Văn bản hợp nhất 63/VBHN-BCT năm 2020 do Bộ Công Thương ban hành là văn bản pháp lý quan trọng, hợp nhất các quy định về hoạt động kinh doanh than tại Việt Nam. Văn bản này được hợp nhất từ Thông tư gốc ban hành năm 2013 và các Thông tư sửa đổi, bổ sung bao gồm Thông tư số 27/2016/TT-BCT và Thông tư số 13/2020/TT-BCT nhằm tối giản hóa điều kiện kinh doanh và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực năng lượng.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Văn bản xác định rõ giới hạn pháp lý và các chủ thể chịu sự điều chỉnh trực tiếp của các quy định về kinh doanh than, cụ thể:

• Phạm vi điều chỉnh: Quy định toàn diện về các hoạt động kinh doanh than trên thị trường, bao gồm: mua bán nội địa, xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, chuyển khẩu, vận tải, tàng trữ và hoạt động đại lý than. Quy định này đã được sửa đổi, bổ sung theo Thông tư số 13/2020/TT-BCT để phù hợp với thực tế quản lý thương mại.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng bắt buộc đối với các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền liên quan và tất cả các doanh nghiệp thực hiện các hoạt động kinh doanh than trên phạm vi lãnh thổ Việt Nam.

Giải thích các thuật ngữ pháp lý cốt lõi

Để đảm bảo tính thống nhất trong việc áp dụng pháp luật, văn bản đưa ra định nghĩa cụ thể cho các khái niệm cơ bản:

• Than: Được hiểu là toàn bộ các loại than hóa thạch và các loại than có nguồn gốc hóa thạch, tồn tại dưới dạng nguyên khai hoặc đã qua các công đoạn chế biến, sàng tuyển.
• Cơ quan nhà nước có thẩm quyền: Bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước ở cấp Trung ương (các Bộ, ngành liên quan) và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (UBND cấp tỉnh).
• Hoạt động kinh doanh than: Là việc thực hiện một, một số hoặc toàn bộ các hoạt động thương mại liên quan đến than như mua bán, xuất nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, chuyển khẩu, vận chuyển, lưu kho tàng trữ và làm đại lý mua bán than.
• Các nội dung bãi bỏ: Khoản 3 Điều 3 và toàn bộ Điều 4 quy định về điều kiện kinh doanh than trước đây đã được bãi bỏ theo lộ trình đơn giản hóa thủ tục hành chính của Bộ Công Thương (quy định tại Thông tư số 27/2016/TT-BCT và Thông tư số 13/2020/TT-BCT).

Trách nhiệm quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh than

Công tác quản lý, giám sát và kiểm tra hoạt động kinh doanh than được phân cấp và quy định rõ ràng nhằm đảm bảo an ninh năng lượng và tuân thủ pháp luật:

• Đơn vị chủ trì thực hiện: Vụ Dầu khí và Than thuộc Bộ Công Thương được giao trách nhiệm làm đầu mối chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành và địa phương liên quan để tổ chức kiểm tra định kỳ việc chấp hành các quy định pháp luật về kinh doanh than của các doanh nghiệp.
• Trách nhiệm tham mưu, điều chỉnh chính sách: Trên cơ sở theo dõi sát sao tình hình thực tế của hoạt động khai thác, gia công chế biến và lưu thông than trên thị trường, Vụ Dầu khí và Than có trách nhiệm tổng hợp, báo cáo và tham mưu cho Bộ trưởng Bộ Công Thương xem xét sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới các quy định quản lý cho phù hợp với từng giai đoạn phát triển.
• Biện pháp chế tài: Bộ Công Thương giữ quyền hạn cao nhất trong việc yêu cầu dừng hoạt động kinh doanh than đối với các doanh nghiệp có hành vi vi phạm các quy định tại Thông tư này và các quy định pháp luật liên quan khác.

Hiệu lực thi hành và Tổ chức thực hiện

Quy định về thời gian áp dụng và trách nhiệm thi hành của các bên liên quan được xác định rõ:

• Hiệu lực thi hành: Thông tư gốc có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 9 năm 2013, chính thức thay thế Thông tư số 04/2007/TT-BCT ngày 22 tháng 10 năm 2007 của Bộ Công Thương. Các văn bản sửa đổi bổ sung tích hợp trong văn bản hợp nhất này có hiệu lực lần lượt từ ngày 20 tháng 01 năm 2017 (Thông tư số 27/2016/TT-BCT) và ngày 03 tháng 8 năm 2020 (Thông tư số 13/2020/TT-BCT).
• Trách nhiệm thi hành: Các cơ quan quản lý nhà nước, các đơn vị thuộc Bộ Công Thương và mọi doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh than chịu trách nhiệm nghiêm túc thực hiện các quy định này.
• Cơ chế giải quyết vướng mắc: Trong quá trình triển khai thực hiện thực tế, nếu phát sinh khó khăn, vướng mắc hoặc bất cập, các cơ quan và doanh nghiệp có trách nhiệm phản ánh kịp thời bằng văn bản gửi về Bộ Công Thương để được xem xét, hướng dẫn và xử lý theo thẩm quyền.