Giới thiệu chung về Công văn 3490/TCHQ-TXNK

Công văn 3490/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành năm 2022 là văn bản hướng dẫn quan trọng nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện chính sách thuế đối với hàng hóa nhập khẩu tại chỗ để sản xuất xuất khẩu. Văn bản này tập trung làm rõ các quy định tại Nghị định số 18/2021/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung Nghị định số 134/2016/NĐ-CP) nhằm đảm bảo tính thống nhất trong áp dụng pháp luật hải quan trên toàn quốc.

1. Chính sách miễn thuế đối với hàng hóa nhập khẩu tại chỗ để sản xuất xuất khẩu

Theo nội dung hướng dẫn, chính sách ưu đãi thuế đối với loại hình nhập khẩu tại chỗ để sản xuất xuất khẩu được quy định chặt chẽ nhằm tránh việc lợi dụng chính sách để gian lận thuế:

• Điều kiện áp dụng miễn thuế: Người nộp thuế phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về cơ sở sản xuất hàng hóa xuất khẩu quy định tại khoản 12 Điều 1 Nghị định số 18/2021/NĐ-CP. Cụ thể, doanh nghiệp phải có quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hợp pháp đối với cơ sở sản xuất, máy móc, thiết bị tại cơ sở sản xuất trên lãnh thổ Việt Nam và đã thực hiện thông báo cơ sở sản xuất cho cơ quan hải quan theo đúng quy định.
• Bản chất của hàng hóa nhập khẩu tại chỗ: Hàng hóa nhập khẩu tại chỗ phải được sử dụng trực tiếp vào quá trình sản xuất ra sản phẩm xuất khẩu. Sản phẩm hoàn thành sau đó phải được xuất khẩu thực tế ra nước ngoài hoặc xuất khẩu vào khu phi thuế quan.
• Xác định đối tượng miễn thuế: Chỉ những doanh nghiệp trực tiếp nhập khẩu nguyên liệu, vật tư tại chỗ để tự sản xuất (hoặc thuê gia công lại một phần theo quy định) mới được xem xét miễn thuế nhập khẩu.

2. Hướng dẫn thủ tục hải quan và mã loại hình khai báo

Để quản lý hiệu quả nguồn hàng nhập khẩu tại chỗ, Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị hải quan địa phương và doanh nghiệp tuân thủ nghiêm ngặt quy trình khai báo:

• Sử dụng mã loại hình phù hợp: Doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục nhập khẩu tại chỗ để sản xuất xuất khẩu phải khai báo đúng mã loại hình quy định (thông thường là mã E31 - Nhập nguyên liệu sản xuất xuất khẩu). Việc khai sai mã loại hình sẽ dẫn đến việc hệ thống không chấp nhận áp dụng chính sách miễn thuế tự động.
• Hồ sơ hải quan liên quan: Doanh nghiệp phải xuất trình đầy đủ các chứng từ chứng minh nguồn gốc hàng hóa mua bán giữa thương nhân nước ngoài và đối tác giao hàng tại Việt Nam, kèm theo hợp đồng mua bán có điều khoản chỉ định giao hàng tại chỗ.

3. Xử lý thuế khi thay đổi mục đích sử dụng hoặc không xuất khẩu sản phẩm

Công văn 3490/TCHQ-TXNK đưa ra các chế tài và hướng dẫn cụ thể đối với các trường hợp doanh nghiệp không thực hiện đúng cam kết sản xuất xuất khẩu:

• Kê khai thay đổi mục đích sử dụng: Trường hợp nguyên liệu, vật tư nhập khẩu tại chỗ đã được miễn thuế nhưng doanh nghiệp không đưa vào sản xuất hoặc sản phẩm sản xuất ra không được xuất khẩu mà chuyển sang tiêu thụ nội địa, doanh nghiệp phải chủ động kê khai tờ khai hải quan mới, nộp đủ thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng (GTGT) và tiền chậm nộp tính từ thời điểm đăng ký tờ khai nhập khẩu ban đầu.
• Xử lý phế liệu, phế phẩm: Đối với lượng phế liệu, phế phẩm thu được trong quá trình sản xuất từ nguồn nguyên liệu nhập khẩu tại chỗ, khi bán ra thị trường nội địa, doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định pháp luật về thuế bảo vệ môi trường và thuế GTGT.

4. Trách nhiệm kiểm tra, giám sát của cơ quan hải quan

Nhằm ngăn ngừa các hành vi trục lợi chính sách, Tổng cục Hải quan giao nhiệm vụ cụ thể cho Cục Hải quan các tỉnh, thành phố:

• Tăng cường kiểm tra sau thông quan: Thực hiện kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất tình hình sử dụng nguyên liệu, vật tư nhập khẩu tại chỗ tại cơ sở sản xuất của doanh nghiệp nhằm đối chiếu tính trung thực giữa lượng hàng nhập khẩu và lượng sản phẩm xuất khẩu thực tế.
• Hỗ trợ và hướng dẫn doanh nghiệp: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giải thích rõ ràng các điều kiện được miễn thuế để doanh nghiệp tự giác tuân thủ, tránh các sai sót pháp lý không đáng có trong quá trình làm thủ tục hải quan.