Tổng quan về Công văn 236/TCHQ-GSQL năm 2021 về vướng mắc EVFTA

Công văn 236/TCHQ-GSQL được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm kịp thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Châu Âu (EVFTA). Văn bản tập trung hướng dẫn các Cục Hải quan tỉnh, thành phố thống nhất thực hiện các quy định về chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa, thời điểm nộp chứng từ và quy trình kiểm tra, xác minh xuất xứ để đảm bảo tạo thuận lợi thương mại tối đa cho doanh nghiệp.

1. Quy định về thời điểm nộp chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O)

Tổng cục Hải quan hướng dẫn chi tiết về thời hạn nộp chứng từ chứng nhận xuất xứ đối với hàng hóa nhập khẩu muốn áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt EVFTA:

• Người khai hải quan có nghĩa vụ nộp chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa tại thời điểm làm thủ tục hải quan nhập khẩu để được áp dụng ngay thuế suất ưu đãi.
• Trường hợp chưa có chứng từ chứng nhận xuất xứ tại thời điểm làm thủ tục, người khai hải quan phải thực hiện khai báo nợ chứng từ trên tờ khai hải quan. Thời hạn nộp bổ sung chứng từ chứng nhận xuất xứ là trong vòng 02 năm kể từ ngày xuất khẩu (và trong thời hạn hiệu lực của chứng từ).
• Trong thời gian nợ chứng từ, hàng hóa nhập khẩu sẽ áp dụng mức thuế suất ưu đãi tối huệ quốc (MFN) hoặc thuế suất thông thường. Sau khi người khai hải quan nộp bổ sung chứng từ hợp lệ đúng thời hạn, cơ quan hải quan sẽ tiến hành kiểm tra, xử lý hoàn trả số tiền thuế chênh lệch đã nộp thừa theo quy định pháp luật.

2. Hình thức chứng từ chứng nhận xuất xứ và việc áp dụng mã số REX

Văn bản làm rõ các hình thức chứng từ chứng nhận xuất xứ được chấp nhận đối với hàng hóa nhập khẩu từ Liên minh Châu Âu (EU) vào Việt Nam:

• Đối với lô hàng có trị giá trên 6.000 Euro: Chấp nhận chứng từ tự chứng nhận xuất xứ được phát hành bởi nhà xuất khẩu đã được đăng ký mã số REX (Registered Exporter System) trong cơ sở dữ liệu của EU.
• Đối với lô hàng có trị giá không vượt quá 6.000 Euro: Bất kỳ nhà xuất khẩu nào của EU cũng có quyền tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa mà không bắt buộc phải có mã số REX.
• Công chức hải quan có trách nhiệm tra cứu, đối chiếu thông tin về mã số REX của nhà xuất khẩu trên trang thông tin điện tử chính thức của Ủy ban Châu Âu để xác thực tính hợp lệ của chứng từ tự chứng nhận xuất xứ.

3. Xử lý các khác biệt nhỏ và nghi ngờ về tính hợp lệ của chứng từ

Để tránh việc ách tắc hàng hóa tại cửa khẩu do các lỗi hành chính nhỏ, Tổng cục Hải quan đưa ra nguyên tắc xử lý cụ thể:

• Các khác biệt nhỏ mang tính hình thức (như lỗi chính tả, lỗi đánh máy, lỗi dịch thuật hoặc sự lệch dòng chữ) trên chứng từ chứng nhận xuất xứ không làm mất đi tính hợp lệ của chứng từ, miễn là các thông tin này không gây ra sự nghi ngờ về tính xác thực của xuất xứ hàng hóa thực tế nhập khẩu.
• Trong trường hợp phát sinh nghi ngờ hợp lý về tính chính xác của thông tin xuất xứ hoặc tính xác thực của chứng từ, cơ quan hải quan sẽ khởi động quy trình xác minh gửi tới cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu.
• Trong thời gian chờ kết quả xác minh từ phía đối tác EU, hàng hóa nhập khẩu vẫn được phép thông quan theo quy định nhưng tạm thời chưa được áp dụng thuế suất ưu đãi EVFTA. Người khai hải quan phải nộp thuế theo mức thuế suất MFN hoặc thực hiện bảo lãnh thuế theo quy định hiện hành.