Giới thiệu chung về Công văn 1962/HQHCM-GSQL

Công văn 1962/HQHCM-GSQL do Cục Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh ban hành năm 2020 nhằm hướng dẫn và giải quyết các vướng mắc liên quan đến thủ tục hải quan đối với hoạt động mua bán hàng hóa tại cảng (bao gồm cảng biển, cảng cạn) của các doanh nghiệp, đặc biệt là giao dịch có sự tham gia của thương nhân nước ngoài không có hiện diện tại Việt Nam.

Các nội dung cốt lõi và quy định chi tiết tại Công văn 1962/HQHCM-GSQL

1. Quy định về quyền kinh doanh và đối tượng thực hiện giao dịch

• Thương nhân nước ngoài không có hiện diện tại Việt Nam (không có văn phòng đại diện, chi nhánh, hoặc không đăng ký kinh doanh tại Việt Nam) được phép thực hiện các giao dịch mua bán hàng hóa với doanh nghiệp Việt Nam theo quy định của pháp luật về quản lý ngoại thương.
• Hàng hóa trong giao dịch mua bán phải được lưu giữ tại các khu vực giám sát hải quan như kho ngoại quan, cảng biển, cảng cạn trước khi làm thủ tục thông quan hoặc chuyển tiếp.

2. Thủ tục hải quan đối với hoạt động bán hàng tại cảng

• Trường hợp xuất khẩu tại chỗ, nhập khẩu tại chỗ: Khi doanh nghiệp nội địa mua hàng từ thương nhân nước ngoài nhưng hàng hóa được chỉ định giao nhận trực tiếp tại cảng Việt Nam từ một doanh nghiệp Việt Nam khác, các bên phải thực hiện đầy đủ thủ tục hải quan đối ứng (xuất khẩu tại chỗ và nhập khẩu tại chỗ) theo quy định tại Thông tư 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 39/2018/TT-BTC).
• Trường hợp hàng hóa chuyển khẩu: Đối với hàng hóa được vận chuyển từ nước ngoài vào cảng Việt Nam nhưng không làm thủ tục nhập khẩu vào nội địa mà bán thẳng cho nước thứ ba hoặc đưa vào kho ngoại quan, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục giám sát hải quan đối với hàng chuyển khẩu theo đúng quy định hiện hành.
• Yêu cầu về hồ sơ hải quan: Người khai hải quan phải xuất trình đầy đủ hợp đồng mua bán, hóa đơn thương mại (invoice), chứng từ vận tải (bill of lading), và các chứng từ chỉ định giao nhận hàng hóa tại cảng để cơ quan hải quan kiểm tra, đối chiếu.

3. Nghĩa vụ thuế và quản lý thuế đối với hàng hóa bán tại cảng

• Thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng (GTGT): Doanh nghiệp nội địa khi nhận hàng hóa từ cảng (mua từ thương nhân nước ngoài) phải thực hiện kê khai và nộp đầy đủ thuế nhập khẩu, thuế GTGT hàng nhập khẩu theo quy định của Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và Luật Thuế giá trị gia tăng.
• Xác định trị giá hải quan: Trị giá tính thuế đối với hàng hóa mua bán tại cảng được xác định dựa trên giá thực tế thanh toán hoặc các phương pháp xác định trị giá hải quan quy định tại Thông tư 39/2015/TT-BTC.

4. Trách nhiệm của các bên liên quan và cơ quan hải quan

• Đối với doanh nghiệp: Phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của các chứng từ, hồ sơ khai báo hải quan; đảm bảo hàng hóa thực tế đúng với khai báo và không thuộc danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu.
• Đối với Chi cục Hải quan cửa khẩu: Thực hiện giám sát chặt chẽ quá trình giao nhận hàng hóa tại cảng; hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện đúng quy trình thủ tục; ngăn chặn các hành vi gian lận thương mại, trốn thuế thông qua hình thức mua bán lòng vòng tại cảng.

Đánh giá và lưu ý áp dụng thực tế

Công văn 1962/HQHCM-GSQL đóng vai trò quan trọng trong việc tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực logistics và xuất nhập khẩu tại khu vực Thành phố Hồ Chí Minh. Văn bản giúp làm rõ quy trình thủ tục, tránh chồng chéo và tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho các giao dịch thương mại quốc tế có điểm giao nhận tại cảng Việt Nam. Doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu kỹ các hướng dẫn này để áp dụng chính xác, tránh các rủi ro pháp lý và chậm trễ trong quá trình thông quan hàng hóa.