong bản vẽ khi có yêu cầu kiểm tra kích thước, phương hướng hoặc hình dạng.
5. Cách thể hiện độ sai lệch giới hạn
5.1. Khi có yêu cầu về độ chính xác được xác định bằng độ sai lệch giới hạn, cần sử dụng các cách sau để thể hiện độ sai lệch giới hạn:
a) Trường hợp độ lệch lặp lại cần có phần chú thích bằng chữ, (xem TCVN 5896 : 2012);
b) Được xếp cùng hoặc liền kề với lời chú thích của các hình vẽ khi độ sai lệch giới hạn chỉ áp dụng cho kích cỡ bên trong hình vẽ (ví dụ: như hình vẽ chi tiết tiết diện);
c) Được xếp cùng hoặc liền kề với kích cỡ có liên quan khi độ sai lệch giới hạn chỉ áp dụng với kích cỡ này.
5.2. Độ sai lệch giới hạn về kích cỡ sẽ thể hiện bằng kích cỡ chuẩn và các độ sai lệch giới hạn. Kích thước chuẩn và giá trị của độ sai lệch giới hạn được tính bằng milimet (xem Hình 1 và Hình 2). Trong trường hợp góc, kích thước chuẩn và độ sai lệch giới hạn được tính bằng độ, trường hợp cần thiết được tính bằng “gon”.
Các thông tin về độ lệch giới hạn thể hiện trên bản vẽ phải phù hợp với ví dụ trong Hình 1a) với trường hợp độ lệch giới hạn đối xứng và phù hợp với Hình 1b) hay Hình 1c) với trường hợp độ lệch giới hạn không đối xứng.
Kích thước tính bằng milimet
Hình 1 - Ví dụ thể hiện độ sai lệch giới hạn về kích cỡ
5.3. Độ lệch giới hạn về kích thước của vị trí là độ lệch giới hạn kích thước dùng để định vị bộ phận này so với bộ phận khác, ví dụ như một đường chuẩn so với một đường khác, một cấu kiện so với đường chuẩn (xem Hình 2a) hoặc cao độ mặt sàn hoàn thiện so với cao độ chọn làm mốc (xem Hình 2b).
Các cao độ được tính so với cốt “0” của khu đất xây dựng và được tính bằng mét với ba con số bên phải của dấu thập phân.
Kích thước tính bằng mét
|
a) Đường tâm của cột so với đường chuẩn |
b) Cao độ mặt sàn đã hoàn thiện so với cao độ chọn làm mốc |
Hình 2 - Ví dụ độ sai lệch giới hạn về kích thước của vị trí
PHỤ LỤC A
(Tham khảo)
THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
ISO 129 - 1 : 20041), Technical drawings - Indication of dimensions and tolerances - Part 1: General principles (Bản vẽ kỹ thuật. Biểu diễn kích thước và dung sai. Phần 1: Nguyên tắc chung);
ISO 406 : 19872), Technical drawings. Tolerancing of linear and angular dimensions (Bản vẽ kỹ thuật - Dung sai về kích thước của đường thẳng và góc);
ISO 1101 : 19833), Technical drawings - Geometrical tolerancing - Tolerancing of form, orientation, location and run-out- Generalities, definitions, symbols, indications on drawings (Bản vẽ kỹ thuật. Dung sai hình học. Dung sai về hình dạng, phương hướng, vị trí. Nguyên tắc chung, định nghĩa, ký hiệu và biểu thị trên bản vẽ).
MỤC LỤC
1. Phạm vi áp dụng
2. Tài liệu viện dẫn
3. Thuật ngữ định nghĩa
4. Quy định chung
- 1 Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật 2006
- 2 Nghị định 127/2007/NĐ-CP Hướng dẫn Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật
- 3 Quyết định 3621/QĐ-BKHCN năm 2012 công bố Tiêu chuẩn quốc gia do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 4 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5568:2012 về Điều hợp kích thước theo mô đun trong xây dựng - Nguyên tắc cơ bản
- 5 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5896:2012 (ISO 9431:1990) về Bản vẽ xây dựng - Bố trí hình vẽ, chú thích bằng chữ và khung tên trên bản vẽ
- 6 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9261:2012 (ISO 1803:1997) về Xây dựng công trình - Dung sai - Cách thể hiện độ chính xác kích thước – Nguyên tắc và thuật ngữ
- 7 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6003-2:2012 (ISO 4157-2:1998) về Bản vẽ xây dựng - Hệ thống ký hiệu - Phần 2: Tên phòng và số phòng