Ngày 05 tháng 8 năm 1995, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 500-TTg về việc khẩn trương tổ chức, sắp xếp lại doanh nghiệp Nhà nước. Đây là văn bản chỉ đạo quan trọng nhằm triển khai thực hiện Luật Doanh nghiệp Nhà nước năm 1995, thúc đẩy quá trình cơ cấu lại nền kinh tế, nâng cao hiệu quả hoạt động và sức cạnh tranh của khu vực kinh tế nhà nước trong thời kỳ đổi mới.
Phạm vi và đối tượng áp dụng
Chỉ thị áp dụng đối với tất cả các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, cùng toàn bộ các doanh nghiệp Nhà nước đang hoạt động trên phạm vi cả nước.
Nội dung cốt lõi của Chỉ thị 500-TTg
- Phân loại và sắp xếp lại các doanh nghiệp Nhà nước hiện có
- Tiến hành rà soát, đánh giá toàn diện thực trạng tài chính, công nghệ và năng lực quản lý của tất cả các doanh nghiệp Nhà nước hiện có để phân loại cụ thể.
- Xác định rõ danh mục các doanh nghiệp Nhà nước cần giữ 100% vốn, các doanh nghiệp thực hiện cổ phần hóa, đa dạng hóa sở hữu, sáp nhập hoặc giải thể.
- Kiên quyết xử lý dứt điểm các doanh nghiệp quy mô quá nhỏ, công nghệ lạc hậu, thua lỗ kéo dài không có khả năng khắc phục bằng các biện pháp giải thể, sáp nhập hoặc tuyên bố phá sản theo quy định của pháp luật.
- Thành lập và củng cố các Tổng công ty Nhà nước
- Tập trung chỉ đạo việc thành lập và củng cố các Tổng công ty Nhà nước quy mô lớn (thường gọi là Tổng công ty 90 và Tổng công ty 91) hoạt động trong các ngành, lĩnh vực then chốt của nền kinh tế quốc dân.
- Xác định rõ mối quan hệ pháp lý, tài chính và quản lý giữa Tổng công ty với các đơn vị thành viên, bảo đảm quyền tự chủ kinh doanh của các thành viên đi đôi với sự tích tụ, tập trung vốn và phối hợp thống nhất của toàn Tổng công ty.
- Tránh tình trạng thành lập Tổng công ty một cách hình thức, hành chính hóa quan hệ kinh tế hoặc gây ách tắc cho hoạt động sản xuất kinh doanh của các đơn vị thành viên.
- Đẩy mạnh thí điểm và mở rộng cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước
- Lựa chọn các doanh nghiệp Nhà nước mà Nhà nước không cần nắm giữ 100% vốn để thực hiện thí điểm cổ phần hóa, chuyển đổi thành công ty cổ phần nhằm huy động thêm nguồn vốn xã hội và đổi mới phương thức quản lý.
- Xây dựng phương án cụ thể về xử lý công nợ, lao động dôi dư và định giá tài sản doanh nghiệp khi thực hiện cổ phần hóa.
- Đổi mới và tăng cường quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp
- Phân định rõ chức năng quản lý hành chính nhà nước của các Bộ, ngành, địa phương với chức năng quản lý của chủ sở hữu đối với vốn và tài sản nhà nước tại doanh nghiệp.
- Thành lập Tổng cục Quản lý vốn và tài sản nhà nước tại doanh nghiệp (thuộc Bộ Tài chính) để thực hiện thống nhất việc quản lý vốn nhà nước.
- Nâng cao trách nhiệm của Hội đồng quản trị và Ban giám đốc doanh nghiệp trong việc bảo toàn và phát triển vốn được giao.
- Tổ chức thực hiện và phân công trách nhiệm
- Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trực tiếp chỉ đạo việc xây dựng đề án sắp xếp lại doanh nghiệp thuộc quyền quản lý.
- Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ban Đổi mới quản lý doanh nghiệp Trung ương có trách nhiệm hướng dẫn, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện Chỉ thị này, định kỳ báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
Hiệu lực thi hành
Chỉ thị số 500-TTg có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký (ngày 05 tháng 8 năm 1995). Các Bộ, ngành và địa phương có trách nhiệm khẩn trương triển khai thực hiện và báo cáo kết quả theo đúng lộ trình quy định.
| THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ | CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM |
| Số: 500-TTg | Hà Nội, ngày 25 tháng 8 năm 1995 |
CHỈ THỊ
VỀ VIỆC KHẨN TRƯƠNG TỔ CHỨC, SẮP XẾP LẠI DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC
Để khẩn trương tổ chức, sắp xếp lại doanh nghiệp Nhà nước theo Quyết định số 90/TTg ngày 07 tháng 3 năm 1994 và Chỉ thị số 272/TTg ngày 03 tháng 5 năm 1995 của Thủ tướng Chính phủ, đồng thời để tổ chức thực hiện Luật doanh nghiệp Nhà nước và chương trình cải cách hành chính, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ, ngành và địa phương tiến hành những việc sau:
1. Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, các cơ quan thuộc Chính phủ và các Uỷ ban Nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi tắt là các Bộ, ngành và địa phương) cần nhanh chóng trình Thủ tướng Chính phủ phương án tổng thể sắp xếp các doanh nghiệp Nhà nước đang thuộc phạm vi mình phụ trách nhằm bảo đảm tiến độ sắp xếp xong các doanh nghiệp do Trung ương quản lý vào cuối tháng 9 năm 1995 và các doanh nghiệp do địa phương quản lý vào cuối tháng 10 năm 1995. Phương án trình bày tổng quan, không cần kèm theo các hồ sơ cụ thể.
2. Việc sắp xếp, tổ chức lại doanh nghiệp Nhà nước để đi vào hoạt động theo Luật doanh nghiệp nhà nước phải kết hợp chặt chẽ với việc xoá bỏ dần chế độ Bộ và cấp hành chính địa phương trực tiếp quản lý doanh nghiệp Nhà nước như hiện nay, đồng thời khắc phục một bước tình trạng có nhiều doanh nghiệp Nhà nước hoạt động cùng ngành nghề trên cùng địa bàn nhưng lại do nhiều Bộ, nghành và địa phương chủ quản, nhất là trong lĩnh vực xây dựng và cơ khí.
a. Khi lập phương án tổng thể, các Bộ, ngành và địa phương cần phải rà soát lại tất cả các tổng công ty và doanh nghiệp độc lập thuộc phạm vi mình đang quản lý; cân nhắc kỹ việc thành lập lại và thành lập mới các Tổng công ty theo Quyết định số 90/TTg (gọi tắt là Tổng công ty 90) và việc đề nghị thành lập thêm tổng công ty theo quyết định số 91/TTg (gọi tắt là Tổng công ty 91). Đối với những doanh nghiệp độc lập trực thuộc Bộ, ngành, địa phương thì cần phân loại theo hướng sau:
- Những doanh nghiệp lớn hoặc hợp nhất một số doanh nghiệp nhỏ lại thành lập doanh nghiệp lớn để thành lập Công ty có Hội đồng quản trị.
- Những doanh nghiệp có thể sắp xếp vào cơ cấu làm thành viên tổng công ty 90 do Bộ, Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương được Thủ tướng Chính phủ uỷ quyền quyết định thành lập. Trường hợp có doanh nghiệp quy mô lớn hoạt động trong lĩnh vực ngành nghề có các Tổng công ty 91 hoặc Tổng công ty 90 đã hoặc đang được thành lập trên địa bàn thì có đề nghị chính thức để Bộ quản lý chuyên ngành kinh tế - kỹ thuật hữu quan xem xét tổ chức, sắp xếp vào các tổng công ty kinh doanh chuyên ngành.
Những doanh nghiệp cho đến nay hoạt động không nhằm mục đích kinh doanh vì lợi nhuận là chính, nếu xét thấy cần thiết phải duy trì thì chuyển ngành doanh nghiệp hoạt động công ích.
- Những doanh nghiệp cho đến nay hoạt động dưới dạng sự nghiệp chủ yếu dựa vào nguồn vốn sự nghiệp do Ngân sách Nhà nước cấp thì tổ chức thành đơn vị sự nghiệp trực thuộc Bộ, ngành hoặc địa phương.
- Những doanh nghiệp vốn trực thuộc Bộ chuyên ngành quản lý thấy không cần thiết sắp xếp tham gia tổng công ty hoặc hoạt động công ích, sự nghiệp đặt trực thuộc Bộ thì chuyển cho địa phương để tổ chức, sắp xếp lại theo địa bàn lãnh thổ.
b. Trước mắt, ngành xây dựng và ngành cơ khí cần phối hợp với các Bộ, ngành khác để xem xét việc sắp xếp lại một bước trên cơ sở liên ngành. Bộ Xây dựng và Bộ công nghiệp nặng cần bàn với các Bộ, ngành và địa phương liên quan khẩn trương hoàn thành bản tổng quan về sắp xếp, tổ chức lại các doanh nghiệp Nhà nước (tối thiểu là đối với doanh nghiệp do Trung ương quản lý) đang hoạt động trong ngành xây dựng và ngành cơ khí trình thủ tướng Chính phủ xem xét và phê duyệt trước ngày 10 tháng 9 năm 1995 để làm cơ sở cho việc sắp xếp tổ chức lại bước đầu 2 ngành này.
3. Việc xem xét và phê duyệt phương án tổng thể được tiến hành như sau:
a. Sau khi Phó Thủ tướng phụ trách khối hoặc Bộ trưởng được Thủ tướng Chính phủ uỷ quyền chủ trì nghe trình bày và cho ý kiến vào từng phương án tổng thể, Bộ trưởng hoặc Thủ trưởng ngành, hoặc Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương hoàn chỉnh lại phương án, lấy ý kiến của Ban kinh tế Trung ương (đối với các Bộ ngành Trung ương) và của Thường vụ Tỉnh uỷ, Thành uỷ (đối với các địa phương) để chính thức trình Thủ tướng Chính phủ phê chuẩn và uỷ quyền cho Bộ trưởng, Thủ trưởng ngành đó hoặc Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương ra quyết định về tổ chức và cán bộ cho từng doanh nghiệp được phép đăng ký thành lập mới hoặc thành lập lại theo quy định của Luật doanh nghiệp Nhà nước.
b. Nhằm xúc tiến nhanh việc xem xét để phê duyệt các phương án tổng thể, Thủ tướng Chính phủ uỷ quyền như sau:
- Các Phó Thủ tướng trực tiếp nghe trình bày phương án tổng thể của các Bộ, ngành Trung ương theo từng khối mình phụ trách.
- Phó Thủ tướng Trần Đức Lương trực tiếp nghe trình bày phương án tổng thể của Thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.
- Bộ trưởng, Chủ nhiệm Uỷ ban Kế hoạch Nhà nước Đỗ Quốc Sam trực tiếp nghe trình bày phương án tổng thể của một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương khác có nhiều doanh nghiệp Nhà nước.
- Bộ trưởng, trưởng Ban chỉ đạo Trung ương Đổi mới doanh nghiệp Phan Văn Tiệm trực tiếp nghe trình bày phương án tổng thể của các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương còn lại.
4. Uỷ ban kế hoạch Nhà nước, Bộ Tài chính, Bộ Lao động - Thương binh và xã hội, Ban vật giá Chính phủ, Tổng cục Thống kê căn cứ vào sự phân công tại Chỉ thị số 262/TTg ngày 2 tháng 5 năm 1995 của Thủ tướng Chính phủ, cần khẩn trương hoàn thành các dự thảo văn bản pháp quy hướng dẫn thi hành Luật doanh nghiệp nhà nước và trình Thủ tướng Chính phủ chậm nhất vào cuối tháng 9 năm 1995.
|
| Võ Văn Kiệt (Đã ký) |
- 1 Quyết định 90-TTg năm 1994 về việc tiếp tục sắp xếp doanh nghiệp Nhà nước do Thủ tướng Chính phủ ban hành
- 2 Quyết định 91-TTg năm 1994 về việc thí điểm thành lập tập đoàn kinh doanh do Thủ tướng Chính phủ ban hành
- 3 Luật Doanh nghiệp Nhà nước 1995
- 4 Chỉ thị 262/TTg năm 1995 về việc phân công chuẩn bị các văn bản hướng dẫn thi hành Luật doanh nghiệp Nhà nước do Thủ tướng Chính phủ ban hành
- 5 Chỉ thị 272-TTg năm 1995 về khẩn trương hoàn thành việc tổ chức, sắp xếp lại các liên hiệp xí nghiệp, tổng công ty do Thủ tướng Chính phủ ban hành
- 1 Thông báo số 55/2006/TB-VPCP về ý kiến kết luận của Phó Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng về kế hoạch sản xuất kinh doanh, đầu tư và sắp xếp lại doanh nghiệp giai đoạn 2006-2010 của tổng công ty Hóa chất Việt Nam do Văn phòng Chính phủ ban hành
- 2 Nghị định 50/CP năm 1996 về thành lập, tổ chức lại, giải thể và phá sản doanh nghiệp Nhà nước
- 1 Thông báo số 55/2006/TB-VPCP về ý kiến kết luận của Phó Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng về kế hoạch sản xuất kinh doanh, đầu tư và sắp xếp lại doanh nghiệp giai đoạn 2006-2010 của tổng công ty Hóa chất Việt Nam do Văn phòng Chính phủ ban hành
- 2 Quyết định 90-TTg năm 1994 về việc tiếp tục sắp xếp doanh nghiệp Nhà nước do Thủ tướng Chính phủ ban hành
- 3 Quyết định 91-TTg năm 1994 về việc thí điểm thành lập tập đoàn kinh doanh do Thủ tướng Chính phủ ban hành
- 4 Luật Doanh nghiệp Nhà nước 1995
- 5 Chỉ thị 262/TTg năm 1995 về việc phân công chuẩn bị các văn bản hướng dẫn thi hành Luật doanh nghiệp Nhà nước do Thủ tướng Chính phủ ban hành
- 6 Chỉ thị 272-TTg năm 1995 về khẩn trương hoàn thành việc tổ chức, sắp xếp lại các liên hiệp xí nghiệp, tổng công ty do Thủ tướng Chính phủ ban hành
- 7 Công văn về việc phê duyệt phương án tổng thể sắp xếp doanh nghiệp Nhà nước
- 8 Nghị định 50/CP năm 1996 về thành lập, tổ chức lại, giải thể và phá sản doanh nghiệp Nhà nước