Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5176:1990 quy định phương pháp đo độ rọi của hệ thống chiếu sáng nhân tạo trong các công trình xây dựng, nhà ở, nhà xưởng sản xuất và các khu vực ngoài trời. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết nội dung cốt lõi từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này, tập trung vào phạm vi áp dụng, yêu cầu thiết bị, công tác chuẩn bị và phương pháp xác định điểm đo.

- Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này áp dụng bắt buộc đối với việc đo đạc, kiểm tra và đánh giá chất lượng hệ thống chiếu sáng nhân tạo (bao gồm chiếu sáng làm việc, chiếu sáng sự cố, chiếu sáng bảo vệ, chiếu sáng an ninh) trong nhà và ngoài trời.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các công trình công nghiệp (nhà xưởng, kho bãi), công trình công cộng (trường học, bệnh viện, văn phòng), nhà ở và các bãi ngoài trời (sân thể thao, quảng trường, ga tàu).
• Tiêu chuẩn không áp dụng cho việc đo độ rọi của hệ thống chiếu sáng tự nhiên (ánh sáng ban ngày) hoặc các hệ thống chiếu sáng chuyên dụng đặc biệt khác trừ khi có quy định viện dẫn cụ thể.

- Yêu cầu đối với thiết bị đo độ rọi (Điều 2)

• Thiết bị đo độ rọi chuyên dụng được sử dụng là Lux kế (Luxmeter). Thiết bị này phải được kiểm định định kỳ và hiệu chuẩn theo đúng quy định của cơ quan quản lý đo lường nhà nước.
• Đầu thu quang học (tế bào quang điện) của Lux kế phải có bộ lọc sắc ký để đường cong nhạy cảm phổ của đầu thu phù hợp với đường cong nhạy cảm phổ tương đối của mắt người (theo tiêu chuẩn CIE).
• Đầu thu phải được trang bị bộ phận hiệu chỉnh cosin (cos-correction) để giảm thiểu sai số khi đo các chùm ánh sáng tới xiên (ánh sáng chiếu từ các góc nghiêng).
• Sai số cho phép của Lux kế dùng trong các phép đo kiểm tra thực tế không được vượt quá giới hạn quy định (thường là dưới 10% đối với phép đo thông thường).

- Công tác chuẩn bị trước khi tiến hành đo (Điều 3)

• Vệ sinh hệ thống chiếu sáng: Trước khi đo, cần tiến hành làm sạch bụi bẩn bám trên bóng đèn, chao đèn và các bề mặt phản xạ xung quanh để đảm bảo kết quả đo phản ánh đúng hiệu suất thực tế của hệ thống.
• Thời gian ổn định nguồn sáng: Để quang thông của đèn đạt trạng thái ổn định, cần bật nguồn hệ thống chiếu sáng trước khi đo. Đối với đèn sợi đốt, thời gian bật trước tối thiểu là 5 phút; đối với đèn phóng điện (đèn huỳnh quang, đèn cao áp), thời gian bật trước tối thiểu là 15 đến 30 phút.
• Loại bỏ ảnh hưởng của ánh sáng tự nhiên: Phép đo độ rọi chiếu sáng nhân tạo phải được thực hiện vào ban đêm hoặc trong điều kiện các cửa sổ, cửa ra vào đã được che kín hoàn toàn bằng rèm, tấm chắn sáng để tránh ánh sáng mặt trời lọt vào.
• Kiểm soát điện áp nguồn: Điện áp của mạng lưới điện cung cấp cho hệ thống chiếu sáng trong quá trình đo phải được theo dõi và giữ ổn định ở mức điện áp định mức. Mọi sự dao động điện áp vượt quá giới hạn cho phép đều làm sai lệch kết quả đo độ rọi.

- Phương pháp xác định điểm đo và bố trí lưới điểm đo (Điều 4)

• Xác định mặt phẳng làm việc: Độ rọi phải được đo trên mặt phẳng làm việc quy định (mặt phẳng ngang, mặt phẳng đứng hoặc mặt phẳng nghiêng tùy thuộc vào tính chất công việc). Nếu không có quy định cụ thể, mặt phẳng đo mặc định là mặt phẳng ngang cách mặt sàn 0,8 mét.
• Thiết lập lưới điểm đo trong phòng: Đối với các phòng có diện tích lớn hoặc cần tính độ rọi trung bình, mặt sàn được chia thành các ô lưới hình vuông hoặc hình chữ nhật đều nhau. Các điểm đo sẽ nằm ở tâm của các ô lưới này. Số lượng điểm đo tối thiểu được xác định dựa trên chỉ số phòng (Room Index) để đảm bảo tính đại diện.
• Vị trí đặt đầu thu Lux kế: Khi đo, đầu thu của Lux kế phải được đặt nằm ngang (hoặc song song với mặt phẳng cần đo). Người tiến hành đo phải đứng cách xa đầu thu, tránh tạo bóng râm hoặc phản xạ ánh sáng từ quần áo, cơ thể lên đầu thu quang học.
• Ghi nhận kết quả: Tại mỗi điểm đo, kết quả chỉ được đọc và ghi lại sau khi kim đo hoặc con số hiển thị trên màn hình điện tử đã hoàn toàn ổn định.