Giới thiệu chung về Công văn 1211/TCT-DNNCN

Công văn 1211/TCT-DNNCN do Tổng cục Thuế ban hành năm 2019 là văn bản hướng dẫn quan trọng về chính sách thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với hoạt động chuyển nhượng cổ phần của cá nhân trong công ty cổ phần. Văn bản này giải quyết các vướng mắc thực tế của người nộp thuế và cơ quan thuế địa phương trong việc phân biệt giữa chuyển nhượng vốn góp và chuyển nhượng chứng khoán, từ đó áp dụng đúng mức thuế suất và phương pháp tính thuế theo quy định pháp luật.

Phân loại thu nhập từ hoạt động chuyển nhượng cổ phần

Theo nội dung hướng dẫn tại Công văn 1211/TCT-DNNCN, hoạt động chuyển nhượng cổ phần của cá nhân trong công ty cổ phần được xác định cụ thể như sau:

• Bản chất của cổ phần: Cổ phần trong công ty cổ phần, dù là công ty đã niêm yết trên thị trường chứng khoán hay chưa niêm yết (kể cả công ty cổ phần chưa đại chúng), đều được coi là chứng khoán theo quy định của Luật Chứng khoán.
• Phân loại thu nhập: Thu nhập từ việc chuyển nhượng cổ phần của cá nhân trong công ty cổ phần được phân loại thống nhất vào nhóm thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán, không áp dụng quy định về chuyển nhượng vốn góp thông thường.

Phương pháp tính thuế và thuế suất áp dụng

Việc xác định thuế thu nhập cá nhân đối với hoạt động chuyển nhượng cổ phần được thực hiện theo phương pháp áp dụng cho chuyển nhượng chứng khoán, cụ thể:

• Thuế suất áp dụng: Cá nhân chuyển nhượng cổ phần phải nộp thuế thu nhập cá nhân theo thuế suất 0,1% tính trên giá chuyển nhượng cổ phần từng lần.
• Công thức tính thuế: Thuế thu nhập cá nhân phải nộp = Giá chuyển nhượng cổ phần từng lần x Thuế suất 0,1%.
• Xác định giá chuyển nhượng: Giá chuyển nhượng cổ phần được xác định là giá ghi trên hợp đồng chuyển nhượng hoặc giá thực tế chuyển nhượng. Trường hợp hợp đồng chuyển nhượng không ghi giá chuyển nhượng hoặc giá chuyển nhượng ghi trên hợp đồng thấp hơn giá trị sổ sách kế toán của doanh nghiệp tại thời điểm gần nhất trước thời điểm chuyển nhượng, giá chuyển nhượng sẽ được xác định theo giá trị sổ sách của doanh nghiệp hoặc theo giá ấn định của cơ quan thuế để tránh thất thu ngân sách.

Quy định về kê khai và nộp thuế

Công văn nhấn mạnh trách nhiệm kê khai và nộp thuế của các bên liên quan nhằm đảm bảo quản lý thuế chặt chẽ:

• Trách nhiệm của cá nhân chuyển nhượng: Cá nhân có thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần có nghĩa vụ tự kê khai, nộp thuế theo quy định hoặc ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác thực hiện thay.
• Trách nhiệm của doanh nghiệp phát hành cổ phần: Công ty cổ phần nơi cá nhân chuyển nhượng cổ phần có trách nhiệm yêu cầu cá nhân xuất trình chứng từ nộp thuế thu nhập cá nhân trước khi thực hiện thủ tục thay đổi danh sách cổ đông. Trường hợp doanh nghiệp thực hiện thay đổi danh sách cổ đông khi chưa có chứng từ nộp thuế của cá nhân, doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm nộp thuế thay cho cá nhân đó.
• Thời hạn nộp hồ sơ khai thuế: Việc kê khai thuế phải được thực hiện theo từng lần phát sinh giao dịch chuyển nhượng cổ phần, đảm bảo đúng thời hạn quy định của pháp luật về quản lý thuế để tránh phát sinh tiền chậm nộp.

Ý nghĩa pháp lý và thực tiễn của văn bản

Công văn 1211/TCT-DNNCN mang lại sự thống nhất trong việc áp dụng pháp luật thuế trên toàn quốc, giúp:

• Tránh sự nhầm lẫn giữa thuế suất chuyển nhượng vốn góp (áp dụng thuế suất 20% trên thu nhập tính thuế) và thuế suất chuyển nhượng chứng khoán (áp dụng thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng).
• Tạo điều kiện thuận lợi cho các cá nhân sở hữu cổ phần trong các công ty cổ phần chưa niêm yết dễ dàng xác định và hoàn thành nghĩa vụ thuế của mình.
• Tăng cường vai trò giám sát của doanh nghiệp đối với nghĩa vụ thuế của cổ đông, hạn chế tình trạng trốn thuế, tránh thuế trong hoạt động chuyển nhượng vốn, cổ phần.