Công văn 13378/TCHQ-PC được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình áp dụng pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan. Văn bản này hướng dẫn các Cục Hải quan tỉnh, thành phố thống nhất thực hiện các quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính và Nghị định số 127/2013/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính và cưỡng chế thi hành quyết định hành chính trong lĩnh vực hải quan.

Tổng cục Hải quan hướng dẫn cụ thể về việc xác định trị giá tang vật làm căn cứ xác định khung tiền phạt và thẩm quyền xử phạt hành chính:

• Đối với tang vật là hàng hóa nhập khẩu, xuất khẩu chưa được thông quan: Trị giá tang vật được xác định theo trị giá hải quan do người khai hải quan tự khai hoặc do cơ quan hải quan xác định theo quy định về trị giá hải quan tại thời điểm lập biên bản vi phạm.
• Đối với tang vật là ngoại tệ, tiền Việt Nam, vàng bạc, đá quý, kim loại quý: Trị giá được xác định theo tỷ giá giao dịch thực tế hoặc tỷ giá do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm vi phạm.
• Trường hợp không thể xác định được trị giá ngay tại thời điểm vi phạm: Cơ quan hải quan phải tiến hành tạm giữ tang vật và thành lập Hội đồng định giá theo quy định tại Điều 60 Luật Xử lý vi phạm hành chính để làm cơ sở ra quyết định xử phạt.

Về việc xử phạt đối với hành vi chậm nộp hồ sơ hải quan hoặc chậm thực hiện các nghĩa vụ về thủ tục:

• Tổng cục Hải quan làm rõ thời điểm xác định hành vi vi phạm đối với việc nộp tờ khai hải quan quá thời hạn quy định. Việc xử phạt phải căn cứ vào ngày đăng ký tờ khai thực tế so với thời hạn quy định của pháp luật hải quan.
• Đối với các trường hợp bất khả kháng hoặc có lý do chính đáng được pháp luật thừa nhận, cơ quan hải quan cần xem xét miễn trừ trách nhiệm hành chính theo đúng quy định của pháp luật.

Hướng dẫn về trình tự, thủ tục tịch thu tang vật trong các trường hợp đặc thù:

• Trường hợp không xác định được đối tượng vi phạm (chủ sở hữu, người quản lý hoặc người sử dụng hợp pháp của tang vật, phương tiện): Cơ quan hải quan thực hiện thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng và niêm yết công khai. Sau thời hạn quy định nếu không có người đến nhận, người có thẩm quyền sẽ ra quyết định tịch thu tang vật theo quy định.
• Đối với tang vật là hàng hóa dễ bị hư hỏng, hàng hóa thuộc danh mục cấm lưu hành hoặc hạn chế lưu hành: Người có thẩm quyền xử phạt phải tiến hành xử lý ngay theo hình thức bán thanh lý hoặc tiêu hủy để tránh gây lãng phí và ô nhiễm môi trường.

Về việc tạm giữ người, tạm giữ tang vật, phương tiện vi phạm hành chính theo thủ tục hành chính:

• Việc tạm giữ tang vật, phương tiện chỉ được áp dụng trong những trường hợp thật cần thiết để xác minh tình tiết vụ việc hoặc để ngăn chặn ngay hành vi vi phạm hành chính.
• Thời hạn tạm giữ phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính, mọi trường hợp kéo dài thời hạn tạm giữ phải có quyết định bằng văn bản của người có thẩm quyền.

Tổng cục Hải quan hướng dẫn phân biệt rõ ràng giữa hành vi khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp và hành vi trốn thuế, gian lận thuế:

• Hành vi khai sai: Được xác định khi người nộp thuế tự phát hiện và sửa đổi, bổ sung hồ sơ hải quan ngoài thời hạn quy định nhưng trước khi cơ quan hải quan công bố quyết định kiểm tra thuế, thanh tra thuế tại trụ sở của người nộp thuế.
• Hành vi trốn thuế: Chỉ bị xử phạt khi có đủ yếu tố gian lận, cố ý không khai báo hoặc khai báo sai sự thật nhằm mục đích không nộp thuế hoặc nộp ít hơn số thuế phải nộp, được chứng minh bằng các chứng từ, tài liệu cụ thể trong hồ sơ vụ việc.