1. Mục đích và phạm vi áp dụng của Công văn 10170/BTC-TCHQ

Công văn 10170/BTC-TCHQ do Bộ Tài chính ban hành nhằm hướng dẫn giải quyết các vướng mắc phát sinh trong thực tế liên quan đến việc xử lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu nhưng bị đối tác nước ngoài trả lại, dẫn đến việc phải nhập khẩu trở lại Việt Nam vượt quá thời hạn 365 ngày kể từ ngày xuất khẩu. Văn bản này là cơ sở pháp lý quan trọng giúp tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp gặp phải tình huống bất khả kháng hoặc lý do khách quan, đảm bảo quyền lợi chính đáng của người nộp thuế.

2. Nguyên tắc xử lý thuế đối với hàng xuất khẩu phải tái nhập quá 365 ngày

Theo nội dung hướng dẫn, việc xử lý thuế đối với các lô hàng xuất khẩu phải tái nhập vượt quá thời hạn 365 ngày được thực hiện dựa trên các nguyên tắc cụ thể sau:

• Xem xét không thu thuế nhập khẩu và hoàn thuế xuất khẩu: Đối với hàng hóa xuất khẩu (đã nộp thuế xuất khẩu nếu có) phải nhập khẩu trở lại quá thời hạn 365 ngày, nếu doanh nghiệp chứng minh được nguyên nhân khách quan (như thiên tai, dịch bệnh, tranh chấp thương mại, hoặc quy trình kiểm tra chất lượng của đối tác nước ngoài kéo dài) và cung cấp đầy đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan hải quan sẽ xem xét không thu thuế nhập khẩu và thực hiện hoàn lại thuế xuất khẩu đã nộp tương ứng với lượng hàng thực tế tái nhập.
• Điều kiện áp dụng chính sách thuế: Doanh nghiệp phải chứng minh được hàng hóa nhập khẩu trở lại chính là hàng hóa đã xuất khẩu trước đó. Đồng thời, hàng hóa chưa qua quá trình gia công, chế biến hoặc sử dụng ở nước ngoài làm thay đổi bản chất của sản phẩm.
• Kiểm tra thực tế hàng hóa: Cơ quan hải quan nơi làm thủ tục tái nhập có trách nhiệm kiểm tra chi tiết hồ sơ và thực tế hàng hóa để đảm bảo tính đồng nhất về chủng loại, số lượng, ký mã hiệu và các thông số kỹ thuật so với thời điểm xuất khẩu.

3. Quy định về hồ sơ và thủ tục hải quan

Để được hưởng chính sách không thu thuế nhập khẩu và hoàn thuế xuất khẩu đối với hàng hóa tái nhập quá 365 ngày, người nộp thuế cần chuẩn bị bộ hồ sơ đầy đủ bao gồm:

• Văn bản giải trình của doanh nghiệp: Nêu rõ lý do hàng hóa bị đối tác nước ngoài trả lại và nguyên nhân cụ thể dẫn đến việc chậm trễ, kéo dài thời gian tái nhập khẩu vượt quá 365 ngày.
• Tờ khai hải quan liên quan: Bản sao tờ khai hải quan xuất khẩu cũ và tờ khai hải quan nhập khẩu mới đối với lô hàng tái nhập khẩu.
• Văn bản thỏa thuận với đối tác nước ngoài: Hợp đồng, thỏa thuận nhận lại hàng hóa hoặc thông báo từ chối nhận hàng của khách hàng nước ngoài, trong đó thể hiện rõ lý do trả lại hàng.
• Chứng từ vận tải: Vận đơn và các chứng từ liên quan đến quá trình vận chuyển hàng hóa xuất khẩu và nhập khẩu trở lại Việt Nam.

4. Trách nhiệm của cơ quan hải quan các cấp

Công văn phân định rõ thẩm quyền và trách nhiệm của các cơ quan hải quan trong việc tiếp nhận và xử lý hồ sơ của doanh nghiệp:

• Cục Hải quan tỉnh, thành phố: Trực tiếp tiếp nhận hồ sơ đề nghị của doanh nghiệp, tiến hành kiểm tra, đối chiếu thực tế hàng hóa và hồ sơ lưu trữ. Nếu xác định doanh nghiệp đáp ứng đủ điều kiện theo hướng dẫn, Cục Hải quan địa phương thực hiện việc không thu thuế nhập khẩu và hoàn thuế xuất khẩu theo đúng thẩm quyền.
• Tổng cục Hải quan: Thực hiện vai trò giám sát, chỉ đạo hướng dẫn thống nhất việc thực hiện trên toàn quốc, đồng thời giải quyết các trường hợp vướng mắc phát sinh vượt thẩm quyền xử lý của Cục Hải quan địa phương.