Thông tư 25/2018/TT-BTC do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành nhằm hướng dẫn thực hiện Nghị định số 146/2017/NĐ-CP, sửa đổi và bổ sung một số điều của Thông tư số 78/2014/TT-BTC, Thông tư số 111/2013/TT-BTC và Thông tư số 219/2013/TT-BTC. Văn bản này tập trung điều chỉnh các quy định quan trọng liên quan đến thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với các hoạt động xuất khẩu tài nguyên, khoáng sản, hoàn thuế GTGT, chi phí được trừ khi tính thuế TNDN và thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Thông tư này áp dụng đối với các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân có hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ; cá nhân có thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán; và các cơ quan quản lý thuế, cơ quan nhà nước có liên quan trong việc thực thi pháp luật thuế.

Quy định về thuế GTGT đối với sản phẩm xuất khẩu là tài nguyên, khoáng sản (Sửa đổi Điều 4 Thông tư 219/2013/TT-BTC)

• Xác định sản phẩm tài nguyên, khoáng sản xuất khẩu: Áp dụng đối với sản phẩm xuất khẩu là tài nguyên, khoáng sản khai thác chưa chế biến thành sản phẩm khác. Đối với sản phẩm được chế biến trực tiếp từ nguyên liệu chính là tài nguyên, khoáng sản, nếu tổng trị giá tài nguyên, khoáng sản cộng với chi phí năng lượng chiếm từ 51% giá thành sản xuất sản phẩm trở lên thì cũng thuộc đối tượng này (trừ một số trường hợp ngoại lệ theo Nghị định 146/2017/NĐ-CP).
• Nguồn gốc tài nguyên, khoáng sản: Là các loại tài nguyên, khoáng sản có nguồn gốc trong nước bao gồm khoáng sản kim loại, khoáng sản không kim loại, dầu thô, khí thiên nhiên và khí than.
• Công thức xác định tỷ trọng: Tỷ trọng trị giá tài nguyên, khoáng sản và chi phí năng lượng trên giá thành sản xuất = (Trị giá tài nguyên, khoáng sản + Chi phí năng lượng) / Tổng giá thành sản xuất sản phẩm x 100%.
• Nguyên tắc xác định các yếu tố cấu thành:
  • Trị giá tài nguyên, khoáng sản: Nếu tự khai thác, trị giá bao gồm chi phí trực tiếp và gián tiếp khai thác (không gồm chi phí vận chuyển từ nơi khai thác đến nơi chế biến). Nếu mua về để chế biến tiếp, trị giá là giá mua thực tế (không gồm chi phí vận chuyển từ nơi mua đến nơi chế biến).
  • Chi phí năng lượng: Bao gồm chi phí về nhiên liệu, điện năng và nhiệt năng.
  • Giá thành sản xuất sản phẩm: Bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung. Các chi phí gián tiếp như chi phí bán hàng, quản lý, tài chính và chi phí khác không được tính vào giá thành sản xuất.
  • Thời gian áp dụng tỷ lệ: Tỷ lệ này được xác định dựa trên quyết toán của năm trước và áp dụng ổn định trong năm xuất khẩu. Đối với năm đầu tiên xuất khẩu, tỷ lệ được xác định theo phương án đầu tư; nếu không có phương án đầu tư thì xác định theo thực tế phát sinh.
• Trường hợp mua đi bán lại để xuất khẩu: Doanh nghiệp không trực tiếp sản xuất mà mua hàng hóa này từ doanh nghiệp khác để xuất khẩu phải thực hiện kê khai thuế GTGT tương tự như sản phẩm cùng loại do doanh nghiệp sản xuất trực tiếp xuất khẩu.
• Trách nhiệm của cơ quan thuế: Cục Thuế các tỉnh, thành phố phối hợp với cơ quan quản lý chuyên ngành để hướng dẫn doanh nghiệp xác định đặc tính sản phẩm và quy trình sản xuất. Trường hợp chưa đủ cơ sở xác định, Cục Thuế báo cáo Tổng cục Thuế để phối hợp với các Bộ, ngành chuyên ngành giải quyết.

Quy định về hoàn thuế GTGT đối với hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu (Sửa đổi Điều 18 Thông tư 219/2013/TT-BTC)

• Điều kiện hoàn thuế theo kỳ: Cơ sở kinh doanh kê khai theo tháng hoặc quý có hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu (bao gồm cả hàng nhập khẩu sau đó xuất khẩu vào khu phi thuế quan hoặc ra nước ngoài) có số thuế GTGT đầu vào chưa được khấu trừ từ 300 triệu đồng trở lên thì được hoàn thuế GTGT theo tháng hoặc quý. Nếu dưới 300 triệu đồng thì được chuyển khấu trừ vào kỳ tiếp theo.
• Phân bổ thuế GTGT đầu vào: Trường hợp cơ sở kinh doanh vừa có hàng hóa xuất khẩu vừa có tiêu thụ nội địa thì phải hạch toán riêng số thuế GTGT đầu vào dùng cho xuất khẩu. Nếu không hạch toán riêng được, số thuế GTGT đầu vào được phân bổ theo tỷ lệ giữa doanh thu xuất khẩu trên tổng doanh thu của các kỳ khai thuế tính từ kỳ tiếp theo kỳ hoàn thuế liền trước đến kỳ đề nghị hoàn thuế hiện tại.
• Giới hạn số thuế hoàn: Số thuế GTGT đầu vào của hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu sau khi bù trừ với số thuế GTGT phải nộp của hàng hóa tiêu thụ nội địa, nếu còn lại từ 300 triệu đồng trở lên thì được hoàn. Tuy nhiên, số thuế GTGT được hoàn không vượt quá 10% doanh thu của hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu đó.
• Xác định đối tượng hoàn thuế cụ thể:
  • Ủy thác xuất khẩu: Là cơ sở có hàng hóa ủy thác xuất khẩu.
  • Gia công chuyển tiếp: Là cơ sở ký hợp đồng gia công xuất khẩu với phía nước ngoài.
  • Xuất khẩu công trình nước ngoài: Là doanh nghiệp có hàng hóa, vật tư xuất khẩu để thực hiện công trình xây dựng ở nước ngoài.
  • Xuất khẩu tại chỗ: Là cơ sở kinh doanh có hàng hóa xuất khẩu tại chỗ.
• Trường hợp không được hoàn thuế: Không áp dụng hoàn thuế GTGT đối với hàng hóa nhập khẩu sau đó xuất khẩu hoặc hàng hóa xuất khẩu không thực hiện việc xuất khẩu tại địa bàn hoạt động hải quan theo quy định của pháp luật về hải quan.
• Cơ chế hoàn thuế trước, kiểm tra sau: Áp dụng đối với người nộp thuế sản xuất hàng hóa xuất khẩu không bị xử lý về hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép qua biên giới, trốn thuế, gian lận thuế, gian lận thương mại trong 2 năm liên tục và không thuộc đối tượng rủi ro cao theo Luật Quản lý thuế.

Quy định về chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN (Sửa đổi Điều 6 Thông tư 78/2014/TT-BTC)

• Khấu hao tài sản cố định khi chuyển nhượng vốn/doanh nghiệp: Trường hợp doanh nghiệp chuyển nhượng một phần vốn hoặc toàn bộ doanh nghiệp có chuyển giao tài sản, doanh nghiệp nhận chuyển nhượng chỉ được trích khấu hao vào chi phí được trừ đối với các tài sản đủ điều kiện trích khấu hao theo giá trị còn lại trên sổ sách kế toán tại doanh nghiệp chuyển nhượng.
• Tiền lương, tiền thưởng cho người lao động: Các khoản tiền lương, tiền thưởng không được tính vào chi phí được trừ nếu không được ghi cụ thể điều kiện và mức hưởng tại một trong các hồ sơ: Hợp đồng lao động; Thỏa ước lao động tập thể; Quy chế tài chính của Công ty/Tổng công ty/Tập đoàn; Quy chế thưởng do Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Giám đốc quy định theo quy chế tài chính.
• Chi bảo hiểm tự nguyện và quỹ an sinh xã hội:
  • Mức khống chế chi phí: Phần chi vượt mức 03 triệu đồng/tháng/người để trích nộp quỹ hưu trí tự nguyện, mua bảo hiểm hưu trí tự nguyện, bảo hiểm nhân thọ cho người lao động; hoặc phần vượt mức quy định của pháp luật về BHXH, BHYT để trích nộp các quỹ có tính chất an sinh xã hội, quỹ BHYT và quỹ bảo hiểm thất nghiệp sẽ không được tính vào chi phí được trừ.
  • Điều kiện ghi nhận chi phí: Khoản chi này phải được ghi cụ thể điều kiện và mức hưởng tại một trong các hồ sơ nhân sự/quy chế tài chính của doanh nghiệp.
  • Điều kiện bắt buộc về bảo hiểm bắt buộc: Doanh nghiệp không được tính vào chi phí đối với các khoản chi cho chương trình tự nguyện nêu trên nếu không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về bảo hiểm bắt buộc cho người lao động (bao gồm cả trường hợp nợ tiền bảo hiểm bắt buộc).
• Các khoản chi có tính chất phúc lợi trực tiếp cho người lao động:
  • Bao gồm các khoản chi như: đám hiếu, hỷ của bản thân và gia đình người lao động; chi nghỉ mát, hỗ trợ điều trị; chi hỗ trợ bổ sung kiến thức học tập; chi hỗ trợ gia đình người lao động bị ảnh hưởng bởi thiên tai, địch họa, tai nạn, ốm đau; chi khen thưởng con của người lao động có thành tích tốt; chi hỗ trợ đi lại ngày lễ, tết; chi bảo hiểm tai nạn, bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm tự nguyện khác (trừ bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm hưu trí tự nguyện đã khống chế riêng).
  • Mức giới hạn chi phúc lợi: Tổng số chi có tính chất phúc lợi nêu trên không được vượt quá 01 tháng lương bình quân thực tế thực hiện trong năm tính thuế của doanh nghiệp.

Quy định về thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán chịu thuế TNCN (Sửa đổi Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC)

• Thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán thuộc diện chịu thuế TNCN bao gồm: thu nhập từ chuyển nhượng cổ phiếu, quyền mua cổ phiếu, trái phiếu, tín phiếu, chứng chỉ quỹ và các loại chứng khoán khác theo quy định của Luật Chứng khoán.
• Quy định này áp dụng rõ ràng đối với cả thu nhập từ chuyển nhượng cổ phiếu của các cá nhân trong công ty cổ phần theo quy định của Luật Chứng khoán và Luật Doanh nghiệp.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 25/2018/TT-BTC có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 5 năm 2018.

Đối với các trường hợp phát sinh từ ngày 01/02/2018 thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định 146/2017/NĐ-CP, việc thực hiện sẽ áp dụng theo quy định tại Nghị định 146/2017/NĐ-CP và các hướng dẫn chi tiết tại Điều 1, Điều 2, Khoản 2, 3, 4 Điều 3 của Thông tư này.