Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5502:2003 về nước cấp sinh hoạt do Ban kỹ thuật Tiêu chuẩn TCVN/TC 147 "Chất lượng nước" biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị và được Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành. Tiêu chuẩn này thiết lập các giới hạn kỹ thuật bắt buộc nhằm kiểm soát chất lượng nước, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và định hướng cho công tác quản lý vận hành các nhà máy nước.

- Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu về chất lượng đối với nguồn nước sạch được cung cấp từ các hệ thống cấp nước tập trung phục vụ cho mục đích sinh hoạt của con người.
• Các hoạt động sử dụng nước bao gồm ăn uống, đun nấu, tắm giặt, vệ sinh cá nhân và các nhu cầu sinh hoạt thông thường khác tại hộ gia đình, cơ quan, trường học.
• Tiêu chuẩn này không áp dụng đối với các loại nước đóng chai, nước khoáng thiên nhiên đóng chai hoặc nước dùng cho các quy trình sản xuất công nghiệp, y tế chuyên dụng.

- Tài liệu viện dẫn kỹ thuật (Điều 2)

Để đảm bảo tính chính xác trong việc đánh giá các chỉ tiêu chất lượng nước, tiêu chuẩn yêu cầu áp dụng đồng bộ các phương pháp lấy mẫu và thử nghiệm theo hệ thống tiêu chuẩn quốc gia hiện hành:

• Phương pháp lấy mẫu: Áp dụng TCVN 5992 (ISO 5667-2) về hướng dẫn kỹ thuật lấy mẫu và TCVN 5993 (ISO 5667-3) về hướng dẫn bảo quản, xử lý mẫu nước trước khi phân tích tại phòng thí nghiệm.
• Xác định các chỉ tiêu vật lý: Sử dụng TCVN 6185 (ISO 7887) để đo màu sắc và TCVN 6186 (ISO 7027) để đo độ đục của nước.
• Xác định các chỉ tiêu hóa học: Áp dụng TCVN 6492 (ISO 10523) để đo trị số pH; TCVN 6177 (ISO 6332) để xác định hàm lượng sắt; TCVN 6002 (ISO 6333) để xác định hàm lượng mangan; TCVN 6200 (ISO 9297) để xác định hàm lượng clorua.
• Xác định các chỉ tiêu vi sinh: Áp dụng TCVN 6187-1 (ISO 9308-1) và TCVN 6187-2 (ISO 9308-2) để phát hiện, đếm vi khuẩn coliform và Escherichia coli giả định.

- Thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi (Điều 3)

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa nền tảng để thống nhất cách hiểu và áp dụng pháp luật:

• Nước cấp sinh hoạt: Là nguồn nước đã qua xử lý hoặc không qua xử lý nhưng đạt các tiêu chuẩn chất lượng quy định, được dẫn qua hệ thống đường ống để cung cấp trực tiếp cho người dân sử dụng hàng ngày.
• Hệ thống cấp nước tập trung: Là tổ hợp các công trình kỹ thuật liên hoàn bao gồm công trình thu nước thô, trạm xử lý nước, bể chứa, mạng lưới đường ống truyền dẫn và phân phối nước sạch đến tận hộ tiêu thụ.

- Yêu cầu chất lượng nước cấp sinh hoạt (Điều 4)

Đây là nội dung quan trọng nhất của tiêu chuẩn, quy định chi tiết các giới hạn tối đa cho phép đối với từng nhóm chỉ tiêu chất lượng nước:

• Nhóm chỉ tiêu cảm quan và lý hóa cơ bản:
  • Màu sắc: Giới hạn tối đa cho phép là 15 đơn vị màu (TCU). Nước không được có màu sắc bất thường gây cảm giác không an toàn cho người dùng.
  • Mùi và vị: Không được có mùi hoặc vị lạ khi ngửi hoặc nếm trực tiếp ở nhiệt độ thường.
  • Độ đục: Giới hạn tối đa là 5 NTU nhằm đảm bảo hiệu quả của quá trình khử trùng bằng clo.
  • Trị số pH: Phải duy trì trong khoảng từ 6,5 đến 8,5 để tránh hiện tượng ăn mòn đường ống hoặc đóng cặn, đồng thời không gây kích ứng da.
  • Độ cứng tổng số (tính theo CaCO3): Không vượt quá 300 mg/l để hạn chế đóng cặn trong các thiết bị đun nấu và tiết kiệm xà phòng khi giặt giũ.
  • Tổng chất rắn hòa tan (TDS): Giới hạn tối đa cho phép là 1000 mg/l.
• Nhóm chỉ tiêu hóa học ảnh hưởng đến sức khỏe:
  • Hàm lượng Sắt tổng số (Fe): Giới hạn tối đa là 0,5 mg/l. Hàm lượng sắt cao sẽ làm nước có mùi tanh và gây ố vàng thiết bị vệ sinh, quần áo.
  • Hàm lượng Mangan (Mn): Giới hạn tối đa là 0,5 mg/l để tránh tạo cặn đen trong đường ống.
  • Hàm lượng Clorua (Cl-): Giới hạn tối đa là 250 mg/l nhằm ngăn ngừa vị mặn và hạn chế tính ăn mòn kim loại của nước.
  • Hàm lượng Florua (F-): Giới hạn tối đa là 1,5 mg/l để bảo vệ men răng, tránh nguy cơ nhiễm độc flo gây hỏng xương và răng.
  • Hàm lượng Nitrat (NO3-): Giới hạn tối đa là 45 mg/l nhằm ngăn ngừa hội chứng thiếu oxy máu (xanh tím) ở trẻ em.
  • Hàm lượng Nitrit (NO2-): Giới hạn tối đa là 3 mg/l.
  • Hàm lượng Sunfat (SO42-): Giới hạn tối đa là 250 mg/l để tránh gây tác động nhuận tràng đối với người nhạy cảm.
• Nhóm chỉ tiêu kim loại nặng độc hại:
  • Asen (As): Giới hạn tối đa cực kỳ nghiêm ngặt là 0,01 mg/l do tính chất độc hại tích lũy và khả năng gây ung thư cao.
  • Chì (Pb): Giới hạn tối đa là 0,01 mg/l để bảo vệ hệ thần kinh trung ương, đặc biệt là sự phát triển trí não của trẻ em.
  • Cadimi (Cd): Giới hạn tối đa là 0,003 mg/l.
  • Crom tổng số (Cr): Giới hạn tối đa là 0,05 mg/l.
  • Đồng (Cu): Giới hạn tối đa là 1,0 mg/l.
  • Kẽm (Zn): Giới hạn tối đa là 3,0 mg/l.
  • Thủy ngân (Hg): Giới hạn tối đa là 0,001 mg/l.
• Nhóm chỉ tiêu vi sinh vật:
  • Coliform tổng số: Giới hạn tối đa cho phép là 2,2 MPN/100 ml đối với nước đã qua xử lý bằng hệ thống khử trùng, nhằm kiểm soát mức độ an toàn vi sinh tổng thể.
  • E. coli hoặc Coliform chịu nhiệt: Bắt buộc phải bằng 0 trong 100 ml mẫu nước thử. Đây là chỉ thị tuyệt đối cho thấy nước không bị ô nhiễm bởi phân người hoặc động vật, loại trừ nguy cơ lây truyền các bệnh đường ruột nguy hiểm.
• Hàm lượng chất khử trùng dư lượng:
  • Clo dư tự do: Tại vòi sử dụng của khách hàng, hàm lượng clo dư phải được duy trì trong khoảng từ 0,3 mg/l đến 0,5 mg/l để đảm bảo khả năng tiêu diệt vi khuẩn tái nhiễm trong quá trình nước lưu thông trên mạng lưới đường ống phân phối.